Якутские буквы:

Якутский → Английский

марай

n. soiling; марайдаа= v. to soil, stain

Якутский → Якутский

марай

I
дьүһ. туохт. Күүрэҥҥин түөскүн мөтөт, кэтит, киппэ түөстээх буолан көһүн (үксүгэр сүүрэн эрэр киһини этэргэ). Выпячивать грудь при ходьбе, беге
Матаҥныырап кытарыаҕынан кытаран, ырбаахытын нэлэкэйдэнэн баран, аҕылаан-мэҥилээн бу марайан иһэр. В. Протодьяконов
Уонча буолан, ыһыах сэргэлэриттэн ыраах тэйиччи тыа са ҕа тыттан түстүбүт. Хара маҥнайгыт тан бастаан, дьоммун балачча хаал ларан, сүүрэн марайан истим. Н. Заболоцкай. Дьэрээ Дьөгүөр, хараҕын үүтэ көс түбэт гына уолуйан, Кустук Сар гы даайабы утары марайан кэллэ. «ХС»
Марайа түһэн баран — туох баар к ү ү ск ү н эн к эдэ й э т ү һ э н ба р а н (оҕус, т э п). Широко замахнувшись изо всех сил (ударить, пнуть)
Уол бачча сааһыгар диэри сүрэҕэр сөҥөрдүбүт кыһыытаа бата, өһүөнэ түмүллэн төлө биэрдэ быһыылаах: сымыһаҕын быһа ытыран, марайа түһэн баран [баайы] сырбатан саайда. Софр. Данилов
[Арсен Басыгысов] хараҕын үүтэ көстүбэт буола кыыһырбытын испит арыгыта өссө күүһүртэ, олбуор аанын марайа түһэн баран тэптэ. Е. Неймохов
Баһыкка, марайа түһэн баран, [сиэрдийэни] өссө күүскэ үктээтэ. «ХС»
ср. ног. мара ‘стремиться’, эвенк. марив ‘согнуться под тяжестью’
II
аат. Киртитии, хараардыы; суруллубуту үрдүнэн сотон көннөрүү. Мазня, пачкотня; помарка
Тэтэрээт кирдээх, Итэҕэс лиистээх, Алҕаһа элбэх, Марайа сүрдээх. Е. Васильев
Сурук ка барыта ыраас, ханан даҕаны марай, көннөрүү суох буолуохтаах. «ХС». Тэҥн. ньаҕай

марай-сарай

даҕ., кэпс.
1. Туох да улахан туһата, көдьүүһэ суох, мээнэ. Бесполезный, невыгодный
Холкуос үллэһиллибит пуондата ситэри угуллубатах, хата, ол оннугар икки сүүс биэс уон тыһыынча солкуобай ылыллан, марай-сарай туттууга ыһыллыбыт. В. Протодьяконов
2. Киһини умсугуппат, олус боростуой. Непривлекательный, незатейливый, при митивный
[Оҕонньор:] Ким билэр, ол эһиги сөбүлүүргүт курдук [ыскаабы] оҥорорум саарбах. Кулуупкут саҥа буолбаат, марай-сарай оҥоһугу туруорбат ини гит. «ХС»

Якутский → Русский

марай=

образн. быть, казаться очень толстым; иметь выпяченный живот при коренастой фигуре и короткой шее.


Еще переводы:

марайа-марайа

марайа-марайа (Якутский → Якутский)

сыһ. Туох баар күүскүн түмэн маҕыйа-маҕыйа (сырбат, оҕус). Изо всех сил, широко замахиваясь (бить, колотить)
Нар таахап иһирдьэ хонууга ойдом турар мултугур маһы …… марайа-марайа сырбаппыта. Софр. Данилов
Уол марайа-марайа табаны кырбаата. Т. Сметанин
Уол уһун талаҕы ылан, ат самыытын марайа-марайа сабаата. «ХС»

марайдат=

марайдат= (Якутский → Русский)

побуд. от марай даа =; оҕоҕо кинигэни марайдатыма не давай ребёнку пачкать книгу.

маралый

маралый (Якутский → Якутский)

марай I диэнтэн хамс
көстүү. Оҕонньор түннүгүн анныгар маралыйан таҕыста. М. Доҕордуурап

маралын

маралын (Якутский → Якутский)

марай I диэнтэн атын
туһ. Быһылааннаах кэмҥэ тугунан да көмөлөспөккө хаалбыт Сиидэркэ таһырдьа тахсан мараллан турар эбит. Кэпсээннэр

марат

марат (Якутский → Якутский)

марай I диэнтэн дьаһ
туһ. [Эһэ] куулу арыый быһаҕас мээккэни бачча ыраах сиргэ көтөҕөн маратан испитэ баар ээ. Р. Кулаковскай
Уол мас кө төҕөн маратан иһэр. Н. Габышев

сарылаччы

сарылаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Сарылаан, сарылыы-сарылыы. С воплем, рёвом (напр., плакать)
Ваня баара куттанан Барыан-кэлиэн булбата, Сарылаччы ытаата, Сарай-марай ыстанна. Т. Сметанин

сатай-матай

сатай-матай (Якутский → Якутский)

марай-сарай диэн курдук
Быыгабары сатай-матай сырыттаҕына атын сиртэн ылыаҕа. Оттон эн биһикки, Андрей, кинини табаарыстыы сэрэтиэх тустаахпыт. М. Шолохов (тылб.)

асыыпка

асыыпка (Якутский → Якутский)

аат., кэпс. Сыыһа толкуйдааһын, тугу эмэни сыыһа оҥоруу. Ошибка
Атын албастаан хаартыны Аргыстаан барбыт Атастаахпын диэтэхпинэ Алыс улахан асыыпка буолуо. Саха нар. ыр. II
Онно сурукка барыта ыраас, ханан даҕаны асыыпка, марай, көннөрүү суох буолуохтаах. С. Ефремов. Тэҥн. алҕас, сыыһа

бээтинэ

бээтинэ (Якутский → Якутский)

аат. Туохха эмэ баар атын өҥнөөх мэҥ, толбон, туохха эмэ (хол., ыраас таҥаска) сыстыбыт кир, марай. Пятно
Уу ньууругар ононманан арыгыны тохпуттуу күөхтүҥү хоҥор өҥнөөх бээтинэлэр көстөллөр. Ити ньиэп, мазут тохтубута уста сылдьар буолуохтаах. И. Гоголев
Куһаҕан син биир дьүөкэт кэриэтэ. Дьүөкэт сыстыбыт сиригэр, төһө да сууйбутуҥ иһин, бээтинэ хайаан да хаалааччы. СТЫМ
Синтетическэй сууйар сириэстибэлэр арыы-сыа бээтинэтин ыыталлар. ХОДь

самыы

самыы (Якутский → Якутский)

I
аат. Киһи кэлин өттүн биилиттэн көп этигэр диэритэ, сүөһүгэ, кыылга уорҕатын кэлин өттө (сиһиттэн тааһын уҥуоҕун кэлин уһуктарыгар диэри). Нижняя (у животных задняя) часть спины от поясницы до ягодиц (у животных до задних выступов тазовой кости), зад, круп (у лошади)
Саргылаах хадыһалар Саарба кыыл Самыытын түүтүн курдук Саарыгыран бардылар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Харалаампый, сыарҕаттан уһун талаҕы ылан, ат самыытын марайа-марайа сабаата. Софр. Данилов
[Глафира] магистры иннигэр түһэн хаамта, самыытыгар тиийэ түспүт хойуу кугастыҥы суһуоҕа хардыытын ахсын икки биилигэр эйэҥэлии охсулунна. Л. Попов
Самыы хараҕа — самыы уоллаҕаһа, уллук баһын уонна өттүк уҥуоҕун ыпсыыларынан чараас сирэ. Уязвимое место, впадина на заде человека и животных у сочленения головки бедра с тазовой костью. Самыым хараҕынан ыарыйда
II
сыһ. Оһоро самаан, тугунан эмэ бүөлүү тутан. Закрывая, заделывая чем-л. (дыру, отверстие). Кырыыса сиипэрэ алдьаммытын үрдүнэн самыы уур