туохт.
1. Кыараҕас буол. ☉ Сузиться, стать теснее
Пиэрмэ диэки араҕыстаҕын аайы суол сыыйа кыараан испитэ. Далан
[Кырса оҕото] тэллээбий күннэтэ улаатан испитэ, Дьааһык уйата кыараабыта, онон күнүһүн таһырдьа көҥүл сылдьар булбута. И. Федосеев
Лена эбэ хотун хочолоро кыараатылар дуу, бадарааҥҥа бардылар дуу? «ХС»
2. көсп. Ыарахан балаһыанньаҕа киир, муҥур уһукка түс. ☉ Оказаться в крайне тяжелом положении; впасть в отчаяние
Киэҥмит кыараан, уһуммут кылгаан олорор дьоммут. ПЭК ОНЛЯ I. [Уйбаан оҕонньор — Манчаарыга:] «Баһылай оҕонньоор! Кыараабыт буоллаххына, Кыраларыҥ тустарын хайдах Кыһанан бараҕын, Хаалынньаҥнаргар ханнык Хараллар дьаһалы салайаҕын, — Киэҥ соҕус буоллаххына, — Кэпсии түһүөҥ дуу?» А. Софронов
Кини оннук кыараан ылар кэмнэрин …… суол тоҕойдоро, ойуур ыллыктара эрэ билэллэрэ. В. Яковлев
♦ <Киэҥ> көхсө кыараата — көр көҕүс II
Ол билигин аҥаардас харахтаах адьарай биистэрэ атаҕастааннар, киэҥ көхсүбүт сүүтүктээҕэр кыараан, уһун санаабыт саптааҕар синньээн олоробут. Ньургун Боотур
Уйбаан Дууһа киэҥ көхсө кыараата, уһуну-киэҥи саныыра уурайда. Эрилик Эристиин
[Туйаарыма Куо — Уот Уһутаакыга:] Хороҥ айыыһыт Холбообута буолуо диэммин, …… Көһүтэрбэр Көхсүм кыараата, Кэтэһэрбэр кэтэҕим көһүйдэ. П. Ойуунускай
Кини [Абыраамап] Кыһыллаай хоруйун күүтэ сатыы сылдьыбыта, көхсө кыараан барбыта. Л. Попов. Ыыра кыараата — дьайар, оҥорор, сылдьар кыаҕа мөлтөөтө. ☉ Поле его действия сузилось
[Ыарыыга ылларан] Ыксаан сыттахха Ымсыырар да ыыра кыарыыр, Ол эрээри онтуҥ Олох эбээт, олох! С. Тарасов
[Ыалдьыт — Тэрэнтэй оҕонньорго] син бултаамахтаабыт киһи хаар бөҕө баттаан, ыыра кыараабыт, тыһа кылгаабыт быһыылаах. М. Чооруоһап
ср. др.-тюрк. хавур ‘сжимать, стискивать, сдавливать’, хавыр ‘собирать, сводить, сжимать’

1) сужаться; делаться уже, теснее; соно кыараабыт пальто ему стало тесным; 2) перен. оказываться в трудном положении; приходить в отчаяние; киэҥ көхсө кыараабыт он в отчаянии.