Якутские буквы:

Якутский → Русский

куһугурай=

сильно свистеть частым вибрирующим свистом; көтөн куһугурай = лететь со свистом (о птицах).

Якутский → Якутский

куһугурай

  1. тыаһы үт. туохт. Иһиирэрдиҥи тыастары түргэн-түргэнник таһаар. ☉ Издавать частые свистящие звуки
    Хараҥаҕа үрдүбүтүнэн айан куһун кынатын тыаһа куһугурайар. «ХС»
  2. Олус сылбырҕатык, түргэнник өрө сүүр (хол., тииҥ тииккэ ыттарын этэргэ). ☉ Очень проворно, быстро бежать (напр., о белке на дереве)
    Дьэ туран, эдэр баҕайы уол куһаҕан тииҥтэн итэҕэһэ суох тииккэ өрө куһугурайан тахсар. Далан
    Тииҥ …… бэрт бүтэҥитик саҥа таһаарда уонна тиити өрө сүүрэн куһугурайан тахсан, умнас нөҥүө өттүттэн быган көрө олордо. Р. Кулаковскай

Еще переводы:

хончос

хончос (Якутский → Якутский)

хончой диэнтэн холб. туһ. Сааларын туора сүгэн хончоһон истэхтэринэ, үрэх сиэниттэн биир атыыр кунньалгы өрө көтөн куһугурайан таҕыста. «ХС»

кыллыгырас

кыллыгырас (Якутский → Якутский)

I
кыллыгыраа диэнтэн холб. туһ. Хабыс-хараҥа халлааҥҥа туруйалар хаһыытыыллар, дыллыктар кыллыгыраһаллар, хоҥордор хааҕынаһаллар уонна кус кынатын тыаһа куһугурайар. М. Шолохов (тылб.)
II
даҕ. Үрүт-үрдүгэр «кылк-кылк» диэн тыаһы таһааран сүүрүгүрэр. ☉ Журчащий, булькающий (о звуке)
Дириҥ буор түгэҕиттэн Сир тымырын уута Сирдьигинээн үөһэ тэптин, Кыллыгырас кыраан уута Кылбаһыйан, өрө тыктын. С. Васильев

хааҕынас

хааҕынас (Якутский → Якутский)

I
хааҕынаа диэнтэн холб. туһ. Хабыс-хараҥа халлааҥҥа туруйалар хаһыытаһаллар, хоҥордор хааҕынаһаллар уонна кус кынатын тыаһа куһугурайар. М. Шолохов (тылб.)
II
даҕ. Кэһиэҕирбит, хааҕынаан иһиллэр. ☉ Сиплый, хриплый
Аныгы тыл барыта хардырҕас, хааҕынас, кыҥкынас эбэтэр иһиирэр. Амма Аччыгыйа
Бөлгөөнөй көстөр дьүһүнүнэн мөкү, нүксүгүр уҥуохтаах, хааҕынас саҥалаах ымсыы, киһиргэс киһи этэ. КДМ ОККО
Субуоталарга хаһыллан хаалбыт хааҕынас тыастаах быластыыҥкаларынан доҕуһуолланан үҥкүү биэчэрдэрэ ыытыллаллар. «ЭК»

тэллэт

тэллэт (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт.
1. Аллараа уоскун тэллэччи ыһыктынан кэбис. ☉ Оттопырить, выпятить (напр., нижнюю губу)
[Тээллэриис] алын уоһун, ытаары гыммыттыы, тэллэттэ. И. Гоголев
Оттон Валерка аллараа уоһун тэллэппитинэн эргиллэ биэрдэ да, Петяны ыххайбытынан барда. СЮ РХ
[Биэ] уостарын тэллэтэн иҥэрсийдэ. «ХС»
2. көсп. Көтөн иһэр куһу биирдэ ытан өлөрөн тэлээрдэн түһэр. ☉ Подстрелить утку налету так, чтобы она, упав, распласталась на воде
Арай итиннэ тиийэр саа баар буоллун, Ытан хабылыннар, икки хааһы тэллэтэн түһэр. Болот Боотур
Үөһэнэн көтөн куһугурайан иһэр куһу күөрэтэн тэллэтэн түһэрэр үчүгэйиэн! Далан
Сарсыарда күн тахсан эрдэҕинэ, биир ытыынан биэс хааһы тэллэтэн түһэрдэ. Бары тыла суох барбыттара. «ХС»

уһуу

уһуу (Якутский → Якутский)

  1. даҕ.
  2. Олус тэһии, үргүүк, сыһыйа илик. ☉ Пугливый, ещё не ручной
    Тыалга үрдэрэн куһугурайан испит уһуу көтөрдөр, биһигини көрөннөр икки аҥыы хайыннылар. С. Федотов
    Биирдиилээн үүрүүгэ уһуу үөрдээх сылгыны төһө эмэлээх киэҥ сиринэн эргитэн, сылгыны илиһиннэрэн, аттыын-бэйэлиин илистэн аҕалыаҥ турдаҕа дии. ОМГ ЭСС
    Уһуу таба туттаран үүрдэрбэт, киһи салайыытын хоту сылдьыбат үөр атыыра үүрүүгэ элбэх сыраҕын ылар. ААИ ОБСЫҮ
  3. Сытыы-хотуу, кэлигэс-барыгас (киһини этэргэ). ☉ Резвый, подвижный, быстрый, шустрый (о ком-л.)
    Төһө да биһиги улахан уһуу аатырбыппыт иһин, аһара дьаһаммаппыт, туора туттубаппыт. Сэһэн Дьэрэмэй
    Уһуу дьахтар эр дьонтон хаалсыбат: кыһынын сүөсүһүт бастыҥа, сайынын окко иннин кимиэхэ да биэрбэт. «ХС»
    △ Күүстээх (хол., тыал), дьулусхан, дохсун (хол., долгун). ☉ Сильный (напр., ветер), могучий (напр., вал)
    Таастаах кумах кытыытынан, уһуу бааллар, дьалкыллыҥ. Күннүк Уурастыырап
    Чээлэй күөх сайын барахсан соҕотохсуйбуту да сэргэхситэр, дьэгдьитэр, туоххаһыйбыты да татым санааттан тумуннарар ураты уһуу тыыннаах эбит. С. Маисов
    Уһуу тыал уурайда, Уу чуумпу налыйда. Көлүччэ күөлбэр Күөнэхтэр сэмсииллэр. М. Хара
  4. көсп. Ураты күүстээх, баламат, тэһии (хол., санаа). ☉ Смелый, дерзкий (напр., о мысли)
    Онтон саҕаламмыта буолуо, баҕар, Олохпор баар араас уһуу баҕам: Үрдүккэ талаһарым, үчүгэйгэ сыстыһарым. Болот Боотур
    Арктиканы баһылаары аан дойду өркөн өйдөөхтөрө, хорсун санаалаахтара, уһуу сүрэхтээхтэрэ хас да үйэ устата эспэдииссийэ бөҕөнү тэрийбиттэрэ. И. Федосеев
    Хаппытыан итии уйатыттан хамсыа суох этэ, ону баара, уһуу сүрэхтээх буолан, ыраах барбыта. А. Сыромятникова
  5. аат суолт. Атыттары быдан баһыйар, чулуу ким, туох эмэ. ☉ Кто-л., превосходящий других в смелости, храбрости
    Эйигин көрөөт, Кынаттаах көтөр Уһуутун куота, Үөһэнэн уста Мин санаам көттө. П. Тобуруокап
    Кулааһайы булчут уһуута эрэ бултуур. В. Миронов
    ср. др.-тюрк. усыч ‘ловкий, опытный, искусный’