Якутские буквы:

Якутский → Русский

күр

подр. звуку падения тяжёлого предмета или множества мелких предметов; күр гын = с шумом рассыпаться, высыпаться; үөһэттэн күрбэ таас күр гына түстэ с высоты грохнулась каменная глыба.

Якутский → Якутский

күр

I
даҕ. Элбэх бытархай чаастартан турар, көбдөркөй, бытархай. Состоящий из множества мелких частиц, рассыпчатый, рыхлый
Баараҕай дьиэни баһылыктаа, Күөмчүтэ суох көрсөн, Күр үбү күрүөлээ, көмүһүөм! А. Софронов
Күр муус көтөҕүллэн, үрэхтэр устан бардылар. М. Доҕордуурап
Өлүөнэ күр мууһа атырдьах ыйын ортото ааһан эрдэҕинэ ууллан бүтэр үһү. «ХС»
ср. монг. хүр ‘куча, множество’
II
тыаһы үт. т. Ыарахан туох эмэ эбэтэр бытархай эттик сууллар бүтэҥи улахан тыаһын үтүктүү. Подражание сильному глухому звуку падения какого-л. тяжелого предмета или множества мелких предметов обвалом.

күр гын

тыаһы үт. туохт. Эмискэ бүтэҥитик тыаһаан суулун, тоҕун, ыһылын эбэтэр мүччү үктээн түс (туох эмэ ыараханы этэргэ). С шумом рассыпаться, сорваться, рухнуть, обрушиться (о чем-л. тяжелом)
Өрүс биэрэгин буора сууллан күр гынар.  Күөллэргэ андаатар уйата, балыксыттар алларбыт ойбонноро чөҥөрүһэ сытааччылар. Итинник ойбоннорго өйдөөбөккө иһэҥҥин, биирдэ «күр» гынан хаалыаххын сөп. «Кыым»


Еще переводы:

рухнул

рухнул (Русский → Якутский)

гл,сов
суулунна, «күр» гына түстэ

логлоһут

логлоһут (Якутский → Якутский)

логлоһуй диэнтэн дьаһ
туһ. Саҥардыыҥҥыта Лена эбэ, күр муус тарын көҥүрүтэ сынньан, тус хоту логлоһута утаарбыта. И. Федосеев

иҥнэрилин

иҥнэрилин (Якутский → Якутский)

иҥнэр диэнтэн атын
туһ. Эрэлийэр долгуннардаах Эҥкэһийэр дириҥ муора Иҥнэриллибит иһит курдук, Чурумчуку иһигэр Чупчуруллан киирдэ. Эллэй
Итии хааны эмсэхтэммит Илбис бииһэ иҥнэриллэн, Күр таас ииҥҥэ көмүлүннэ. Эллэй

күрдүргээ

күрдүргээ (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Көхсүҥ иһигэр бүтэҥитик «күр-күр» диэн эрэр курдук тыаһы таһаар (хол., сөтөллөн, тыынан). Издавать резкие хрипы (напр., при кашле или натужном дыхании)
Сылайбыт табалар көҕүстэрэ күрдүргүүрэ, тоҥ талах тардыргыыра, элбэх сыарҕа тыаһа улам чуолкайдык иһиллэр буолан истэ. Амма Аччыгыйа
Көҕүс тыаһа күрдүргээтэ. Л. Попов
Аҕата оҕонньор утаакы буолбат, тыын быһаҕаһа тыынан, көхсүн тыаһа күрдүргээн умса-төннө түһэн татыгыраан кэлэр. Р. Кулаковскай

өҥкө

өҥкө (Якутский → Якутский)

даҕ. Олус үрдүк туруору, ууну өҥөйөн турар (хол., хайа). Очень высокий, крутой, нависающий (напр., о скале)
Көр даа, кынчайар Күөх дьөрбөнө хайалар, Күр таас арбайа – Күкүр өҥкө хайалар! БАИ Х

аам-дьаам

аам-дьаам (Якутский → Якутский)

көр аам-даам
Ахсынньы аам-дьаам тымныыта, Аргыйан-чыскыйан түһэҥҥин, Аата тоҕо сүрдээххиний? С. Васильев
Тиит чоҕунуу итиинэн сирэлийэн Аҕыс ыйдаах аам-дьаам кыһыны сыһытабыт, Күн улууһун, айыы аймаҕын үксэтэн, Үйэлэр ыар мискиирдэрин уйабыт. Н. Босиков
Бүтүннүү — тоҥ хаар! Бүтүннүү — күр муус! Кырдьык, бадаҕа, Аам-дьаам кыһата манна эбит. Суорун Омоллоон

аҥас гын

аҥас гын (Якутский → Якутский)

туохт. Эмискэ арыллан, аһылла түс (киэҥ хайаҕас, дириҥ көҥүс туһунан). Внезапно раскрыться, обнажиться (о большой щели, глубокой пропасти)
Сүрдээх чугас, иннигэр Алдьархайдаах дойду аҥас гынна эмискэ. Күннүк Уурастыырап
[Куһу] Ыга тутар санаанан Ырбыы нөҥүө ыстан уол! «Албын» мууһум, күр гынан Аҥас гына түспэт дуо? Р. Баҕатаайыскай
Суох! Аат айаҕа Аҥас гына Аһылла түспэтэ, Атомнай да буомба Эстэн эҥсэлийбэтэ. П. Тобуруокап

көҥүл-босхо

көҥүл-босхо (Якутский → Якутский)

сыһ. Туох да хааччаҕа суох, туох да бобуута суох. Без каких-л. ограничений и запретов, свободно, беспрепятственно
Судаарыстыбаттан судаарстыбаҕа, континентан континеҥҥа сылдьыһыы, билиҥҥи биһиги өрөспүүбүлүкэлэрбит икки ардыларыгар сылдьыһыы курдук, көҥүл-босхо буолбут. Амма Аччыгыйа
Өлүөнэ эбэм дьөссө кыараан, көҥүл-босхо бараары, күр таас хайатыгар тахсан түөһүнэн милкийэр. Суорун Омоллоон
— Алыс да көҥүл-босхо барбыт оҕоҕун, доҕор! Өрө быччаҥнаан ким уолай бу? Амма Аччыгыйа

көтүрүлүн

көтүрүлүн (Якутский → Якутский)

көтүр диэнтэн атын
туһ. Ойоҕоһо көтүрүллүбүт күрүҥ оҕус турар үһү (тааб.: дьиэ уонна халҕан). Күр муус көтөҕүлүннэ, Күрдьүк хаар көтүрүлүннэ. Саха фольк. Бырайыак алҕастардаах буолан, үгүс уларытыылартэлэритиилэр киллэриллэллэрэ, биир узел оҥоһуллан иһэн хаттаан көтүрүллүбүт түбэлтэтэ эмиэ баара. «ХС»
Помещик сири бас билиитэ туох да төлөбүрэ суох билигин көтүрүллэр. Дж. Рид (тылб.)

күлгэрий

күлгэрий (Якутский → Якутский)

көр күлгэдий
Күрдьүк хаарым көтөҕүллүбүт, Сойуо хаарым солбонуйбут, Күр муус күлгэрийбит, Үрүйэ уута үөрдүспүт, …… Үрэх уута үмүөрүспүт. Саха фольк. «[Кулаактары] кытта охсуһартан хаһан да туора турбаппын, — Сиэнчэ мүчүк гыммыта, — ол гынан баран, киһи кыһыйыах, күүс-күдэх күлгэрийэн эрэр». Б. Лунин (тылб.)