туохт. Мэтэлдьий, өҕүллэҥнээ (күүскэ баттаатахха, үктээтэххэ). ☉ Пружинисто выгибаться, пружинить (при сильном надавливании)
Үктээтэххэ өҕүлдьүйбэт Үрдүк мындаалаах, Кэбиэлээтэххэ кэйбэлдьийбэт Кэтит киэлилээх Аан дайды. П. Ойуунускай
Баттаатахха маталдьыйбат, Үктээтэххэ өҕүлдьүйбэт, Тэбистэххэ кэдэлдьийбэт Кэҥириир кэтит үөтүкэн. Күннүк Уурастыырап

туохт. Үрүт-үрдүгэр кэбиэлээ, анньыалаа. ☉ Сильно пихать, толкать кого-л. с близкого расстояния. [Миигин — сиппиири] Уҥа диэкинэн урбачытан, Уот иннигэр аҕалан, Оҕо холлубутугар Умса-төннө эргичитэн, Сирэйбин-харахпын илдьи ньыҕайан, Сигийэн үлэлэттэҕэ үһү! Саха фольк.

туохт., фольк. (үксүгэр буолб. ф. тут-лар). Туох эмэ ыараханнык баттааһыныттан иэҕилин, өҕүлүн. ☉ Согнуться, прогнуться под тяжестью чего-л. (обычно употр. в отриц. ф.)
Үктээтэххэ өҕүлдьүйбэт Үрдүк мындаалаах, Кэбиэлээтэххэ кэйбэлдьийбэт Кэтит киэлилээх …… Аан дайды [айыллыбыта үһү]. П. Ойуунускай
[Сэрии кэмэ] төрөөбүт Ийэ дойдубут күчүмэҕэй күнүн өйдүүр, кэлэр кэскилбит кэйбэлдьийбэт тирэҕин тэрийэр чиэстээх кэммит. Суорун Омоллоон
Гитлер киибэс сэриитигэр Кимэн киирэн охтубуттар Кэриэстэрэ — бу сэргэ Кэйбэлдьийбэт Ийэ сиргэ Килбэс гына анньылынна. П. Аввакумов
ср. бур. хэлбэлзэһэн, хэлбэлзүүр ‘зыбкий’

туохт., кэпс.
1. Анньыалаа, кэбиэлээ. ☉ Толкать, пихать
Миигин саа луоһунан кэнэйдээн …… эмиэ доппуруоска киллэрбиттэрэ. Н. Габышев
Оҕолоро, кэргэнэ көрөн турдахтарына үлтү кэнэйдээн көрүдүөргэ умса анньан кэбистэ. Г. Колесов
Кыра, ласхарыйбыт Деревянов диэн нуучча эписиэригэр умса кэнэйдээн киллэрбиттэригэр Ньылаарыс өссө эбии куттаммыта. И. Федосеев
2. көсп. Кими эмэ тугунан эмэ буруйдаан, ону сирэй-харах анньан саҥар, мөхэт. ☉ Обвиняя кого-л. в чем-л., осыпать его упреками, ругать, бранить
Кэргэнин бырахпытын иһин кэнэйдээтилэр биир эр бэрдин. С. Руфов
Миигин сылгыһыппыттан ууратан баран, субан сүөһүнү улаатыннарбатыҥ, уоппатыҥ диэн быһа кэнэйдии сылдьар. В. Протодьяконов
Пиэрмэ сэбиэдиссэйэ Үрүкчээнэп үҥсүү түһэрбит этэ. Степа эрэйдээҕи бары кэнэйдээн ахан биэрдилэр. А. Кривошапкин (тылб.)

туохт.
1. Тугунан эмэ тугу эмэ кэбиэлээ, охсуолаа эбэтэр кими-тугу эмэ тэбиэлээ. ☉ Бить, колотить, стучать чем-л. по чему-л. или бить кого-л. обо что-л. (напр., о б с тену)
Дьуона …… уолу икки кулгааҕыттан ылбыта уонна эркиҥҥэ кэтэҕинэн лигийбитэ. Н. Якутскай
Таһырдьаттан ааны кырбаан лигийдилэр. Уустаах Избеков
Тэлиэгэ көлөһөтө силискэ охсуллан лигийэр. М. Доҕордуурап
Саам тэбиилээх буоллун диэммин быыһын өтүйэнэн алтан гильза култайан тахсыар диэри лигийэн ииттэбин. «ХС»
«Сымыйалыыгын!» — Бэдэр Бэргэһэ саа луоһунан сири лигийбитэ. А. Кривошапкин (тылб.)
2. Элбэхтик, уһуннук биир сири ытыалаа, тап (күүстээх сэрии сэбинэн). ☉ Уси ленно обстреливать (из орудий), бомбить одно и то же место, бить в одну точку
Сарсыарда биһиги артиллериябыт биир улахан томтору …… лигийдэ. С. Васильев
Сөмөлүөттэр кэлэн буомбалаан лигийбиттэрэ. И. Федосеев
3. көсп., кэпс. Тугу эмэ уурайбакка биири кэбиэлиир курдук уһуннук оҥор, саҥар. ☉ Долго и без устали делать одно и то же (напр., говорить, рассказывать), долбить, долдонить. Лиэктэр бэрт уһуннук кэпсээн лигийдэ
△ Киһини улаханнык киҥнэнэн туран саҥар, мөх. ☉ Сильно ругать, распекать кого-л., давать нагоняй кому-л.
Аҕыйах хонуктааҕыта аҕа кылыным Ниил оҕонньор чаас кэриҥэ мөҕөн лигийдэ. Н. Лугинов
◊ Лигий курдук кэпс. — ыарахан, нэс сырыылаах. ☉ Массивный, тяжеловесный, небыстроходный (напр., о санях)
Эр дьон кэннилэриттэн лигий курдук улахан, кэтит наарталарга дьахталлар олорбуттар. Тэки Одулок (тылб.)

I
туохт. Тугу эмэ тугунан эмэ үрүт-үөһэ тыастаахтык күүскэ кэбиэлээ, тиҥилэхтээ. ☉ Сильно, энергично стучать чем-л. по чему-л. сверху (напр., но гами по полу)
Онтон муусука тыаһаата, ким эрэ үҥкүүлээн лиһийдэ. Болот Боотур
Ол буруо быыһыттан биир тыраахтар лиһийэн-лаһыйан нэһиилэ та һырдьаны булла. «Кыым». Тэҥн. лиҥсий
II
дьүһ. туохт. Олус ыарахан ыйааһыннаах, модороон оҥоһуулаах буол (үксүгэр туттар тэрили этиллэр). ☉ Быть очень тяжёлым, топорным (обычно об орудиях труда)
Лиһийэн түһэн, олус ыарахан устуул.  Ким эрэ туутун оруоҕа, Киирбит балыгын хостуоҕа. Өрүс балыга лиһийэн Өрүтэ мөхсүө иэнинэн. А. Бродников
◊ Лиһий курдук — олус ыарахан, ыйааһыннаах. ☉ Имеющий большой вес, тяжеловесный (обычно о предметах обихода)
Нарыйа …… лиһий курдук соболору ылан ыараҥнатан көрбөхтөөтө. В. Яковлев
Лиһий курдук халыҥ мас муосталаах, хас да сылтан бэттэх испиэскэлэммэтэх билиитэ оһохтоох дьиэҕэ киирдилэр. «ХС»