дьүһ. туохт. Кытыыгынан, бүүрүккүнэн тас диэки барбыт, тэнийэн, улаатан тахсыбыт дьүһүннээх буол. ☉ Быть широким, раздутым, растопыренным по краям (напр., о ноздрях)
Өрө тыыннаҕына, томороон муннун сартайан хаалбыт таныылара күүскэ көппөҥнөһөллөр. П. Филиппов
Саһарбыт, уһуктара сартайбыт сурунар киниискэтин аҕалан мин иннибэр ууран кэбистэ. И. Никифоров
◊ Сартай от бот. — от арааһа. ☉ Род многолетних трав семейства злаков, ежа
Сыһыыларга хойуу, силистээх элбэх сыллаах бурдуктуҥу оттор: күкээрис (овсяница), мятчик, сартай от (ежа), …… уо. д. а. хото үүнэллэр. КВА Б
Сүөһүгэ бастыҥ аһылык — сартай от. МЛФ АҮө
ср. монг. сартайх ‘расширяться, раздуваться (о ноздрях)’, жартайх ‘выворачиваться (о веке)’, кирг. чардай ‘вспучиваться, вздуваться’

даҕ.
1. Кылгастык, лэппэччи кырыллыбыт (баттах). ☉ Коротко подстриженный (о волосах)
Дуняша саҥа кэппит ырбаахытын көрдөрө, хостон хоско эрбэгэр баттаҕа сахсыллар. В. Иванов
Учуутал мас көөбүлүнүү эрбэгэр баттахтаах кыыс оҕо иннигэр алпаабыты аҕалан ыйан көрдөрдө. Ойуку
Эри-эрбэгэр баттаҕын от күөҕэ өҥнөөх лиэнтэнэн бааммыт кыысчаан тахсар. Н. Босиков
2. Намыһах, кылгас (маһы, үүнээйини этэргэ). ☉ Небольшой высоты, низкорослый (о деревьях, растениях)
[Амма] Кытылы кырыйар Кыйыа таас хайата, Эрийэр-буруйар Эрбэгэр иирэтэ. А. Бродников
Эн биһи олоробут иккиэйэҕин, Эрбэгэр сибэккилэр тэтэрэн тураллар. Кыраһа к. Мыраан чыпчаалыгар күкээриспит эрбэгэр бэстэргэ хараххын хатаа. «ХС»

туохт.
1. Өрө бурҕайан таҕыс, холоруктуу бурҕачый (буору, буруону, хаары о. д. а. этэргэ). ☉ Взвихриваться, подниматься клубами (напр., о пыли, дыме, снеге)
Дьон, сүөһү тыына күрэҥ былыт буолан өрүкүйбүт. Софр. Данилов
Түптэ буруота өрүкүйдэ Үүт тураан үрүҥ түүҥҥэ. М. Ефимов
Дьокуускай элбэх мас дьиэлэрэ чаппалаһан, буорунан өрүкүйэн, ыраас күн сырдыгар күкээриһэн көстөллөр. Н. Заболоцкай
2. Өрүтэ ыһылын, сахсаҥнаа, тэлимнээ (хол., сылгы көҕүлүн, сиэлин этэргэ). ☉ Вздыматься, развеваться (напр., о густой гриве лошади)
Мэхээс оҕонньор ыга кыыһырбыт: «Эн саҕа өрө көрбүтү, өрүкүйбүт көҕүллээҕи иннин ылыллыбыта», — диэтэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
Өрө көрбүт харахтаах, Үрдүк мөҥүөн мындаалаах, Өрүкүйбүт сиэллэрдээх Үтүө атыыр обургу. Л. Попов
△ Өрө түллэҥнээ, оргуйар курдук буолан көһүн (уу долгунун туһунан). ☉ Вздыматься крутыми волнами, бурлить (о поверхности воды)
Аҥылыйар салгыннаах, Өрүкүйэр долгуннаах, көтөр кумахтаах, Үс үллэр үөстээх Өлүөнэ өрүстэн ордук Өҥнөөх-тоттоох Өрүс баарын өйдөөбөппүн. Саха фольк. Уу быһыты тоҕо үллэ-үллэ өрүкүйэн түһэрин курдук, араас боппуруостар уонна сөҕөрмахтайар, ордугургуур саҥалар биирдэ кутулла түстүлэр. А. Бэрияк
3. көсп. Олус күүркэй, долгуй. ☉ Прийти в возбуждение, взволноваться
«Өссө хаамса түһүөҕүҥ», — диир Бааска. Кини өрүкүйбүтэ өссө да ааспатах этэ. Далан
Октябрина суругу эмиэ аахта. Онтон оронугар сытан, өйө-санаата өссө өрүкүйдэ. М. Попов
ср. др.-тюрк. өр ‘показываться, подниматься’, шор. үрүк ‘раздуваться, подниматься, расширяться’