Якутские буквы:

Якутский → Якутский

кутаалай

даҕ. Олус итии, уотунан салыыр (күн уотун, куйаас туһунан). ☉ Знойный, жаркий (обычно о солнце)
Оргуйар кумахтаах куйаарга Үнүрүүн мин бара сырыттым, Онно кутаалай куйааска Утаттым да этэ, утаттым. Л. Попов
Өстөөх халҕаһата кутаалай уотунан Саба тибиирэн чугаһаан кэлэр. А. Михайлов (тылб.)

Еще переводы:

баатыр

баатыр (Якутский → Якутский)

I
көр боотур
Аакайдааччылар боотуру баатыр дииллэр. Багдарыын Сүлбэ
Кыыс оҕо Куо-Чамчай, Кыскыйдаан баатыр Уот Кутаалай диэн Удаҕан дьахтар Эдьиийдээх этим. П. Ойуунускай
Биир чокуурунан эстэр бинтиэпкэ саалаах баатыр чуолҕан үүтүнэн кэтээн олорор. Суорун Омоллоон
тюрк. батыр
II
туохт.
1. поэт. Киэҥник биллэр гына аатыр, сураҕыр. ☉ Прославляться, становиться известным
Батталлаах олох баранна, Масчыт, отчут баатырда. Эллэй
Оо, дойдум! Оо, көмүс түгэх, эн Уурумньуҥ, саппааһыҥ түөрүллэн, Бары сир баһынан аатырдыҥ, Баатырдыҥ, үйэҕэр баатырдыҥ! Дьуон Дьаҥылы
2. кэпс. Туохха эмэ табылын (хол., булка). ☉ Сопутствует удача в чем-л. (напр., в охоте)
Онно кини [Бүөккэ] тыытылла илик хаҥыл бултаах сиргэ түбэһэн ити курдук баатырда. В. Протодьяконов

сатыылай

сатыылай (Якутский → Якутский)

  1. даҕ., фольк. Сатыы сылдьар, элбэхтик хааман-сиимэн тахсар идэлээх (үксүгэр дьахтар туһунан). ☉ Пеший (обычно об энергичной женщине)
    Сайып куоҕай, Маҥан, сараһын сирэй, Сарыы таҥалай, Салбаныкы дуксуй, Сарапааннаах сатыылай, …… Уот Кутаалай, Оҕуруолаах чохчой Удаҕан кыыһа обургу. Күннүк Уурастыырап
  2. аат суолт., үөхс. Үөдэн, сатана. ☉ Чёрт, сатана
    [Маарыйа удаҕан Сахсаанай ойууну саҕатыттан харбаан туран:] Бу сатыылай уола, букатын түөһэйбиккин. Бэйэҥ бэйэҕинэн Эбэҕин [күөлү] көһөттөрөөрү кэлбит сырайгыа-ан. Болот Боотур
    Мин эмиэ санааргыы олоробун, Сааһырбыт сатыылай быһыытынан; Ханналарый мин оҕолорум, Киэн туттар кэрэ оҥоһуктарым Уонна мин дьоллообут дьоннорум?! С. Данилов
алаа

алаа (Якутский → Якутский)

  1. даҕ.
  2. Ырааҕы кыайан көрбөт, чугаһы эрэ үчүгэйдик көрөр. ☉ Близорукий
    Дьиэлээх тойон, хара бытыктаах, киэҥ алаа харахтаах, толуу эдэр киһи …… атаҕын оллоонноон олорон, табах тардар. Амма Аччыгыйа
    Атаҕын анныттан алдьархай ааҥныырын арааран билбэтэх алаа харах мэкчиргэ, тугу оҥоруон булбакка, тула эргийбит. Р. Баҕатаайыскай
  3. Бииргэ буолбакка, туора-маары, атынатын сири көрбүт (үксүгэр киэҥник мэндээриччи көрбүт харахтаах киһи туһунан). ☉ Косоглазый, косящий (обычно о широко открытых, невыразительных глазах).
  4. аат суолт. Ырааҕы кыайан көрбөт, чугаһы эрэ үчүгэйдик көрөр киһи; ырааҕы көрбөт буолар харах ыарыыта. ☉ Близорукий человек; близорукость
    [Тииҥ] Оҕоҕо, дьалбааҕа, Улахан алааҕа Отой да көстүбэт, — Ыраахтан биллибэт Оргулун оҥордо, Оҕотун хоннордо! М. Тимофеев
    Уот Кутаалай Удаҕан эдьиийим! Аҕыс дьэс хараҕыҥ Атара былас уота Алаанан сабыллыбатах буоллаҕына Истэ оҕус, Көрө оҕус! С. Васильев