дьалкыт диэнтэн төхт
көрүҥ. Айылҕа кубулҕатын Арыйталаа, баһылаа! Курааннаабыт алаастары Өҥ уутунан дьалкыталаа. Н. Босиков

курааннаа диэнтэн бэй
туһ. Уу суттанан, уот курааннанан Уонна эмиэ да улахан хаарданан Ааспыттар сыллар алаастарбар, Сахам сирин хараҥа тыатыгар. С. Данилов

туохт., түөлбэ. Өр кэмҥэ ардаабакка курааннаа, куур-хат. ☉ Высыхать от жары, засухи
Саҕахтан саҕахха халлаан болоорхой былытынан тилэри тардылыннар даҕаны, кэҥсээрэн турбахтыыһы, бүгүн ардах түһэр чинчитэ суох. Далан
Буһурук куйаастар кэҥсээрдилэр. Бугуллар, оттор элбээтилэр. С. Васильев

1. Лыыбата бэлэмнээ. ☉ Заквашивать рыбу
   Лыыба — мааны ас. Күөллэр курааннаан уолбатахтара буоллар күһүн бэйэм да лыыбалыам этэ. И. Егоров
2. кэпс. Тугу эмэ сатаан сараҕыйбат, салгылаабат курдук быыһа суох гына сим, үрүт-үрдүгэр кыстаа. ☉ Складывать что-л. плотно, не оставляя места для доступа воздуха, света.

эб., кэпс. Ханна да суох, отой мэлигир. ☉ Нигде нет, отсутствует
[Мила:] Хайа, аны оҕонньорбут мэлисээй! Бу, кырдьык да, тугуй, доҕоттор? Э. Соколов
Ми эх э к э пс э эн со ччо суох, арай сайыммыт олус курааннаан эрэр, ардах диэн отой суох, мэлисээй. «ХС»

аат. Курааннаан үүнээйи үүммэккэ хоргуйуу, аччыктааһын. ☉ Голод из-за неурожая в засуху
Былыр-былыргыттан, аҕыйах сыл буолабуола, Саха сирин сут-кураан буулаан ааһыталыыр этэ. Амма Аччыгыйа
Урут баай баттала, сут-кураан саастарын тухары этирик түөстээбитэ. А. Сыромятникова
Эһиилгитигэр суткураан ордук суостаахтык сатыылаабыта. В. Протодьяконов

тараҕайдан диэн курдук
Туйаара ийэтин аттыгар олорон, ыалдьыты эмиэ кистии-саба одуулаһар: саас ортолоох, төбөтө тараҕайсыйан эрэр киһи. Софр. Данилов
Кайтуков тараҕайсыйан эрэр төбөтүн имэриннэ. «ХС»
Алааһым курааннаан тараҕайсыйбыт кырдалынан арҕааҥҥы тумус тыаҕа чугаһаан иһэн …… үөһэ тыыммыппын бэйэм да өйдөөбөккө хааллым. «Чолбон»

хобдоҕур диэн курдук
Ыарыыта бэргээн испитэ. Ол аайы дьиэ-уот тэриммэтэх, кэргэнэ-оҕото суох аҥаардам киһи олоҕо хобдохсуйан испит буолуохтаах. Амма Аччыгыйа
Курааннаан, тыалыран, үрэх, тыымпы сирдэр булуустуйан, аһыҥа үөскээн хобдохсуйан барбыттара. Г. Колесов
Ураһа иһин мааҕыыҥҥы сылааһа сүтэн, дьар курдук буолан хобдохсуйда. П. Ламутскай (тылб.)

туохт. Бадараан буол, бадарааҥҥа кубулуй (хол., ардах кэнниттэн буор суол). ☉ Превратиться в топкую массу, в болото (напр., о грунтовой дороге после дождя)
Бу сүҥкэн алаас урут үгүс сүөһүнү аһатан олорбута, кэлин курааннаан, сорох өттө бадараанныйан, дуоннааҕы туһалаабат буолла. П. Егоров
Сүөһү тэпсиититтэн ходуһа кырса бытарыйар, дулҕа үөскүүр, бадараанныйар.ПАЕ ОС. Онтуката [бөһүөлэк ортотугар баар бадараан] билигин улахан ардахха да бадараанныйбат хонуу буолбут. НС ХСБС. Тэҥн. бадараанныр

1. утуй диэнтэн хай. аата. Утуйар кэм иннинэ утуйуу буолла. Амма Аччыгыйа
   Тото аһаат, тута утуйуу Саха киһитин үгэһэ. Дьуон Дьаҥылы
   Утуйуу — оҕо улаатарыгар, оҕо ньиэрбэтэ сынньанарыгар олус улахан суолталаах. Дьиэ к.
2. Сорох харамайдар утуйар курдук таалан, дөйүөрэн хаалыылара. ☉ Спячка (у нек-рых животных), залегание в спячку
   [Саас] уһун кыһыҥҥы утуйууттан эһэ уһуктар. Кини арҕаҕыттан охто ырыган тахсар. КЗА АҮө
   Сайын саҥатыгар, үүнээйи курааннаан хаттаҕына, чарапаахылар хороон хасталлар уонна сайыҥҥы утуйууларыгар иһийэллэр. ББЕ З