көр күүдээх. Күүһүргэспит киһи күүдээк күүһүн кыайбат (өс хоһ.)

күскэрий диэнтэн дьаһ
туһ. [Күүдээх] Утаакы буолбакка, Күтэр күтүрү Кэнниттэн батыһыннаран Күскэритэн илтэ. Р. Баҕатаайыскай

аат. Өлөр дьылҕалаах киһи, өлөргө анаммыт киһи. ☉ Тот, кто обречён погибнуть
Өлөөччүлэр-өһөөччүлэр кэм биһиги, чооруостар-күүдээхтэр буоллахпыт дии. Амма Аччыгыйа

туохт. Алаа, харалҕан харахтаргынан ол-бу диэки көрө сатаа. ☉ Смотреть во все стороны своими близорукими и косящими глазами
Балай Мааска, малах гынан, Саҥа хоту эргиллэн, Алаарыҥныы көрбүтэ Адьас бу (киһи да сөҕөр), Ааттаах күүдээх олорор. И. Эртюков

куһурҕаа диэнтэн дьаһ
туһ. Хаардаах оттор быыстарынан сур күүдээх сүүрэкэлээн сүтэр, тииккэ тииҥ ойуолаан куһурҕатар. Амма Аччыгыйа
[Ньургун] дьиэтэ көстүбэт буоларын кытта, оҕуһун кымньыылаан куһурҕатта. Болот Боотур
Ботуруон укта охсоммун үстэ-түөртэ эбии ытан куһурҕаттым. И. Сосин

күүһүлээ диэнтэн холб. туһ. Аата хас киһини хаайыахтарай доҕор! Онтон өссө күүһүлэһэр буоллахтарына — сэриилэһэн турабын… Амма Аччыгыйа
Бастаан утаа тылбынан ньымааттаһан, күүһүлэспэккэ, бэрин диэн көрүөм. Г. Колесов
Ааттаспыт аам-дьаамы алдьатар, күүһүлэспит күүдээх да күүһүн кыайбат. КАЕ НТ

туохт., кэпс. Дьоһуннаахтык, дуоспуруннаахтык оннугун булан олор. ☉ Усаживаться основательно, облюбовав удобное место
Күрүлүүр күнүс үс күүдээх Күҥҥэ тахсан дьохтоммут, Үстэн биирэ көмүс түүлээх, Үстэн биирэ чонойбут. К. Туйаарыскай
Бу ортоку ороҥҥо ханнык уол киирэн дьохтонон олороруй? МНН
Оҕонньор кириэһилэтигэр дьохтонон олорунан кэбистэ. Хаһыаттары арыйталаата. «Кыым»

даҕ. Күл курдук өҥнөөх, бороҥ. ☉ Цвета пепла, серый
Күрдьүк анныгар уйаламмыт, Күдээркэй дьүһүннээх Күлтүрүйбүт быһыылаах Күүдээх кыыл эрэйдээх, Арай биирдэ, ас булар сирэ Адьас биир буолан, атастаспыт эбит — …… Хааҕырҕаан саҥарбыт хара Турааҕы кытта. Күн Дьирибинэ
Ньүүйэ …… биэрэктэрин уонна хомолорун батыһа күдээркэй төбөлөөх хойуу ыарҕа талах үүммүт. Б. Лунин (тылб.)
Күн аайы, ардыгар күнү күлүктүү-күлүктүү, халлааҥҥа күдээркэй былыттар усталлар. Л. Толстой (тылб.)

тыаһы үт. туохт. Куоласкын үрдэппэккэ эрэ бэлэскинэн соҕус биир тэҥ түргэнник саҥар. ☉ Говорить быстро, бойко, монотонно, несколько растягивая губы к углам
Онуоха Миитэрэй саҥата аан оронтон кэбигириир. Амма Аччыгыйа
Хойуу иһирик иһигэр туох эрэ көтөр саҥаран кэбигирээтэ. Н. Заболоцкай
«Көтөр кынаттаах киһи Көҥүл сылдьыаҥ буоллаҕа, Мин курдук орох иһин Сылытыаҕыҥ хааллаҕай?» — Диэн күүдээх күлэ былаан кэбигирээн кэбистэ. И. Эртюков

туохт. «Кэрк-кырк» гынар тыастаахтык ыстаа, кэбин, тугу эрэ сиэн кэбий. ☉ Жевать, есть что-л. с хрустом
Торбостор кэбинэн кэрдиргэтэллэрэ иһиллэр. Суорун Омоллоон
Күүдээх кэбийбитин курдук син Кэбийэн кэрдиргэтэр, Уурбут аһын үксүн Бэйэтэ мээтиргэтэр. И. Эртюков
Табалар күөхтүҥү-хара лабыктаны кэбийэн кэрдиргэппитинэн бардылар. В. Протодьяконов