куһурҕат диэнтэн холб. туһ. Хардары-таары төбөлөрүнэн хойуостанан, хаста даҕаны үрдүлэринэн бырахсан куһурҕатыстылар. Күннүк Уурастыырап

үрэй диэнтэн төхт. көрүҥ. Фашистар сөмөлүөттэрэ кэлэн буомбалаан тиҥийэллэр, муосталары үрэйтэлииллэр, улахан оруудьуйаларынан ытан куһурҕаталлар. ТНГ СуоС

аат. Суптугур тумустаах кутуйах. ☉ Землеройка
Хаардаах оттор быыстарынан сур күүдээх сүүрэкэлээн сүтэр, тииккэ тииҥ ойуолаан куһурҕатар. Амма Аччыгыйа
Бүүчээннэр сотору-сотору таастартан таастарга бырдаҥалаһаллар, кыһыл күүдээхтэр төкүнүһэллэр. Болот Боотур
Аатырбыт ардай аһыылааҕыттан кыра күүдээҕэр, тииҥэр тиийэ мустубуттар. С. Васильев

тарбаа диэнтэн тиэт
көрүҥ. Илиибин иһигэр батары биэрэбин диэн соҕотохто дьигис гына түстүм: кураанах иһит түгэҕин тарбаамахтаан ыллым. Н. Заболоцкай
Ыксаабыт куобах тирэх көрдөөбүттүү икки кэлин атаҕынан салгыны тэбиэлээн куһурҕатар, икки илин атахтарынан чугастааҕы маһы тарбаамахтыыр. В. Тарабукин

даҕ. Иһирдьэ диэки хомуллубут, кимистибит. ☉ Слегка впалый, вдавленный, вмятый
Тыа иһиттэн кугас борооску ойон таҕыста, кэнниттэн уһун быа кымньыынан охсон куһурҕаппытынан, хотостугас кыһыл сирэйдээх, эдэр киһи көмүс ыҥыырдаах маҥан атынан өрө көтүтэн таҕыста. Амма Аччыгыйа

туохт. Имиллэн, эргэрэн, бөҕө туруккун сүтэр, кэбирээ, илбирий. ☉ Износиться, изодраться, превратиться в лохмотья
Охсуһан баран, Улуу Моҕойдоон обургу Урут көппөйдө, Сиһин иҥиирэ сэбэһэтийэн барда, Быччыҥын этэ Түнэтийэн барда. С. Васильев
Сорохтор, сэбэһэтийбит талах кымньыылары оҕустар самыыларын үрдүнэн куһурҕатан кэбиһэ-кэбиһэ хаамтаран иһэллэр. Эрилик Эристиин

даҕ.
1. Маннык, бу курдук, манныкка маарынныыр. ☉ Такой, подобный
Оннук тылы-өһү истэн баран …… Аҕыс сабыдал халлааҥҥа арчыһыттара аатырбыт Алта Айыы Намыһын удаҕаннарынан [Уол оҕону] Таҥхалата ыыппыт. П. Ойуунускай
Бөрө сокуона оннук, мөлтөх бүдүрүйэр, күүстээх көмүллүүр. Амма Аччыгыйа
2. Ол курдук, үкчү ол курдук. ☉ Так, точно так
Мааппа оннук эбит. Н. Заболоцкай
«Кырдьык оннук эбит», — эһээ Дьөгүөр эмиэ охсон куһурҕатта. «ХС»
др.-тюрк. антаҕ, андаҕ

туохт.
1. Ким-туох эмэ тугун-ханныгын (хол., хаачыстыбатын, күүһүн, майгытын эбэтэр төһө табылларын) тугунан эмэ холоон, тургутан көр; холоон көр. ☉ Испытывать, проверять кого-что-л. в чем-л., пробовать
Иирбит киһини тутан, сылгы курдук умса баттаан туран, куйах кэтэрпиттэр уонна боруобалаатахпыт диэн муос оноҕоһунан үс өттүттэн ытан куһурҕаппыттар. «Чолбон»
Ол кэмтэн ыла Күүстээх Уйбаан ханна сылдьарын былаһыгар наар кинини боруобалыы сатыыллар. И. Бочкарев. Сааларбытын боруобалаан көрүөҕүҥ. Амма Аччыгыйа
Сүөһү аһылыгар атын да култууралары ыһан боруобалыы турдахха сатанар. П. Егоров
△ Туох эмэ төһө үчүгэйин (хол., аһы амсайан) холоон көр. ☉ Проверять вкус или качество чего-л. (напр., табака), пробовать (на вкус)
Саргылаана Тарасовна, бу дьэдьэни төрүт боруобалаабатыҥ дии. Баһаалыста. Софр. Данилов
Эр дьон боруобалыыбыт диэн биирдии үрүүмкэ кыһыл арыгыны истилэр. Н. Габышев
Хата, бу уолаттарым омук табаҕын аҕалбыттарын боруобалыыбын. Н. Лугинов
△ Тугу эмэ (хол., үлэни) бэйэҥ үлэлээн, оҥорон көрөн бил; холоон көр. ☉ Познавать, пробовать (напр., какую-л. работу, профессию)
Киһиргээбэтэрбин да этэбин: учуутал үлэтин боруобалаан эрэ көрдөххүтүнэ өйдүөххүт. Н. Лугинов
2. Туох эмэ саҥа оҥоһуллубуту, үөскээбити үлэлэтэн, туттан холоон көр. ☉ Испытывать на практике что-л. вновь изобретенное, созданное, пробовать
Хас да уол, биһиги оҥорбут гранаталарбытын боруобалыы сылдьан Чочур-Мырааҥҥа чосуобунаны тоҕо тэптэрбит этилэр. СССБТ
Сахараҕа французтар аатамнай буомбаны лыахтар кынаттанар кэмнэригэр боруобалаабыттара. ДьДьДь

аат.
1. Уһуктаах синньигэс мас эбэтэр тимир (үөрбэнэн, хол., тыал ыспатын диэн бугулу батары анньаллар). ☉ Заострённый кол, шест, рожон (тонким заострённым колом, напр., протыкают копну, чтобы ветер не раскидал сено)
Онтон эйиэхэ тугуттан сулуйан ылан уокка сырайан баран, үс кырбас эти үөрбэ уһугар иилэн биэриэхтэрэ. Саха фольк. Ыалым бугул үөрбэтин уоран ылан баран балыйан кээспитэ — ону баттал диирим. Н. Павлов
Эмиэ мас үөрбэнэн балыктары атаралаата. И. Данилов
2. эргэр. Үҥүү көрүҥэ (хас да кырыылаах буолар). ☉ Род копья: с удлинённоузким наконечником, который имеет несколько граней
Бары үөгүлэспитинэн үөрбэнэн сыыһа-халты анньан хаалаллар. Саха фольк. Көхсүн хараҕын үүтүнэн, көбүөхтүүр сүрэҕинэн Үөрбэ тайан эрдэҕинэ Аһара охсон биэрдэ. П. Ойуунускай
Өстөөхтөртөн мүччү туттаран ылыллыбыт үөрбэлэр көй салгыны көҥүтэ кэйбитинэн көһөн истилэр. Эрилик Эристиин
♦ Үөрбэ тыл — өтөрү-батары этэн кэбиһэр сытыы, хотоойу тыл-өс. ☉ Острое, обличительное слово
Бу бааллар дии …… [Күн Дьирибинэ] уоруйахтары, түөкүттэри үөрбэ тылынан хараҕалыыр, сытыы чыпчаххайынан куһурҕатар үгэлэрэ, фельетоннара. Софр. Данилов
Өбүгэлэр — бөлүһүөктэр Үөрэҕэ суохпут дэммэттэр — Үгүһү өтө көрбүттэр, Үөрбэ тылынан эппиттэр. Ф. Софронов
Хара бастакыттан кырыылаах хараҕынан, үөрбэ тылынан көрсүбүтэ. «ХС»
Үөрбэ үрдүгэр түһэр көр түһэр. Буулаҕа бурсуйу Буруйдаан сэмэлээн Үлэһит, бааһынай Үөрбэҕэ түһэрдэ. П. Ойуунускай
Ону [фашист саллааттарын, эписиэрдэрин] биһиги дьоммут үөрбэҕэ түһэрэн ылбыттар. И. Никифоров
Дьиэтигэр кэлбитэ, эмээхсинэ үөрбэ үрдүгэр түһэрдэ. В. Ойуурускай
ср. др.-тюрк. сүрвэ ‘острый, остроконечный’