сов. хаһыытаа, көбүөлээ, көбдьүөрүй.

көбдьүөрүй диэнтэн хай
аата. Саҥарыаҕыҥ иһин быыс даҕаны биэрбэттэр …… Биир кэм көбдьүөрүйүү, алларастааһын. Софр. Данилов

аат. Улаханнык, сатаарыччы көрдөөхтүк күлүү. ☉ Громкий смех, веселый хохот
Төһө да ыллыктааҕы эппитин иһин, ылыныа суох чинчилээхтэр. Биир кэм көбдьүөрүйүү, алларастааһын. Софр. Данилов
Күлсэн алларастааһын букатын мэлийбит. «ХС»

көбдьүөрүй диэнтэн тиэт
көрүҥ. Сводканы түммүт Суотчут өтөр-өтөр, көхсүн этитэ-этитэ көбдьүөрүйбэхтиирэ Дьиэ бүтэй, эркин нөҥүө ньиргийэн иһиллэр. К. Туйаарыскай

көбдьүөрүй диэнтэн холб. туһ. Сэргэстэһэн баран хаамсан иһэн куруутун тугу эрэ мөккүһэн көбдьүөрүһэллэрэ. Н. Лугинов
Дьон эмиэ көбдьүөрүһэ түстүлэр. Болот Боотур
Анарааҥҥылар, маҥнай утаа соһуйан саҥата суох таалан туран баран, дьэ өй ылан, күө-бараа көбдьүөрүһэ түстүлэр. С. Данилов

туохт. Санааҥ кыынньан кыйаханан кэл, уордай. ☉ Сердиться, злиться
Оҕонньор кыыһыран, утары көбдьүөрүйэ түстэ. Амма Аччыгыйа
Нина кыыһыран хоһугар тилир гынар. Далан
«Сааны биэр!» — диэтэ лейтенант уонна киһи кыыһырдаҕына көрөр хараҕынан миигин көрдө. Т. Сметанин
♦ Тото кыыһыр кэпс. — олус күүскэ, кыайан саҥарбат да буола кыыһыр. ☉ Сильно разозлиться, быть вне себя, выйти из себя от злости
Түүн Наһаар дьиэтигэр тото кыыһырбыт киһи тиийбитэ. Суорун Омоллоон
Чээбий соруйан үрүтүн үөһэ мээрилии турбут. Оҕонньор онтон тото кыыһыран хаалбыт. Күннүк Уурастыырап. Үллэ (үллэччи) кыыһыр — күүскэ кыыһыран, уордайан кытаран, быыппастан хаал. ☉ Побагроветь от гнева, кипеть от злости
Кини элэккэй, сэргэх, көрдөөх-нардаах уонна үллэ кыыһырбыт киһини күллэрэр сытыы тыллаах, үчүгэй майгыннаах эдэркээн уолчаан. Болот Боотур
«Үлэ кэмигэр дьону аралдьытар, бу тугуй? Эһигини барыгытын хаайтарыам, хара ыттар!» — Семенов үллэ кыыһырбыт. А. Сыромятникова
Андриан үллэччи кыыһырда. М. Доҕордуурап
ср. др.-тюрк. хычур ‘хулить, очернять, злобствовать’

туохт.
1. Кыраттан кыыһыр, тымытын. ☉ Вспылить, разгневаться от чего-л. незначительного
[Кыыс Кыскыйдаан:] Үрүҥчэй субалаах Үтүөкэн барахсан Үөскээтэ диэхтээннэр, Ороммор уордайан Охсуһар буолбутум, Тэллэхпэр тэһииккээн, Тэһийэн сыппакка Тэбиэстэр буолбутум. П. Ойуунускай
Тимэх саҕа бэйэтэ Тэргэн курдук эһиннэ, Дэлби барда, тэбиэһиннэ, Көрдөһүүлээх эрэйдээҕи Көбдьүөрүйэ көбүөлээн, Көрүдүөргэ көҥүл үүрдэ. Күннүк Уурастыырап
Пётр Ильич, уокка арыыны куппуттуу, тэбиэстэн турбута. Р. Баҕатаайыскай
2. Туохтан эмэ эр ылан, эрдийэн эбии сэтэрэн, күүһүрэн биэр (хол., ырыа). ☉ Усиливаться, раззадориваться (напр., о пении)
Хайҕалтан быыппаста тэбиэстэн, Харса суох барыма, Сирииттэн сүөм түһэн, Сэнэнэ санаама. Күннүк Уурастыырап
Дьикти отуу иһиттэн Дьиэрэйэр кыыс ырыата, Гитараттан тэбиэстэн, Кылыһахтаан ыраатар. Р. Баҕатаайыскай
Таас биэрэгин сынньа, ууруу, Индигир устан дьэргэйэр. Киэҥ үөһэ, эмньик кулуннуу Тыалтан тэбиэстэн, өрө түллэр. Н. Босиков

аат. Саа, сэрии сэбин иитиитигэр туттуллар дэлби тэбэр булкаас. ☉ Порох
Буораҕы ууга суурайан ньирэйигэр иһэрпитэ. Амма Аччыгыйа
Сахсыйдахха, кэһээтэххэ, миэхэ да биирдэ эмэтэ ытар буорах орто ини. Софр. Данилов
[Миша:] Кыайтардаххытына бэриммэккэ, балаҕаҥҥытын кытта барытын үлтү тэптэрээри, буораххытын, сэпкитин чөмөхтүү куппуккут. Л. Габышев
♦ Буорах самыыр — олус бытархай таммахтаах самыыр. ☉ Очень мелкий дождь
Тумарыгынан таҥыннаран Тула ибиирэ, илгистэ, Буор хайаттан туманныран Буорах самыыр түһэн истэ. С. Тимофеев
Бүгүн аны буорах самыыр түстэ. С. Федотов. Тэҥн. быыһы (быыһык, муора быыһыта, муора быһыта) самыыр. Буорах сытын амсай (буораҕы сыллаа) калька — сэрии-гэ аан бастаан кытын. ☉ Впервые принять участие в боях, понюхать пороху
Сыл курдук сэриилэһэн, өстөөх тугун-ханныгын дьэ билэн, буорах сытын амсайан, госпиталга өр сыппыта. «ХС»
Бу манна эрэ, Украина сиригэр, буораҕы аан маҥнай сыллаан эрэбин. Н. Кондаков. Буорах сытын билэ илик (билбэтэх, сытыргыы илик) калька — сэриигэ кытта илик, сэриигэ үөрүйэҕэ суох. ☉ Пороху еще не нюхал
Сорох күн аайы кыргыһыы уотугар сылдьар. Сорох сааһын тухары буорах сытын билбэккэ хаалар. Амма Аччыгыйа
Буорах сытын билэ илик саҥа кэлбит дьону көрсүһүү …… боруон бэтэрээннэрин кытта билиһиннэрииттэн саҕаланара. «ХС»
Буорах сытын өссө сытыргыы илик, аармыйаҕа ыҥырыллаат атаҕын бүлгүрүтэн киирэ сытар Клим Попов көбдьүөрүйдэ. «ХС»