көр салынньаҥ
1.
[Томат] сиэмэтин дьэбиннирбэт иһиккэ ылҕаан ылыллар, хас да төгүл сууйуллар уонна сиидэлээн салынньаҕа суох буолбутун кэннэ тарҕатан куурдуллар. ВДИ ҮөКОБҮ

суортаа диэнтэн атын
туһ. Хортуоппуй сиэмэтэ барыта буккуллан иккиһин суортанна. «Кыым»
Хамбаайын бурдуга хаста да суортанар уонна аналлаах сиргэ куурдуллар. ЭБТ

көр көөнньүү
Сиилэс кыайан тэпсиллибэтэх буолан көөймөстүү тахсыбатах. «ХС»
«Умайбыт» окко көөймөстүү уонна туран эрэ иһиттэн сылыйыы процеһа кыра бугулга буолар, онон түргэнник сойор, ол кэннэ кэлин ыһан куурдуллар. «Кыым»

сыһ. Кыра-кыралаан, бытарыйан, өлгөмө суохтук (тоҕун). ☉ Понемногу, с лёгким шорохом (сыпаться)
Сиэмэни ыһыах аҕай иннинэ суккураччы соҕус тохтор буолуор диэри куурдуллар. САССР КОА
Суккураччы тохто турар буордаах сиргэ хайаан да ытыыстаныах тустаах. САБСБ

сүүрт 2 диэнтэн атын
туһ. Иэдьэгэйи сэппэрээтэрдэммит күөх үүтүнэн эбэтэр сүүрдүллүбүт да үүтүнэн оҥоруллар. ТИИ ЭОСА
Уута сүүрдүллүбүт сиэмэни ыраас куулга эбэтэр паньыараҕа чараас араҥанан тарҕата кутан куурдуллар. САССР КТК

тиир I диэнтэн атын
туһ. Кур оҕус тириититтэн тиириллибит, Куурдуллан-хатарыллан дыыгынаабыт, Эҥсэр тыаһы иһигэр иҥэриммит, Этигэнинэн кини дуо дэппит, …… Тойон дүҥүрү көрбүтүм. С. Тарасов
[Кытылга] балыксыттар муҥхалара тиириллэн турар. И. Данилов
Симонов бэйэтин үлэлиир хоһугар киирэн, мас араамаларга тиириллибит үрүҥ холусталары …… биир-биир арыйталаан көрүтэлиир. А. Фёдоров

ыытар, куурдар хоруу (нүөлсүтүүттэн ордор эбэтэр куурдуллар сиртэн кэлэр ууну Урэххэ, ерүскэ түһэрэргэ аналлаах хоруу.)

аат.
1. Киһи илиитинэн кытаахтыах, тутуһуох туох эмэ чорбоҕо, салбырҕаһа. ☉ Отросток, выступ на чём-л., за что можно ухватиться, держаться
Тимир тутулуктаах халҕан кыһаммат, хата холуодалара хаачыгыраһа түһэллэр. И. Бочкарёв
Өттүк симэҕин үөһээ алтан тутулуга. НБФ-МУу ОТАТ. Дугалыы иэҕиллибит талаҕы, көммөтүн диэн тутулук оҥорон баран, куурдуллар. Сылгыһыт с.
2. көсп. Туохха эмэ олоҕуруу, төрүөт. ☉ Причина, основание чего-л., повод
[Сахалар] олохторо сылгы, ынах төрүөҕүттэн, быйаҥыттан тутулуктааҕа. Саха фольк. Чинчийээччи саҥаны айыыта олорор кэмиттэн эмиэ тутулуктаах. Г. Угаров
Ходуһалар отторо дьылыттан тутулуктаах. «Кыым»

I
көр кирээдэ
2
Дьиэлээх Бадиевскай сиргэ бырахпыт куллукатын ылан, уот үрдүгэр баар кыраадаҕа ыйаата. Болот Боотур
Уокка арыы, кыл быраҕыллар, Кыаһаан, дүҥүр куурдулланнар Кыраадаттан ылыллаллар. Дьуон Дьаҥылы
Саллааттартан биирдэстэрэ кыраадаҕа кыстанан турар тыырыллыбыт тымтыктартан харбаан ылан умата охсон баран, …… Баһылайга биэрдэ. «ХС»
II
аат. Сүөһү өртүгэ, хааччах. ☉ Загон для скота, ограда
[Көстөкүүн:] Дьиэ тулатынааҕы Мөлөгөр кулуба кыбыыта, кыраадата бары сопхуос кыбыыта, кыраадата буолар. Күндэ
Дьиэтин уҥа өттүнээҕи уһун синньигэс кыраадаҕа киирэн, ойуур быыһыгар баар көлүкэ кытыытыгар дүлүҥ үөһэ олордо. Н. Түгүнүүрэп
Муус устар ыйтан уулаах биэлэри төрөтөр кыраадаларга мунньан отунан аһатыллар. ПНИ ИС

1. аат. Уолбут эбэтэр хоруллубут күөл онно сир. ☉ Место высохшего или спущенного озера
   Чоноччу уолбут күөллэр уолбаларыттан сытыйбыт уу ыар никсик сыта аҥылыйара. Далан
   Бу үүнүүлээх уолбаҕа Манчаары уол от охсон куһуйбута. И. Сосин
   Билигин даҕаны күөлүн уолбата уутуйар, сорох сайыҥҥа элбэх оту оттотор. ГКН КК
2. даҕ. суолт. Уолбут эбэтэр хоруллубут күөл оннугар үөскээбит (хол., ходуһа туһунан). ☉ Образовавшийся на месте высохшего или спущенного озера (напр., о сенокосном угодье)
   Оччолорго …… дьиэлэриттэн аҕыйах мас хаххалаан турар хоннох уолба сир баарыгар Сахаар оттуура. В. Яковлев
   Ача күөх отунан саптыммыт кыра-кыра алаастары, уолба уонна тыымпы күөллэри аастарааһан истэ. И. Петров
   Саҥа уолба ходуһалар куурдуллубут сылларын эһиилгиттэн лэбин отунан бүөлүү үүнэллэр. ПАЕ ОС