сущ
(ж. р.)
көҕүллээх, ханай

прил. 1. (с хохлом) көҕүллээх; 2. разг. (лохматый) арбаҕар.

дьондоҕор диэнтэн атаах.-аччат. Чөрөгөркөөн кулгаахтаах, Өрүкүйэр көҕүллээх, Дьондоҕоркоон сааллардаах Ньалакалыыр сиэллэрдээх Соноҕоһум барахсан. А. Бэрияк

вытянувшийся вверх; торчащий, стоящий дыбом; үс былас өрбөҕөр көҕүллээх фольк. с трёхсажённой стоящей дыбом чёлкой (о богатырском коне).

даҕ., түөлбэ. Сахсаҕар көҕүллээх, түүлээх эбэтэр лабаалардаах, сахсаҕар. ☉ С взъерошенными, косматыми волосами, перьями или ветвями, косматый
[Бэттиэмэ от] Улам-улам уларыйан, сахсаа буолан саһарсыйан Толоон бүттүүн көстө сүтэр Толбон күөхтүү көҕөрсүйэр. А. Бродников
◊ Сахсаа көҕөн — кураанах кус бииһэ: көҕүллээх баттахтаах бөдөҥ кус, уйус. ☉ Ненырковая утка с хохлом на голове, косатая кряква.
ср. бур. шагша ‘мелкий (некрупный)’, джаг. шакшал ‘сухое дерево’

туохт. Биир сиринэн ордук хойуутук уонна уһуннук үүн (сылгы сиэлин, кутуругун этэргэ). ☉ Расти в отдельных местах особо густо (о гриве и хвосте лошади)
Оруктуйар кутуруктаах, Үөрүктүйэр сиэллээх, Өрүкүйэр көҕүллээх, Көҕүйэн кистиир, …… Күөнтээн сылдьар Көгөччөр атыыр. Саха нар. ыр. II

даҕ. Эриэннээх, эбириэннээх, курдары эриэннээх. ☉ Пестрый, пестро-полосатый
Аҕыс сиринэн алалаах андалы моҕой эриллэн түспүтүн курдук, араҕас маҥан аартык анараа уһугар өргөстөөх муостаах үрүҥ оҕус обургу туус маҥан муус булгунньах буолан үллэн турар эбит, ноколоор! И. Гоголев
Ханна баҕарар күөхтүҥү, күллүҥү …… арыт көхсүлэригэр алалаах, арыт сүүстэригэр көҕүллээх — араастан араас холууптар бааллар. П. Тобуруокап

аат. Киһи тас көрүҥэ, бүтүннүү көстүүтэ. ☉ Весь наружный вид, облик кого-чего-л.
Үс быраат дьүһүннүүн-бодолуун, майгынныын-сигилилиин тус-туспа дьоннор. Амма Аччыгыйа
Маппыр хайдах эрэ сылгы курдук дьүһүннээх-бодолоох, уһун көҕүллээх баттахтаах, даллаҕар кулгаахтаах, адыгыраабыт араҕас бөдөҥ тиистэрдээх, боллоруттаҕас уостаах. Л. Попов
Бадарааҥҥа икки хоммут, төбөтүгэр кус сымыыттаабыт киһитэ Таҥас-сап, дьүһүн-бодо, быһыы-тутуу - туох аанньа буолуой?! Т. Сметанин

туохт. Улаханнык кыйаханан кыыһыр-абар. ☉ Быть в сильном раздражении, сердиться, гневаться
Кыһыҥҥы киһи кылыҥкыдыйбытынан (өс хоһ.). Дьырыбына Дьырылыатта Кыыс бухатыыр обургу Кыыһыран кылыҥкыдыйда, Уордайан урбачыйда, Аһары абатыйда. П. Ядрихинскай
[Атыыр көҕүллээх тыһытын өлөртөрөн баран] кылгастык эргийэ көтөн кэлэн, миэхэҕэ өссө чугаһаан түһэн сырылаан кэбистэ уонна кылыҥкыдыйа соҕус, эмиэ да сүөлэҥэдийэн, кыланарга маарыннаахтык …… саҥарда. «ХС»
ср. хак. хылыхтан ‘сердиться, злиться, упрямиться’

даҕ. Үрдээн, үмэн көстөр. ☉ Выступающий, торчащий
Бу Айыыһыт орто дайдыга отут былас оҥочо кутуруктаах, сэттэ былас нэлим көмүс сиэллээх, үс былас өрбөҕөр көҕүллээх буолбут. ПЭК ОНЛЯ II. Ньургун Боотур Үс былас холобурдаах Үөкэлбиэкэл өрбөҕөр өттүктээх. П. Ойуунускай
ср. монг. өрвөгөр ‘резкий, торчащий’