Якутские буквы:

Якутский → Якутский

ыаллаһыы

ыаллас диэнтэн хай
аата. Сахалар итэҕэллэрин быһыытынан хотой ыалы аанньаҕа буулаабат. Өлөр, быстар ыалы буулуур. Кини [хотой] бу ыаллаһыыта кэнэҕэһин син биир таайыах тустааҕа. В. Яковлев. Этнографическай наукаҕа ону [уруулуу тыл холбоһуктарын] «тылларынан ыаллаһыы» диэн ааттыыллар. «Саха с.»

ыаллаа

туохт., кэпс.
1. Ыалга сырыт, ыалдьыттаа. Гостить, быть в гостях у кого-л.
Арай биирдэ сарсыарда Олоон Долоон Оноҕостоон Чуокааҥҥа ыаллыы кэлэр. Саха ост. II
Бука, Куонаан арыгы кэһиилээх буолан, ыаллыы кэлэрэ буолуо. Н. Неустроев
Маарыйа нэһиилэ төлө көтөн, төрөппүттэригэр ыаллыы кэлэр. Н. Заболоцкай
2. көсп. Ким эмэ хайа эрэ миэстэтигэр тугунан эмэ оҕус, сырбат. Ударить, огреть кого-л. чем-л.
Бу кымньыы Бурхалейга хас да төгүл урут ыаллаан кэһэлтэ буолан хаалан, …… иҥиир ситиитин тартарбытынан барар. Эрилик Эристиин
Кэтириис үөттүрэҕи харбаан ылаат, оҕонньорун оройго ыаллаата. И. Гоголев
Чөмчүөрэ илиитин тоһуйан биэрэрэ, ол эрээри хаста да сымнаҕас сиригэр кымньыы ыаллаабыта. «ХС»

ыаллас

  1. ыаллаа 2 диэнтэн холб. туһ. Ыттар күөнтэһэн, охсуһан, быһыта ытырсан кэбиһээри ууга-уокка түһэрээччилэр. Оччотугар тарыыр мас эрэ ыалластаҕына, дьарыйдаҕына табыллар. Тумат
  2. Ыаллыы буол, ыаллыы олор. Жить по-соседству
    Кинилэр төһө да үлэлэрэ атынын иһин, саастарын тухары ыаллаһан, баччаҕа диэри бэркэ энмин дэһэн кэлбиттэрэ. Н. Лугинов
    Икки сэниэ ыал Орто Бүлүү үрэҕин баһыгар …… ыаллаһан олорбуттара. Дьүөгэ Ааныстыырап
    Тутуу учаастагар үлэлиир …… Гороховы кытта биир дьиэҕэ ыаллаһан олорбуттара. «Чолбон»
  3. көсп. Туохха эмэ чугас буол, ыксалас. Быть, находиться близко от кого-чего-л., рядом с кем-чем-л.
    Космос куйаарыгар көттүбүт, ыйга ыалластыбыт, чолбоҥҥо чугаһастыбыт. С. Никифоров
    Онтон ыла элбэх сайын, Элбэх кыһын кэлэн ааста. Оҕо бэйэбит сааһыран, — Үлэ биһиэхэ ыалласта. И. Чаҕылҕан
    Аны балааккатыгар …… «куһаҕан хоптолор» диэн аатырааччылар ыалласпыттара. И. Федосеев
  4. көсп. Кимниин эмэ чугастыы, истиҥ сыһыаннаах буол, эйэргэс. Быть с кем-л. в близких, дружеских отношениях
    Хаһан эрэ кинилэр Бэртиилэр да этэ. Аны ыалласпаттар. И. Гоголев
    Кимниин даҕаны улаханнык ыалласпата, санаатын сайа кэпсээбэтэ. Т. Нутчина
    Күнтэн күн чугасаһан, сыыйа-баайа ыаллаһан, ирэ-хоро кэпсэтэр, астарын-үөллэрин мэнэйдэһэр буоллулар. ЛМ А
  5. көсп., кэпс. Биллибэтинэн көстүбэтинэн ким эмэ үбүгэр, аһыгар киир. Украдкой тащить, утаскивать что-л. у кого-л. (напр., добычу)
    Бүгүн кини икки киһи сиэбигэр ыалласпыт, иккиэннэриттэн дохуотурбут. Д. Таас
    [Булчут] тахсан иһэн, сиэгэн бөҕөс кини лаабыһыгар уурбут тайаҕын этигэр ыаллаһаары сылдьарын таба көрөн, ытан өлөрбүтэ. И. Федосеев
    Василий Васильевич саһылыкаан эрэйэ суох аһыыр сири буллаҕа диэн таайа санаабыта сөп эбит. Кыһыл саһыл ыалласпыт этэ. ЯАМ ҮүСС

Якутский → Русский

ыаллаа=

1) разг. гостить, быть в гостях; 2) приходить, приезжать в гости с подарками (в надежде получить хорошие подарки взамен); 3) перен. разг. бить, ударять (по голове).

ыаллас=

1) ходить друг к другу в гости; 2) селиться по соседству; жить по соседству.


Еще переводы:

соседство

соседство (Русский → Якутский)

с. ыаллаһыы, ыаллыы буолуу; жить по соседству с кем-чем-л. ыаллыы олор.

присоседиться

присоседиться (Русский → Якутский)

сов. к кому-чему, разг. ыаллас, сэргэстэс.

ыаллаһа

ыаллаһа (Якутский → Якутский)

сыһ. Ким, туох эмэ аттыгар, сэргэстэһэ. Рядом, по-соседству с кем-чем-л.
Киэҥ ходуһаҕа үгүс отчут ыаллаһа от кэбиһэ турбуттар. Амма Аччыгыйа
Өрүүкээн диэн үтүө киһи киниэхэ ыаллаһа олорбут. Далан
Нам улууһа Дьокуускай куораты кытта ыаллаһа олорор. «ХС»

соседний

соседний (Русский → Якутский)

прил
ыаллыы

прил.
ыаллыы

ыаллан=

ыаллан= (Якутский → Русский)

возвр. от ыаллаа = иметь соседа; биһиги саҥа ыалланныбыт у нас новые соседи.

дохуотур

дохуотур (Якутский → Якутский)

туохт. Дохуоттаах буол, барыһыр. Иметь, получать доход
1957 сыллаахха өҥ сайын буолбута, холкуос дохуотурбута. В. Протодьяконов
Бүгүн кини икки киһи сиэбигэр ыалласпыт, иккиэннэриттэн дохуотурбут... Д. Таас

ыаллааһын

ыаллааһын (Якутский → Якутский)

ыаллаа 2 диэнтэн хай
аата. Чыпчаххай ыаллааһына — үтүө үөрэх. Хомус Уйбаан

по-соседски

по-соседски (Русский → Якутский)

нареч. ыаллыы быһыынан.

сосед

сосед (Русский → Якутский)

м. ыал, ыаллыы киһи.

ыаллыы

ыаллыы (Якутский → Якутский)

  1. сыһ. Ким, туох эмэ аттыгар, чугаһыгар. По-соседству, поблизости
    Биир бөһүөлэккэ ыкса ыаллыы үс оҕо олорбуттар. Суорун Омоллоон
    Аны билигин саҥа дьиэҕэ ыаллыы түбэспиттэрэ. Н. Лугинов
    Биир ойуурга Чэрэс уонна Чочос диэн ааттаах икки тииҥ ыаллыы олороллоро. И. Федосеев
  2. даҕ. суолт. Ким, туох эмэ аттыгар, чугаһыгар баар. Расположенный вблизи, рядом с кем-чем-л., соседний
    Алааска, мин ыаллыы холкуоспар, Аатырбыт сылгыһыт киһи баар. С. Данилов
    Кэлин сураҕалаһан билбитим, ыаллыы нэһилиэккэ олорор аймахтарыгар күүлэйдии барбыт. Р. Баҕатаайыскай
    Ыаллыы ыстаадаҕа табаһыт кэргэнэ ыалдьыбыт. Кинини Таастаахха илдьиэхтээхпит. С. Дадаскинов