сыһ. Лыхаччы (тутун — саннылары өрө көтөҕөн, моойу кылгатан). ☉ Имея широкие приподнятые плечи и очень короткую шею. Быгдаччы уойбут. Тоҥон быгдаччы туттубут
□ Былдьырыыт сымыыта Биэс эрэ — барыта
Былдьыры ырыаһыт Быгдаччы кыыһырбыт. С. Данилов

сыһ. Туохтан эмэ саспыт, сэрэммит курдук. ☉ Словно скрываясь от чего-л., опасаясь чего-л.
Сеня туохтан эрэ кирийбиттии лыхаччы тутта сылдьар быһыылаах. М. Доҕордуурап
[Бөһүөлэк] Дьокуускай уонна Хаҥалас сэлиэнньэтин дирбиэниттэндарбааныттан кирийбиттии саһан турар. Э. Соколов
Дьон барыта, буурҕаттан кирийбиттии, дьиэҕэ саста. Дж. Родари (тылб.)

уоттан диэнтэн хай
аата. Бу мин хоһоонум буолбатах — Олох уһуктан уоттаныыта. Баал Хабырыыс
◊ Күн уоттаныыта көр күн
Павлов суон бэйэтэ төбөтүн лыхаччы туттубута сарсыарда күн уоттаныыта мончуукка түһэн барар утуйан олорор андыга маарыннаата. С. Никифоров
Сарсыарда, күн саҥа уоттаныыта, ыйыллыбыт аадырыска тиийбитим. «ХС»

дьүһ. туохт. Санныларгын өрө көтөҕөн төбөҕүн ньыкыччы тутун (хол., кимиэхэ эмэ суоһурҕанан). ☉ Приподнимать плечи, одновременно втягивая шею (напр., принимая грозный вид)
Мордосов төбөтүн лыкытан саннын ыгдатан, кумуччу туттан, бастаан иһэр ачыкылаах уолу күүскэ үтүрүйдэ. Далан
Били маарыын ааспыт уолум саннын ыгдатан, төбөтүн лыхаччы туттубут. Р. Кулаковскай
Ыраахтааҕы ыыппыт киһитэ, Эппилиэттээх икки саннын Суоһурҕана ыгдатан, Үөҕэнмөҕөн да көрбүт. Н. Некрасов (тылб.)