1) разг. врать, лгать; кини сиикэйдиир он лжёт; 2) диал. есть свежую сырую рыбу.

1) лгать, врать; сымыйалаама не ври; кини кутталыттан сымыйалаата он соврал от страха; 2) перен. разг. ошибаться; бу чаһы сымыйалыыр эти часы показывают время неправильно.

и. д. л. от сымыйалаа = лгун, лжец; кини үгүстүк сымыйалааччы он часто лжёт.

туохт. Баар чахчыны уларытан, токурутан эт, кэпсээ. ☉ Говорить неправду, лгать, обманывать, врать
Эмээхситтэр сымыйалаабатахтар: Нина …… үтүө асчыт эбит. Далан
Ол аата тыыны аҕаллахтара. «Сидор Бакланов сымыйалаабатах» дии санаабытым. Н. Якутскай
[Икки суруктан] хайаларын да кырдьыктаммакка сылдьабын, иккиттэн биирдэрэ сымыйалыыр. М. Доҕордуурап. Тэҥн. сиикэйдээ

II несов. безл. кому, разг. (казаться): сдаётся мне, что он лжёт мин санаабар, кини сымыйалыыр.

сыһ.
1. Күн уота туртаччы сиэбитин курдук, туртаччы, өлүк курдук. ☉ Добела, до бледноты
Уот кураан буолбута. Оту, маһы күн кубарыччы салаабыта. Эллэй
Ыкынаачай сонуога улам кубарыччы кууран иһэр. Суорун Омоллоон
Кубарыччы куурбут көтөх сирэйин ньолоҥнотон күлэн кэбистэ. Эрилик Эристиин
2. кэпс. Харса суох, кэрээнэ суох (албыннаа, мэлдьэс о. д. а.). ☉ Нагло, беззастенчиво (лгать, отпираться и т. п.)
«Бэйэҕит итэҕэйиҥ, тугу да хаалларбатаҕа, барытын тиэйэн илдьэ барбыта», — диэн Наталья барахсан кубарыччы мэлдьэһэ турда. Н. Заболоцкай

туохт.
1. Мииҥҥэ лап сата кут, миини лапсанан тумалаа. ☉ За правлять суп лапшой
Никита элбэх гына мииннээн, лапсалаан сахалыы э т б у һ а р а н б и л г и т э р. Н. Лугинов
Мииҥҥин лапсалаа. Оргуппахтаан баран, амсайаар. Н. Габышев
2. көсп., кэпс. Онно суоҕу сымыйалаан кэпсээ. ☉ Врать, лгать; говорить вздор
— Оттон бары лапсалыыбыт буолбат дуо? — Лапсалыыбыт… С ы м ыйалыыбыт диибин, — Прошка буруйдам мыт оҕолуу тэпсэҥнээтэ. Э. Соколов

прил. саата суох, саатын сүтэрбит, бесстыдный поступок саата суох быһыы; ты лжёшь самым бесстыдным образом эн туох да саата суох сымыйалыыгын.

1) говорить; сказать; тугу эттилэр? что они сказали?; тылла эт = произнести речь, сказать речь; кырдьыгы эт = говорить правду; утары эт = возражать; сымыйанан эт = лгать, говорить неправду; эппит тыл биир погов. сказанное слово неизменно; 2) куковать (о кукушке); 3) греметь (ө громе) # этимэ даҕаны модальное словосочет. употр. обычно в диалоге (и) не говори; сылайдыбыт даҕаны ! — Этимэ даҕаны ! — как мы устали!—И не говори!; этэргэ дылы модальное словосочет. как говорится; в самом деле; этэргэ дылы , бэрди бэрт баһыйар как говорится, лучшего лучший побеждает; этэргэ дылы , кырдьык куһаҕан буолуо в самом деле, будет плохо.

1. кубарый диэнтэн дьаһ. туһ. Ытыыр этим сөтөл буолбут ийэм кэбин туоннаҕына. Ытыыр этим кыһалҕа, сут Оҕом имин кубарыттаҕына. И. Гоголев
   Күн уота сиэн кубарыппыт хаки гимнастеркалаах, …… аптамаат сүкпүт саллааттар Кыһыл болуоссат устун эрчимнээхтик ырыа ыллыы-ыллыы ааһаллара. Н. Кондаков
   Кинилэри [хатыҥчааннары] күн кубарыппатах, тымныы тыал миккийбэтэх. Далан
2. кэпс. Кэрээнэ суох, харса суох тугу эрэ гын (хол., саҥар-иҥэр, мэлдьэс, үөҕүс). ☉ Делать что-л. нагло, беспардонно (напр., ругаться, лгать)
   Киһи өйдөөбөт тылынан үөхсэн кубарыталлара. П. Аввакумов
   «Ээ, бу ыалдьа олоробун, өрүскэ балыктыы сыл-дьан тымныйдым», — диэн Мүлүк сымыйалаан кубарытта. Р. Баҕатаайыскай
   [Доропуун] кыыһын сөбүлээбэт киһитин кытта бэргэһэлэтэн кэбиспитин барытын мэлдьэһэн кубарыппыта. А. Бэрияк