п. darling; күндү a. dear, valuable, precious

1. даҕ. Күн уота түһэн күлүмүрдээн көстөр. ☉ Блестящий, сияющий. Көмүс, алтан ардайдаах Көтө кыынньар кумахтаах, Күкүр хайа кыһыаллаах, Көнө хонуу кытыллаах Күндэ үрэх барахсан. Күннүк Уурастыырап. Күндэ далай иччитэ Көмүс хатырыктааҕынан Күндүлээрэй диэн, …… Алгыс бөҕөнү бараан, Элэ-была тылын этэн, …… [саха урааҥхай] Олорбут уһун олоҕун Ким билбэтэҕэй? С. Зверев. Биһиги киһибит — кырдьык даҕаны Этиэҕин эттэ диэн — Күн быһаҕаһа айаннаан, Күндэ далайга тиийэн, Даллан куоҕас курдук Умса оонньуу сырытта. С. Васильев
2. аат суолт., түөлбэ. Күөлтэн арахсыбыт, ойуччу сытар уулаах түөлбэ; күөл түөлбэтэ. ☉ Небольшая часть озера, отделившаяся от основного водоема (обычно в результате засухи)
   Сайсары күөлүн илин күндэтин хаба ортотугар уонча анды уста сылдьарыттан Дьэкиим кыһыйа санаата. Болот Боотур
   Буор Холума хоту күндэтиттэн сыыра үрдүк диэн уулаабыттар. КДМ ОККО
   Таас күөлэ диэн сэттэ биэрэстэ усталаах, хас да күндэлээх күөл. «ХС»
   ◊ Күндэ (күөндэ) күөл — дьэҥкэ ыраас уулаах дириҥэ суох күөл. ☉ Неглубокое озеро с прозрачной и чистой водой. Күндэ күөлтэн көлүйэ күөл көтөр үһү (тааб.: уһаат, хомуос). Соҕуруулуур халлаантан Сугул куйаас сыдьаайан Күндэ күөлбүт кытыытыгар Көмүс сомоҕо хатырыктаах Күллүргэччи оонньоото. С. Васильев. Күндэ маҥан — маҥан, ыраас хааннаах. ☉ Белый, без единого пятнышка
   Кириилин күндэ маҥан, олус нарын сирэйдээх Чуураны иһигэр сөбүлүү көрөр. Л. Попов