сыһ. Туохха эмэ ыга, сыһыары (тут, уур), туохха эмэ чугас (тур, сыһын). ☉ Тесно, вплотную (прижимать что-л. к чему-л.), вплотную к чему-л. (стоять)
[Санитарка] Үрүҥ дуйдаах ылтаһын лахааны синньигэс биилигэр кыһайа анньыбыт. Софр. Данилов
Суолу кыһайа турар самнайбыт хотону ааһан эрдэҕинэ, хотон иһигэр туох эрэ тилигирии түстэ. А. Федоров. [Тырыыҥка] оонньооччу сааһыламмыт тырыыҥканы аҥар илиитин ытыһынан остуолга кыһайа тутар. ОВЕ СОо

туохт. Кими эмэ тугу эмэ оҥорорго күһэй, модьуй. ☉ Принуждать, заставлять, обязывать кого-л. делать что-л. Тыыннаахтыы туора баайан биэрэр сүөһүм суох, соччо кыһайар буоллаххына …… төлөөн көрүллүө буоллаҕа дии… А
Софронов. Кыһалҕа бөҕө, дьиэ-уот табыллыбата кыһайан, кэргэннэммитэ дуомнаан, икки-үс сыл ыалтан ыалга сыстан олорбута буолтум. Амма Аччыгыйа
Ол да буоллар, дьонум кыһайаннар, иккиһин ойох ылбытым. Суорун Омоллоон
Настаа аны «бөһүөлэктэн көһүөх» — диэн Испирдиэни кыһайбат буолбута. Д. Таас
△ Күчүмэҕэй балаһыанньаҕа киллэр. ☉ Ставить кого-л. в затруднительное положение
Оҕуһа баран хаалбат ини, аны инньэ гынан кыһайыа. Н. Заболоцкай
ср. др.-тюрк. хыш ‘сжимать, сдавливать, стискивать’

1) сдавливать, сжимать, стискивать; прижимать к чему-л.; эркиҥҥэ кыһай = прижать к стене; 2) перен. делать что-л. при свете (напр. лампы, свечи); лаампа уотугар кыһайан көр = рассматривать что-л. при свете лампы; 3) перен. вынуждать, принуждать; ставить в безвыходное положение.

v. to force, urge, spur; кыһан= v. to do one’s best