1. даҕ.
2. Тас өттүн, кытыытын диэки сыыйа кэтирээн, сарайан тахсар, тэрэччи тэбэ сылдьар. ☉ Широкий, с широкими краями, полями
   Хара тэрэгэр сэлээппэтин кэтэн кэбистэ. А. Сыромятникова
   Түү синньигэс чиргэл умнастаах уонна умнас икки өттүнэн тэнигир, ордук нымса тэрэгэрдээх. ББЕ З
   Тэтэркэй өҥнөөх биэстии тэрэгэр эминньэхтэрдээхтэр. МАА КРЯСБТ
3. Сараадыйан тахсыбыт, сарайа сылдьар (хол., кулгаах, муос). ☉ Широко расставленный, торчащий в разные стороны (напр., о рогах); оттопыренный (напр., об ушах)
   Буомтуйбут хара ынахпытын Тэрэгэр муостаах, кэдэгэр систээх Боруода ынах солбуйда. С. Зверев
   Саарба кылгас тэрэгэр кулгаахтарын тиирэн, тыа киэһээҥҥи тыынын чуҥнуур. Н. Борисов
   Лөкөй тэрэгэр муостара биир тэҥник долгуйа хамсыыллар. Н. Борисов
   Элбэх эҥин-эҥин күөллэригэр Кэтит тэрэгэр кутуруктардаах, Күтүр улахан балыктар Көҥүл үөскэтэлээн, Устуталаан мөлбөрүспүттэр. А-ИМН ОЫЭБЫ
   △ Тиирэ тэбэ сылдьар, үтэн тахсыбыт (дьахтар түөһүн этэргэ). ☉ Выпирающий, торчащий (о женской груди)
   Кууһуохха айылаах Кумуулаах тарбахтаах, Мэтэгэр бэйэлээх Тэрэгэр эмиийдээх. Өксөкүлээх Өлөксөй
   Ньуута сирэйигэр, толору тэрэгэр түөһүгэр, көнө чоруун атахтарыгар туох эрэ киһини угуйар, ымсыырдар баарга дылы. Э. Соколов
   Сүрэҕэ күүскэ тэбэриттэн тэрэгэр түөһэ кыараҕас бэриэнньигин көппөҥнөтөрө. С. Курилов (тылб.)
   ◊ Тэрэгэр сүгэ көр тэрээк
   Үһүс сылыгар тэрэгэр сүгэ курдук буолан баран, биитэ туора сүгэни уктаабыта. Саха сэһ. II
   Мас суора туран тэрэгэр сүгэ аһыытынан алҕас уҥа атаҕын тойон тарбаҕын хайа охсубута. Н. Неустроев
   Кыра тэрэгэр сүгэнэн синньигэс хахыйаҕы иккитэ-үстэ сэниэтэ суохтук оҕуста. Д. Кривошапкин

I
туохт. Булкуһан олор, сырыт. ☉ Перемешиваться, жить вперемешку (о совместной жизни людей из разных местностей)
Биир түөрт саастаах уол оҕо бэс кытах иһигэр киирэн сабынан саспыт, онон ордон хаалан билигин ол оҕо аатынан Бэс нэһилиэгэ диэн халыҥ киэҥ өрүскэ Суотту, Нам, Хоро, Саһылыкаан нэһилиэктэринэн былаһан олорор. Саха фольк. Үс кыралара аҕаларын, эһэлэрин ураһаларыгар киирэ-тахса былаһа сылдьаллара. «Чолбон»
II
1. аат.
1. Уста кээмэйэ: туора уунуллубут илиилэр тарбахтарын төбөтүттэн нөҥүө тарбахтар төбөлөрүгэр диэри. ☉ Маховая сажень, размах (1,76 м — старая русская мера длины, равная расстоянию между концами средних пальцев разведенных в стороны рук)
Тоҥус бултуур сиригэр былас кэриҥэ дириҥ иини хаһар. Бу иин тулатын хатырыгынан торутар, түгэҕэр эмиэ хатырыгы тэлгэтэр. Бултаабыт балыгын, иһин, уҥуоҕун киэр ылан баран, бу ииҥҥэ симэр. УАЯ А
Үчүгэй Өлүөнэ барахсан билигин да былас халыҥнаах кыдьымахтаах мууһун аннынан сүүрдэн кылыгырайа сыттаҕа. Н. Лугинов
Тоҕус былас да буолбатар — Тохтор долгун суһуохтаахтар. Туйаарыма куо да буолбатар Туналҕаннаах ньуурдаахтар. С. Данилов
2. Ким-туох эмэ (хол., олоҥхо бухатыыра, үүнэн турар мас) эргимтэтэ, куустарыыта. ☉ Обхват (напр., дерева — о героях олонхо). Икки былас суоннаах мас
□ Уол улаатан тиийэн кэллэ: үрдүгэ үрдүк тиити төргүү мутугунан, намыһах тиити кылаан чыпчаалынан холобурдаах, биэс былас биэкэйэр бииллээх
Саха фольк. Үстээхэй быластаах Үөрбэйэр өттүктээх, Биэстээхэй быластаах Биэкэйэр бииллэрдээх. П. Ойуунускай
2. ситим т. суолт. Туох эмэ (хол., сир) саҕаланыаҕыттан бүтүөр диэри, туох эмэ дьайыы буолар кэмин устатыгар. ☉ В течение, в продолжение; до тех пор, пока; за все время, что. Тыыннааҕым былаһыгар. Кыс былаһыгар. Айаным былаһын тухары
□ Ходуһа былаһын тухары үрүҥ уонна күөх өҥнөр кыттыһан туспа, бу эрэ дойдуга баар хартыынаны айаллар. Н. Заболоцкай
♦ Иһигэр былас муостаах киирбит көр ис IV
Таһырдьа сылдьыбыт киһи, «Оҕонньор иһигэр былас муостаах киирбитин» истэн, сэмэйдик туттан киирэр. Амма Аччыгыйа
Ити киһибит иһигэр туох былас муостааҕа киирдэҕэй? Софр. Данилов
Аҕам кыыһырда да, ийэм: «Эмиэ былас муостаах кыыла киирбит», диэччи уонна аҕабыттан куттанааччы. «ХС». Тылгын былас таһаар (түһэр) — олус илистэн, ырансылайан, эбэтэр олус соһуйан, куттанан тылгын улаханнык (салыбырыар диэри) быктар. ☉ Сильно высунуть язык (от сильной усталости, удивления, испуга и т. п.)
[Үөннээх Өлөөскө] Сарсыарда ойон тураҥҥын Аттаргын көрө тахсан бараҥҥын Айаххын атан Тылгын былас түһэрэн Киирэн кэлээр. Саха фольк. Уолаттар эргиллэ түспүттэрэ — буур тайах айаҕын аллаччы аппыт, тылын былас таһаарбыт, сүүрэн маҕыйан иһэрэ. И. Федосеев. Табата таныытын көппөҥнөтөр, тылын былас таһаарбатах, ол аата илистибэтэх, ырбатах. Эвен фольк.
◊ Былас от эргэр. — былыргы сахалар кэбиһиилээх оту мээрэйдиир кээмэйдэрэ. От былаһа ортотунан 4 арсыыҥҥа, а. э. 2,84 м тэҥнэһэрэ. ☉ До революции: якутская мера длины стога сена
Былас (сажень) применительно к данной мере равнялся в среднем 4 аршинам, или 2,84 м. [Ньукуус:] Онтоон оҕонньор Уоһук Куһаҕан маарыттан сэттэ былас от кэлииһи диэн эрэрэ дии. Күндэ
Адаар хара тыа Алын кырыытыттан Аламай күн Алта былас от түгэҕин саҕа буолан Аҥаарыйа ойон тахсар. Саха фольк. «Хас сыарҕа буолуой?» Лаҥкыы оҕонньор турулуччу көрөн таһаарда да, ах баран хаалла, тугу да булан эппэтэ, уонча былас окко төһө иҥэн сытарын кини кыайан холообот, билбэт эбит. А. Сыромятникова. Дубук былас эргэр. — былаһы арыый кыайбат, быластан арыый кыра. ☉ Чуть меньше маховой сажени. Алта былас ордуга дубук былас буолла. Кэбиһэ былас эргэр. — быластан арыый ордуктаах. ☉ Чуть больше маховой сажени
Алта кэбиһэ былас дараҕаркаан сарыннаах эбит. ПЭК СЯЯ. Нуучча былаһа эргэр. — үс арсыын (2,134 м). ☉ Три аршина (2,134 м). Нуучча былаһа үрдүктээх сэргэ турар эбит. Тэҥн. саһаан. Уунар былас эргэр. — хаҥас атах тумсуттан өрө ууммут уҥа илии тарбахтарын төбөтүгэр диэри. ☉ Старая русская мера длины: косая сажень (2,48 м)
Сэттэ уонча уунар былас усталаах ураһа иирчигэнэ түгэҕин булбатах күөлэ. Күннүк Уурастыырап