намылдьый диэнтэн дьаһ
туһ. Дылыгырас хатыҥнар күөгэл лабааларын намылдьыта далбаатыыллар. Саха фольк. Көҥүл-босхо, н усхаччы Күөгэлдьитэ үктүөҕүҥ, Наҕылыччы, наскыччы Намылдьытан биэриэҕиҥ. Л. Попов

эҥээрий диэнтэн дьаһ
туһ. «Дьиикэй табаны хоту дойдуга биһиги кыыл диэн ааттыыбыт», — халымалардыы эҥээритэн сыыйа кэпсиир Лааһар. Далан
Былыта суох тымныы, дьыбардаах түүн туруйалар хаһыытаһалларын ой дуораана үс төгүл улаатыннарар, кый баһынан эҥээритэн илдьэр. Н. Якутскай
Кинини батыһан дьоннор тоҥолох-тоҥолохторуттан тутуһан, дубук-дубук, олдьу-солдьу үктээн күөгэлдьитэ-күөгэлдьитэ, эҥээритэ туойдулар. А. Бэрияк

несов. что I. (заставлять колебаться) биэтэҥнэт, иэҕэҥнэт, күөгэлдьит; 2. перен. (вызывать сомнение) саараҥнат, түөрэҥнэт; колебать чьи-л. убеждения ким эмэ санаатын түөрэҥнэт; 3. перен. (подрывать) халбаҥнат, түөрэҥнэт; колебать авторитет авторитетын халбаҥнат.

күһүгүрээ 2 диэнтэн холб. туһ. Куолайдарын кулдьугуратан, Күөмэйдэрин Күөгэлдьитэн Кэмэ суох кэпсэтэллэр, Сиэрэ суох сэлэһэллэр, Күрүс-күрүс Күлсэн күһүгүрэһэллэр. И. Федосеев
Сорохтор умса түһэ-түһэ, атыттар тиэрэ түһэ-түһэ солуута дьайаана суохтук күлэн, айахтарын муҥунан хаһыытаатылар, күлсэн күһүгүрэстилэр. «ХС»

дьалкый диэнтэн төхт
көрүҥ. Харах ыларын тухары киэҥ тайҕа барахсан, мас аймах араас эгэлгэтин күөгэлдьитэ үүннэринэн, киэҥ-киэҥник таҥнары дьалкыйталаан түһэ, - сир-халлаан сиксиктэрин кытта силбэһэ тураахтыыр эбит эбээт. Амма Аччыгыйа
Төһө да түөс-маас сырыттар, дьалкыйталаан кэбиһэн мөҕүлүннэр, үлэтигэр иҥнэн үлэлии сырытта. «ХС»

көрүө-дьаҕыл түһүлгэ — көннөрү түһүлгэттэн ураты, харах дала ылбатынан киэҥ-куоҥ, элбэх дьон-сэргэ тоҕуоруспут, өйгө-санааҕа иҥэн хаалар бэлиэ түһүлгэ (үксүгэр ыһыах түһүлгэтин этэллэр). ☉ Поражающее воображение своими размерами (обширностью) и убранством место для проведения летнего праздника кумысопития — Ысыаха
Көрүө-дьаҕыл түһүлгэ Күргүөмнэрдээх үҥкүүтүн Күөгэлдьитэн иһиэҕиҥ! М. Тимофеев-Терешкин

даҕ. Кураанах тымныы тыаллаах (сааскы, күһүҥҥү халлааны этэргэ). ☉ С холодным пронизывающим ветром (о погоде весной или осенью)
Хотугулуур муораттан Хобдох, кэмсиин салгыным Күрүс-күрүс үртэлээн Күөгэлдьиппит уу үрдүн. М. Тимофеев-Терешкин
[Былыт] кэлиэ суох эбээт, кэмсиин, куһаҕан күн, бүгүн хоту диэкиттэн ылбыт. Н. Түгүнүүрэп
Баччаларга, муус барар кэмигэр, өрүү да тыаллаах, кэмсиин күннэр турааччылар. «ХС»

туохт. Өрө көтөҕүллэн, өрүкүйэн, сэргэхтик туттан-хаптан саҥар-иҥэр, эт-тыын. ☉ Делать что-л. с жаром, с увлечением (напр., говорить)
Сергей Васильев Бордонскай баайсыытын утаран кытаанах быһаарыылары оҥорон, этэн-тыынан эгдэлдьиппитэ. С. Васильев
Күөххэ ойон күөгэлдьитэр, Күөрэлдьитэр үчүгэй. Этэн-тыынан эгдэлдьитэр Эриэккэһин үлүгэр. С. Тимофеев

1. эрт диэнтэн бэй. туһ. Сотору кэминэн маҥхайан эрэр баттахтаах оҕонньор киһи эрдинэн кылбаарытан кэлэр. Н. Якутскай
   Манчаары Кырбыйдыын түүнү быһа эрдинэн, күн балачча ойбутун кэннэ Нөмүгү аттынааҕы кытылга дьэ тигистилэр. И. Гоголев
   Эр киһи тыытын үөс диэки анньан баран киирэн олордо, аа-дьуо эрдинэн күөгэлдьиттэ. Н. Павлов
2. Айаннаан, устан бар, уһун (борохуоту этэргэ). ☉ Двигаться, плыть (о пароходе)
   Мас көлүөһэнэн күллүргэччи, ыстаал мотуорунан куугуначчы эрдиммит эмиэ баар. Амма Аччыгыйа
   Борохуот үөскэ ойоҕоһунан киирэн баран, хоту диэки эрдинэн тиҥийэ турар. Н. Якутскай
   Иккис борохуот түргэн баҕайытык эрдинэн, ойоҕоһунан турунан кэбиһэр. «ХС»