Якутские буквы:

Якутский → Якутский

кэнэҕэһин

көр кэнэҕэс
Кэнэҕэһин, аны уонча-сүүрбэччэ сылынан, саха архитектурата сайдыытыгар биир боччум кылааты киллэрэр айымньы. Н. Лугинов
Кини общественнай деятель быһыытынан кэнэҕэһин улахан киһи тахсыах, үлэҕэ сүрдээх сүрэхтээх, өйдөөх устудьуон этэ. П. Филиппов

кэмниэ-кэнэҕэс

сыһ. Өр буолан баран, өр кэтэһиннэрэн баран. Спустя много времени, после долгого ожидания, наконец-то
Кыыс кэмниэ-кэнэҕэс дьиэҕэ төннөн киирбитэ, Аана чуумпурбут этэ. М. Доҕордуурап
Киэһии-киэһээ, кэмниэ-кэнэҕэс Талкы оҕонньор отуттан таҕыста. Күндэ
«Айаннаан иһэҕин даа?» — диэтэ кини кэмниэ-кэнэҕэс, аат аҕай харата. Н. Заболоцкай

кэнэҕэс

сыһ. Туох эмэ кэлин түмүгэр, кэлэр кэскилигэр, хойутун хойут. В будущем, потом когда-нибудь, впоследствии
Кыраҕыттан эрэйимуҥу биллэххинэ, кэнэҕэс бар дьон кыһалҕатын саныыр киһи буолуоҥ. М. Доҕордуурап
Кэнэҕэс, биһиги кэннибититтэн эһиги хаалан олоруоххут, үлэлиэххит турдаҕа. В. Яковлев. Өскө Августа кэнэҕэс бу дойдуну кэлэн көрөн барар буоллун? А. Федоров
ср. уйг. киниҥэ ‘будущий’

кэнэҕэһин-кэнэҕэс

сыһ. Өр кэмнэр ааспыттарын кэннэ, хойутунхойут. В грядущем, в далеком будущем
Мин тоҕо эрэ, кэнэҕэһин-кэнэҕэс, икки атах бэйэтин дьолун бэйэтэ булунуо, …… күн курдук кэрэ олоҕу чэлгитиэ диэн, эрэнэ саныыбын. Суорун Омоллоон
«Саллаат дьылҕата» кэнэҕэһин-кэнэҕэс даҕаны улуу сэрии уотун ортотунан ааспыт буойун чаҕылхай кэрэһитэ буолан кэрэхсэнэ туруо. «ХС»
Кэнэҕэһин-кэнэҕэс сырдыктаах көҥүл эрэ сардаҥата Ийэ сирим үрдүнэн өрө тыган тахсыа буолуо дуо? А. Пушкин (тылб.)

Якутский → Русский

кэмниэ-кэнэҕэс

нареч. 1) в далёком будущем; 2) спустя много времени; кэмниэ-кэнэҕэс дьэ тиийэн кэллэ он заявился спустя много времени.

кэнэҕэс

в будущем, потом, когда-нибудь; кэнэҕэс өйдүөҥ когда-нибудь поймёшь; кэнэҕэһин-кэнэҕэс в грядущем, в очень далёком будущем.

Якутский → Английский

кэнэҕэс

conj., adv. then, consequently


Еще переводы:

насйлу

насйлу (Русский → Якутский)

нареч. разг. 1. (с трудом) нэһиилэ, арыычча; 2. (наконец-то) кэнэҕэһин-кэнэҕэс (дьэ); насилу я вас дождался күүттэрэн-күүт-тэрэн кэнэҕэһин-кэнэҕэс дьэ кэллиҥ ээ.

мукут

мукут (Якутский → Якутский)

мукуй диэнтэн дьаһ. туһ. Тарбаҕын мукуппут.  Хотун эбэлэрим, кэнэҕэһин кэнэҕэс, көрдүүр күммэр биэрбит илиигитин тардынар буолаайаҕытый, ууммут илиигитин мукутар буолаайаҕытый. ПЭК ОНЛЯ IV

чинчилэт

чинчилэт (Якутский → Якутский)

чинчилээ диэнтэн дьаһ
туһ. Уһуйдаах Уһуйхан бэрт ырааҕынан, кэтэҕинэн чинчилэтэн көрбүттэрэ, кэнэҕэһин даҕаны итинник ыйаах көтүллэригэр, уларытылларыгар эрэл мэлигир эбит. Н. Лугинов

ыаллаһыы

ыаллаһыы (Якутский → Якутский)

ыаллас диэнтэн хай
аата. Сахалар итэҕэллэрин быһыытынан хотой ыалы аанньаҕа буулаабат. Өлөр, быстар ыалы буулуур. Кини [хотой] бу ыаллаһыыта кэнэҕэһин син биир таайыах тустааҕа. В. Яковлев. Этнографическай наукаҕа ону [уруулуу тыл холбоһуктарын] «тылларынан ыаллаһыы» диэн ааттыыллар. «Саха с.»

кэнчиэлээх

кэнчиэлээх (Якутский → Якутский)

даҕ. Иэстэбиллээх, сэттээх-сэлээннээх. Влекущий за собой возмездие, наказание
Кэнэҕэһин кэнэҕэс, Хойутун хойут, Бу кэрэ дойдуну Килбиэннээх күнүн Кэстэрэн ааһарым Кэнчиэлээх буолуо дуо? Таллан Бүрэ
Итиэннэ соруйан иһити киртитэн миэхэ хайа сатанарынан элбэх үлэни таһаара сатыыллар. Бу миэхэ кэнникинэн куһаҕан кэнчиэлээх буолуо диэн өйдүүр этим, кырдьык да, оннук буолбута. М. Горькай (тылб.)

боччум

боччум (Якутский → Якутский)

көр боччумнаах
Бандьыыттар куоттулар …… Үүрэн испит үс сүүс ынах сүөһүлэрин тэйиччи хойуу талах ортотугар хаайан туруораллара көһүннэ. Боччум булумньу буолла! Амма Аччыгыйа
Кэнэҕэһин, аны уончасүүрбэччэ сылынан, саха архитектурата сайдыытыгар биир боччум кылааты киллэрэр айымньы. Н. Лугинов
Кыылларын ууннары тардан, ааҥҥа туора тутан: «Баай Барыылаах бэримньитэ боччумун! Аарыма кыыл ааҥҥа баппата»,— дэстилэр. Болот Боотур

айхаллаа

айхаллаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. үрд. Үрдүк айыылартан дьолу-соргуну көрдөһөн алҕаа (үксүгэр тугунан эрэ айах тутан). Благословлять, призывая светлые духи, прося у них счастье и благополучие (при этом преподнося дары, угощение)
[Күн Толомон Ньургустай:] Кэнэҕэһин кэнэҕэс, эргийэн кэлэр күммэр уол оҕонон уруйдаарыҥ, кыыс оҕонон айхаллаарыҥ! ПЭК ОНЛЯ III
Талахтаах чабычахха Араҕас илгэ диэн Арыы оҥорон Айхаллыы олоробут. Саха нар. ыр. II
Сабыйа Баай хотуну Аас-хара тэллэҕин арыйа баттаан олорто, Айах үрдүттэн айхаллыыр Аҕыс дьэрэлик бэйэлээх [Ымыйаҕа арыы кутта]. П. Ойуунускай
2. поэт. Үөрэн-көтөн хайҕаа, албан аатын арбаа, үрдүк үөрүүлээхтик туой, хоһуй, ыллаа. Торжественно приветствовать, воспевать, прославлять; восхвалять, славословить
Нуучча норуотун хорсун быһыытын айхаллыыр улууканнаах патриотическай эпопеянан «Сэрии уонна эйэ» диэн роман буолар. Софр. Данилов
Улуу Лена күн сирин буойуннарын айхаллаан, көмүс долгуннарынан күллэрэстиир, мичил-дьирбии долгуннарынан мичээрдиир. Т. Сметанин
Улуу куорат биир дэхси ньиргиэрэ, Үүммүт күнү айхаллыыр өрөгөйдөөх ырыата Сири сиигинэн эҥсиллэ дуорайар. А. Бэрияк

пааматынньык

пааматынньык (Якутский → Якутский)

аат.
1. Кимиэхэ эмэҕэ, ханнык эмэ сабыытыйаҕа ананан туруоруллубут скульптура эбэтэр архитектура өйдөбүнньүк айымньыта. Памятник (скульптурное или архитектурное сооружение)
Пушкин диэн ааттаах улуу ырыаһыт пааматынньыгын көрдүбүт. П. Ойуунускай
Кинилэр киин болуоссакка Ленин пааматынньыгын таһыгар олорон, сынньаннылар. Л. Попов
Аймана-долгуйа турабын — Балай хара күүс сүрүн-кэбин тоһуппут Геройдар албаннаах ааттарыгар, Килиэ таас бу үрдүк пааматынньыктарыгар! С. Васильев
Киһи уҥуоҕун үрдүгэр туруоруллар таас, уһун остуолба. Надгробное сооружение (плита, камень, столб, обелиск и т. д.)
Кириэстээх уһун остуолбалар, көмүс дуйдаах куупаллаах, алтан кириэстээх ампаар уҥуохтаах, кыраньыыт уонна таас пааматынньыктар бачыгырыыллар. Л. Попов
2. Былыргы дьон матырыйаалынай култуураларын көстүүлэрэ. Памятники (предметы материальной культуры прошлого). Археология пааматынньыктара. История пааматынньыктара
Былыргы дьон маллара уонна ойуулара устуоруйа пааматынньыктара диэн ааттаналлар. КФП БАаДИ
Гражданнар айылҕаны, кини баайындуолун итиэннэ устуоруйа пааматынньыктарын, култуура атын сыаннастарын харыстыыр, араҥаччылыыр эбээһинэстэрэ олохтонор. ФММ ДьКС
Вьетнам норуотун былыргы култууратын пааматынньыктара [былыргы храмнар, статуялар] ордон тураллар. СПН СЧГ
Былыргы суругунан айымньы. Памятники древней письменности. Уваровскай «Ахтыылара» — саха литературатын маҥнайгы пааматынньыга
Биһиги эрабыт иннинээҕи V-IV үйэлэр литературнай пааматынньыктарыгар псевдоним баарын туһунан суруйаллар. ФЕВ УТУ
3. көсп. Ким, туох эрэ үлэтин, ситиһиитин, кыайыытын туоһулуур, олору толору кэрэһэлиир, санатар туох эмэ (хол., сүдү уус-уран айымньы). То, что является ярким свидетельством подвигов, дел кого-л., напоминанием о них
Бу айымньытынан [«Сэрии уонна эйэ»] Толстой 1812 сыл геройдарыгар саас-үйэ тухары өлбөт-сүппэт пааматынньыгы, киһи аймах үрдүк идеалларын иһин охсуһууга кэнэҕэһин-кэнэҕэс да күүрдэ турар пааматынньыгы айбыта. Софр. Данилов
Кини [Салават Юлаев] бэйэтин норуотугар эр санаа, хорсун быһыы символын, башкир уонна нуучча норуоттарын доҕордоһууларын үйэлээх пааматынньыктарын быһыытынан эргиллэн кэлбитэ. С. Тарасов
[Маҥнайгы шахтёрдар] үтүө дьыалалара норуот өйүгэр-санаатыгар дархан пааматынньык буолан өлбөт-сүппэт үйэлэнэр. «Кыым»

в конце концов

в конце концов (Русский → Якутский)

нареч
кэмниэ кэнэҕэс, кэлин тиһэҕэр тиийэн

сыҕай

сыҕай (Якутский → Якутский)

I
туохт.
1. Тугу эмэ туохха эмэ ыга анньан халбарыт, үтүрүйэ ас, турар сириттэн сыҕарыт. Отодвигать, сдвигать что-л. с места, придвигать что-л. к чему-л.
Айаан кыбыстыбыттыы умса көрөн, отун мүччү ууран иһэн, атырдьаҕа халтарыйбытыгар өйдөөн, тиэйии ортотун диэки сыҕайа аста. Софр. Данилов
Абыраамап утуйар хоһун түннүгүн өссө тэлэччи аһан, түүлүн эркиҥҥэ сыҕайда. Л. Попов
Кими эмэ оннуттан сыҕарыйарга, көһөргө күһэй, үтүрүй. Вытеснять, оттеснять кого-л. куда-л. Хомбуойдааччылар дьону баарса нөҥүө өттүгэр сыҕайдылар. Болот Боотур
Доропуун уонна Көстөкүүн быһа үүрсэн, ыһыытаан-хаһыытаан үргүбүт үөр сүөһүнү кутталлаах сиртэн улам тэйитэн, тыа саҕатыгар сыҕайан таһаардылар. Н. Заболоцкай
Этээччи аттынан дьон үтүрүһэ-үтүрүһэ киирэн, Катяны сыҕайан кэбистилэр. Э. Соколов
2. көсп., кэпс. Сирэйгэ ыкса чугаһат, үҥүлүт (хол., сутуруккун). Совать (напр., под нос) что-л., тыкать (напр., в лицо) чем-л. «Дьэ, аны биирдэ чып диэн көр эрэ!» — дии-дии Серкин сутуругунан уол сирэйин сыҕайар. Н. Якутскай
Хачыкаат бөтүөхтүү-бөтүөхтүү туран кэллэ, кэлгиллэ сытар эрэйдээххэ хокуоскатын муннугар сыҕайда. И. Гоголев
Булумдьу, остуолга умса түһэн, саҥара олорбут: «Тойон Бадаайап уола, бэстилиэккинэн миигин сыҕайыма». Л. Попов
3. көсп. Улам баһыйан бар, кэннигэр хааллар (хол., айылҕа көстүүтүн этэргэ). Вытеснять, прогонять что-л. (напр., о природных явлениях)
Туруйа уруйдуур хаһыытын Истээтин мин биллим эйигин, Кыыдааннаах кыһыны сыҕайан Өлүөнэм биэрэгэр кэлбиккин, Сааскы кэм барахсан! С. Данилов
Сарсыардааҥҥы хатан дьыбары сыҕайардыы, тыргыллаҕас сардаҥа …… сыыйа өрө чөмчөйөн таҕыста. М. Доҕордуурап
Халлаан, хараҥа солко быыһын өрө сыҕайан, сырдаан эрэрэ. «ХС»
Кими эмэ сыыйа кэннигэр хааллар. Оттеснять, отодвигать кого-л. на второй план
Талааннаах эдэрдэр кэлэн, кинини биллибэтинэн улам-улам сыҕайан испиттэрэ. П. Аввакумов
4. көсп. Итэҕэһи, сыыһаны-халтыны кимиэхэ, туохха эмэ түһэр, көлбөрүт. Перекладывать ответственность за что-л. на кого-л.
Үлэһиттэр хамнастарын кэмигэр ылбаккалар, дьон ортотугар саҥа-иҥэ ырааппыта, кэлтэй салалта буруйугар сыҕайааччылар да көстүтэлиир этилэр. В. Яковлев
Киһи эдэр эрдэҕинэ …… туора-маары сылдьыбытын утарытынан умнан иһэр, кэнэҕэһин көннөрүөх буолан, туохха баҕарар сыҕайар, куотунар. Н. Лугинов
ср. кирг. шыка ‘напирать’, п.-монг. сыҕа ‘выжимать’, МНТ шиха ‘сжимать, напирать, теснить’
II
туохт. Киһини туох эмэ итэҕэһинэн эбэтэр туохха эмэ буруйдаан хомуруй, мөх, үөх. Упрекать кого-л., попрекать кого-л. чем-л.
Мин итини истээт хараҕым хараҥарбыта, кэргэннии буола иликпититтэн дьадаҥыбынан сыҕайаллар дии санаабытым. Н. Якутскай
Анарааҥҥылар Дьэкиими бандьыыттыы эҥин сылдьыбыт хараҥа аймахтарынан сыҕайан түөрэҥнэппиттэрэ. В. Гольдеров
Оҕону күрүөйэҕинэн сыҕайаргар хайдах тылыҥ өҕүллэр? «ХС»
Сирэй сыҕай көр сирэй-харах (сирэйгэ-харахха) ас диэн курдук (көр сирэй-харах)
Кини хотуна Балааҕыйа мөҥөрүттэн-этэриттэн, кыра да сыыһаны-халтыны була сатыы-сатыы сирэй сыҕайарыттан сүрэҕэ салыкына буолла. С. Никифоров
Кууска ойоҕо Мотуруона Уойканы санаатаҕын аайы сирэй сыҕайар. И. Оконешников. Баһылай ойоҕо кинини оҕо курдук мөҕөрүн-этэрин, сирэй сыҕайарын кыйахана иһиттэ. У. Ойуур