анньыалас диэнтэн хай
аата. Тимэппий, Уоһук кулаактары дьиэттэн таһаартыыллар, онно кулаактар икки таһаартыыр дьоннор икки ыккардыларыгар саҥата суох үтүрүйсүү, кыра-кыратык бүтэйгэ анньыалаһыы буолла. Күндэ

хаҥастый диэнтэн хай
аата. Е. Ярославскай …… 1921 – 1922 сс. байыаннай-бэлитиичэскэй салалта таһаартаабыт хаҥастыйыы алҕастарын арыйан көрдөрбүтэ. «ХС»

тыаһы үт. туохт. Дэгэттээхтик иһиллэр тыастарга (хол., чай тааһы үктээтэххэ) маарынныыр тыастары таһаартаа. ☉ Скрипеть, хрустеть (напр., при ходьбе по утоптанному снегу, гальке)
Хоонньубар уктубут кумааҕым кучугуруур. — Тоҥмут хаарга киһи атаҕын тыаһа кучугуруур буолбут. С. Никифоров

тыаһы үт. туохт. Чигдинэн түргэнник хааман истэххэ үөскүүр тыаска маарынныыр тыастары таһаартаа. ☉ Скрипеть (при быстрой ходьбе по утоптанному снегу)
Апанаас үөрэрэ — Абаҕа күүрэрэ. Халыҥ хаар тэпсиллэр, Хаамар тыас иһиллэр. Кучургуур, курдургуур. П. Ойуунускай

туохт. Күөрчэхтэ ытый. ☉ Взбивать сливки, делать керчэх
Саха ыала хайаан да Күөрчэҕи сиир астына, Ийэм муос ытыгынан Күөрчэхтиирэ сарсыарда. И. Гоголев
Биирдэ ийэм күөрчэхтээтэ Кыһын, тымныы күн этэ. Тэриэлкэҕэ кута-кута Тоҥороору таһаартаата. «ХС»
Ыалтан үүт атыылаһан, бэйэлэрэ күөрчэхтииллэр. «Чолбон»

тыаһы үт. туохт. Синньигэс уонна быһыттаҕас иһиирэр тыастары таһаартаа (хол., талаҕынан эбэтэр кымньыынан далайталаан). ☉ Издавать отрывистый лёгкий свист (напр., при взмахивании прутом или плёткой). Талах тыаһа сыбырҕаата
ср. ДТС ‘чыбырт хлестать, бить, сечь прутом’

ук I диэнтэн бэй
туһ. Сеня Мишаны үтүктэн кэтэһиннэрэн, иҥиэттибитэ буолла. Илиитин сиэбигэр уктан түөһүн мөтөттө. Н. Лугинов
Таҥнан бүтэллэрин кытта саалаах дьон, иннилэригэр уктан, үүрэн таһаартаан бардылар. Эрилик Эристиин
Маша суругу ылан уолугар угунна. М. Доҕордуурап

туохт. Хаһаайыстыбалаах буол, хаһаайыстыбата тэрин. ☉ Иметь какое-л. хозяйство, организовать хозяйство
[Өрүүскэ:] Холкуоска холбоһон олорон, улуу кэскиллээх үлэлэри таһаартаан, халыҥ хаһаайыстыбаланнахпытына, биһигини туох да кыайан хотуо суоҕа. Күндэ
Аҕата оҕонньор өлбүтүн кэннэ олоҕор көнөн, кыра хаһаайыстыбаланан барбыта. Ойуку

холдьох диэнтэн төхт
көрүҥ. Хара үлэһиттэрин: «Эһиги буор дьиэҕэ тахсыҥ, онно ас тардыбыттара буолуо», — хотун холдьоҕуталыыра. Ойуку
Варвара, бэл, суруйааччыларбыт диэн кэлэр дьону сорохторун кытта кэпсэппэккэ, холдьоҕуталаан таһаартыыр этэ. «Чолбон»

ыыт диэнтэн төхт
көрүҥ. Баартыйа Дьокуускайдааҕы тэрилтэтэ Ойуунускайдаах Аммосовы 1917 сыллаах сайын улуустарга саҥа олоҕу тэрийтэрэ ыыталаабыта. П. Филиппов
Убаһалары ийэлэригэр холбуухолбуу, далтан таһаартаан ыыталаан иһэллэр. С. Маисов
Сэрии кэнниттэн улахан куораттартан баай дьон оҕолорун биһиэхэ көскө ыыталаабыттар. ӨӨ ДДьДТ