I
туохт.
1. Туох эмэ бэрээдэгин ыс, булкуй. ☉ Приводить что-л. в беспорядок
Кини суот үлэтин бутуйбат гына оҥорон утары дьыала оҥороору сылдьабын. М. Доҕордуурап
Дьонунан илдьи булкуйан, Дьон төрдүнууһун бутуйан, Кулаактары кистээн куоттартыыра Холкуоска хорҕотон хааллартыырга. С. Васильев
2. Ким эмэ өйүн-санаатын иирт, аралдьыт. ☉ Сбивать с толку кого-л.
Кини [Долгунуоп] биһиги нэһилиэккэ үгүс оччотооҕу дьону бутуйбута. Ол дьон билиҥҥэ диэри кэмсинэн ытыы-соҥуу сылдьаллар. Амма Аччыгыйа
Дантес куйаҕын туһунан легенданы кэпсиир букатын наадата суох этэ. Эйигин итинтикэҥ бутуйан кэбистэ. Софр. Данилов
Сараапап атыыһыт билигин да санаата астына илигэ. Кини ыйытыынан дьон санаатын бутуйар баҕалааҕа. Н. Якутскай
3. Алҕаска биири атыны кытта булкуй. ☉ Ошибочно принимать одно за другое
Бастакынан, эһиги чааһынайы уопсайы кытта бутуйаҕыт. Аҕыйах куһаҕан устудьуонтан сылтаан бүтүн курс бүтүннүүтэ «абсолютно» тугу да билбэт диир алҕас. Н. Лугинов
4. көсп. Тугу эмэ гыммыты, оҥорбуту биллэримээри анаан атыннык тутун, муннар, атыны оҥор, сымыйа сураҕы тарҕат. ☉ Путать следы, распространять ложные слухи о чем-л.
Артымыай эписиэр, Отоойко бандьыыт үөрдэрэ Чурапчы лааппыларын халаан бараннар, Дьааҥы диэки күрээтилэр диэн баара, соруйан суолларын-иистэрин бутуйаары бэйэлэрэ оннук сураҕы тарҕаппыттар. Л. Габышев
Манна чугаһаа эрэ, тукаам, бу уйалыы кэлэн иһэр тииҥ суола дии, быһыыта. Оннук эбит. Атаҕа маадьаччы барбыт, маска тахса-тахса соруйан суолун бутуйан айанныыр эбит. Л. Попов. Тэҥн. булкуй
II
туохт., эргэр. Үүнээйиттэн бэйэ оҥорбут кырааскатынан сот (үксүгэр кытархайдыҥы өҥ араас дэгэтинэн). ☉ Красить, окрашивать что-л. растительной краской домашнего приготовления (обычно различными оттенками красного цвета). Былыргы сахалар түнэ, сарыы таҥастарын сиһиктэн оҥорор кырааскаларынан бутуйан араас өҥнүүллэрэ. Тэҥн. сиһий
ср. тюрк. боя, буя, бодо ‘красить’