көр мадьалыт
Пономарёв куул муҥунан иһити сүгэн мадьа рытан аҕалбыта. Н. Заболоцкай

аат., эргэр. Көлөнөн дьону таһарга аты илдьэ сылдьар киһи. ☉ Кучер
Кырдьаҕас куучар оҕонньор тэлиэгэ тумсугар хахыйах кымньыыны өрө тутан кэбиспит. Амма Аччыгыйа
Обургу соҕус дьааһыгы куучар көтөҕөн мадьалытан балаҕаҥҥа киллэрэр. Н. Якутскай

көр халтаама
Уһун Лэппиэрэй Харыалабы сарсынын киэһэтигэр сиппитэ. Уот оттунан, хартаама отууну туруорунан, аһаан мадьалыта олорор эбит. Л. Попов
Былырыын сопхуоска туппут хартаамалара сууллан хаалбыт сурахтааҕа дии. П. Аввакумов

ыдьырый диэнтэн дьаһ
туһ. Өрүүнэ эмээхсин эт буһаран ыдьырытан кэбиспит этэ. А. Бэрияк
Кэргэнэ, күөһү көтөҕөн мадьалытан аҕалан, сыалаах эти кытыйаҕа өрөһөлүү хоторон ыдьырытта. Ф. Постников
Аны оҕонньор буспут сыалаах эти хоторон ыдьырытта. «Кыым»

дьүһ. туохт. Тиэтэйбиттии түргэнник хамсанан хаамп (накыйбыт быһыылаах улахан киһини этэргэ). ☉ Двигаться торопливо, ходить быстрой походкой (о человеке с согнутыми ногами)
Хааман-сиимэн баһыкылдьыйан, көтөҕөн-сүгэн мадьалытан, сырыыны кыайара бэйэтин киэнэ. Р. Баҕатаайыскай
«Ыл эрэ, ити дүлүҥҥэ олоро түһүөх», – Мөккүһээрэп урут баһыкылдьыйан тиийэр. У. Нуолур
Улуус суруксута супту хааман баһыкылдьыйан кэлэн, Кэтириискэ сөрүөстэ түстэ, кууста. И. Никифоров

аат., эргэр. Икки өттүнэн тутаахтаах талахтан өрүллүбүт тымтай (балык иһитэ). ☉ Тальниковая корзина (для рыбы)
[Сергей] толору балыктаах бэстиэли көтөҕөн мадьалытан иһэр. «ХС»
Өймөкөөн кырдьаҕаһа хайаҕы кэпсииригэр бэстиэл диэн баар буоларын ахтыбыта. Ол бэстиэли эппит эбит — талаҕынан өрүү тымтайы. Багдарыын Сүлбэ
Симэхсин — эмээхсин бэстиэллээх сыыһын көтөҕөн баран тахсыбыт. ПЭК ОНЛЯ II
ср. русск. диал., устар. пестерь ‘большая корзина из прутьев, бересты, лыка, драни для сена’

көр мадьалыт. Онуоха бухатыыр киһи …… Ойон-тэбэн туран, Оргуйан оонньоколуу олорор Олгуй солуур күөһү Көтөҕөн мадьылытан т а һ а ар а н - - А р а ҕ а с с а н д а л ы о с т у о л у г а р - - Ө р өһөлөөн кэбистэ. Күннүк Уурастыы рап

даҕ. Сүүнэ улахан, баараҕай. ☉ Очень большой, огромный (по объёму, размеру)
Икки өттүттэн тутаахтаах сүүнэкий хара иһити икки күлүк курдук киһи көтөҕөн мадьалытан ойуурга киллэрдилэр. В. Чиряев
Күөх оттоох эниэ сирэйигэр кыһыл армеецтар букунаһаллара, …… сүүнэкий бэрэбинэлэри биэрэккэ таһаллара. «ХС»
Метелица томторго таҕыста: хаҥас диэки, сүүнэкий кыыл арҕаһын курдук дьогдьоһон, эмиэ чочумаастар хара субурҕалара барар. А. Фадеев (тылб.)

аат., эргэр. Ас астыыр, аһы бэлэмниир дьахтар. ☉ Стряпуха, повариха, кухарка
Ийэбит уонна эстэрээпэ дьахтар өссө бэҕэһээҥҥиттэн ыла быһа түбүгүрэн ас тардаллар. В. Протодьяконов
[Дьөгүөрсэ] Элгээйиттэн тахсаат, эстэрээпэ дьахтарыгар ас бөҕөнү астаппыта. Н. Якутскай
Ойоҕос аан аһыллыбытыгар эстэрээпэ дьахталлар икки улахан тимир лиискэ буспут эти буруолаппытынан мадьалытан киллэрдилэр. С. Курилов (тылб.)

1. туохт. Иһэн кэбис (аҕыйах соҕус арыгы туһунан). ☉ Выпить залпом небольшое количество вина, водки, опрокинуть (напр., стопочку)
   [Сымала:] Мэ, оччоҕо маны сып гыннаран кэбис. Суорун Омоллоон
   Оҕонньор үһүс үрүүмкэни сып гыннаран кэбиспитин бэйэтэ да өйдөөбөтө. Болот Боотур
2. Тугу эмэ биллибэтинэн-көстүбэтинэн уоран ыл. ☉ Стащить, украсть, своровать что-л. Сиидэркэ оҕус баһын таһырдьа көтөҕөн мадьалытан таһааран күрдьүккэ бырахта
   Хата ону ким эрэ сып гыннаран ыла охсон, ытыран баран көтөн эрэрин көрөн хааламмын, …… дүлүҥ хоонньугар кистээбитин нэһииччэ булбутум. И. Федосеев