аат. Көхсүн түүтэ кытарымтыйар толбонноох от күөҕэ, төбөтө, моонньо көҕөрүмтүйэн көстөр хара өҥнөөх, кынатын аннынан маҕаннаах, төбөтүгэр уһун сохсоҕор көҕүллээх сииктээх сирдэргэ олохсуйар кыра көтөр. ☉ Небольшая птица семейства ржаниковых, чибис
Бэл чиибистэр салгыны куһугураталлара тохтообут. Улдьаа Харалы. Күөрэгэй ырыата, чиибистэр тэлиэс-былаас көтүүлэрэ чахчы да саас барахсан кэлбитин туоһулуура. АИА-КБ КБ

туохт.
1. Бокуой биэрбэккэ, түргэн-түргэнник, тиэтэллээхтик үүр. ☉ Гнать, погонять быстро, спешно
Кини [Байанай] быһый атахтаах кыыллары үүрэ-түрүйэ сылдьар буолан, сүрдээх тиэтэллээхтик, омуннаахтык сылдьаллар. Амма Аччыгыйа
Кирилэ ынахтары үүрэн-түрүйэн аҕала эрэ охсубута баар буолааччы. Н. Заболоцкай
[Бырдах] үөр табаны алыыттан булан, үүрэн-түрүйэн куһугураппыт. П. Ламутскай (тылб.)
2. Былааскын көрдөрөн киэбир, киэмсий, тойорҕоо. ☉ Выказывать, демонстрировать свою власть
Наҕараадаламмыт, Наһаа хайҕаммыт Тигиниирэп, ардыгар, Тэрилтэтин дьонугар Үүрэр-түрүйэр үгэстэммит. Р. Баҕатаайыскай
Арай надзиратель Илья Свинобоев тойомсуйар, дьорҕойор, дьону үүрэр-түрүйэр. П. Филиппов

1. аат.
2. Хантан эмэ ханна эмэ төттөрү кэлии, эргиллии. ☉ Возвращение откуда-л. Барарбытыгар биһиги дьон кэнниттэн айаннаатыбыт, хата, төннүүбүтүгэр бэйэбит бастаатыбыт. Н. Заболоцкай
   Ол күнтэн ыла кини олоҕун сыалын үрдүк чыпчаалын доруобуйатын көннөрөн дьон ортотугар төннүүгэ туһаайбыта. С. Юмшанов
3. көсп. Ким, туох эмэ мөлтөөһүнэ, кэхтиитэ, буомуруута. ☉ Состояние ослабления, ухудшения свойств, признаков кого-чего-л., вырождение, упадок, деградация
   Киһи сайдыыта, эбэтэр кэхтиитэ, төннүүтэ хайдах киһини кытта бодоруһарыттан эмиэ тутулуктаах. ПБН КДьСО. Күөллэр ньалыаран, ньамаҕыран, собо төннүүтэ буолла. «Саха с.»
4. даҕ. суолт. Төннөр, төттөрү кэлэр, барар. ☉ Ведущий назад, обратный
   Төннүү суолга турарбыт икки эрэ хонук иннинэ охтубутум. Амма Аччыгыйа
   ◊ Төннүү андыта булт. — сайыҥҥы кэмҥэ тыһыларын төрүүр-ууһуур сөрүүн сирдэригэр арыаллаан илдьэн баран, үөрдүһэн төттөрү кэлэр атыыр андылар. ☉ Самцы турпана, возвращающиеся после сопровождения стаей своих самок на летнее время в другое, более прохладное, место для кладки яиц
   «Төннүү андыга сытабын» диир киһини көрүстэххинэ, ол аата андылар тыһыларын төрүүрууһуур сирдэрин булларан баран төннөн куһугуратан иһэр эбит буоллахтара дии саныахтааххыт. С. Тумат