прил. бүтүн государственнай; общегосударственный масштаб работ үлэ бүтүн государственнай масштаба.

геогр. карта; политическай карта политическая карта; карта масштаба масштаб карты.

прям., перен. имеющий масштаб; с... масштабом; масштабный; кыра масштабтаах карта карта с мелким масштабом; масштабтаах линейка масштабная линейка.

аабырыс, абрис (предмет көстүүтүн эбэтэр ойуутун харах холооһунунан масштаба суох оноһуллубут тас омооно.)

аат. Икки туруору сурааһын икки ардынааҕы балаһата. ☉ Графа
Графаны толор. Аналлаах графаҕа масштаб бу курдук суруллар: 1:1, 1:2, 2:1. ННС ЧАа

улаатыннар диэнтэн атын
туһ. Баанньыкка суунуу сыаната сүүрбэ төгүл улаатыннарылынна. «Саха с.». Чөртүөскэ дьиҥнээх кээмэй төһө төгүл кыччатыллыбытын (улаатыннарыллыбытын) көрдөрөрөр чыыһыла масштаб диэн ааттанар. КЗА АҮө

аат. Аҕыйааһын, көҕүрээһин. ☉ Уменьшение, убавление, сокращение (в количестве, числе)
Масштаб кыччааһыныттан хаарта географическай объектары көрдөрүүтүн ымпыга-чымпыга аҕыйыыр. КВА МГ
Саха сирин төрүт норуоттарын тылларын туттуу эйгэтэ кыччааһыныгар биһиги бэйэбит эмиэ буруйдаахпыт. «Чолбон»

туохт. Сөбө суохтук оҥоһуллан, алҕастаах, сыыһалаах буолан таҕыс. ☉ Оказываться ошибочным, неверным
Ойууга көстөрүн курдук, араас картографическай сеткалары туһанан биир масштабынан көрдөрүллүбүт биир территория араастаан ойууланар уонна, ол быһыытынан, араастаан сыысхалланар. КВА МГ

аат.
1. Хаартаҕа эбэтэр былааҥҥа дьиҥнээх кээмэй төһө төгүл куччатыллыбытын (улаатыннарыллыбытын) көрдөрөр чыыһыла. ☉ Масштаб (карты, чертежа)
1 : 2 0 0 0 0 0 мастаабынан оҥоһуллубут хаарта.  Хаартаҕа мастаабынан туһанан, тус-туһунан предметтэр икки ардыларын ырааҕын быһаарыллар. МЛФ АҮө
Хаарта территорияны хабыыта төһөнөн улаханый да, соччонон мастааба кыра буолар. КВА МГ
2. көсп. Туох эмэ (ыытыллар үлэ, дьаһал) далааһына, кээмэйэ, суолтата. ☉ Размах, объём, значение (какой-л. деятельности)
Ханныгын да иһин, биир дии оройуону өрө көтөхпөккө эрэ, хара ааныттан өрөспүүбүлүкэ мастаабынан ылсыһан үлэлиир кыаллыа дуо? Р. Баҕатаайыскай
Уопсайынан даҕаны, партийнай-маассабай үлэ, б и л и г и н э т э ллэрин курдук, оччотооҕуга бэрт кыра мастаабынан ыытыллара. «ХС»

даҕ.
1. Киэҥ далааһыннаах, хорутуулаах, улахан (үлэ, тутуу о. д. а.). ☉ Имеющий широкий размах, большие масштабы
Улахан, хоннохтоох тутуу бара турара харахха тута быраҕыллар. «ХС»
Саха сирин соҕуруу өттүн умнар эмиэ сатаммат. Ол сиргэ хайдахтаах курдук киэҥ хоннохтоох үлэ бара турарый! «Кыым»
△ Атыттартан уһулуччу дьоҕурдаах, кыахтаах. ☉ Выделяющийся среди подобных себе незаурядными способностями
Мэхээлэ, таһыттан көрдөххө, туттара-хаптара бытааҥҥа дылы. Ол гынан баран бэрт хоннохтоох охсооччу. Л. Попов
Платон Алексеевич Ойуунускай киэҥ хоннохтоох бэйээт этэ. Н. Заболоцкай
Н. З. Чукров — аныгы хоннохтоох, үрдүк култууралаах салайааччы. ЯАМ ҮүСС
2. Биир тэҥ сиэлэн, ыраахха диэри барар кыахтаах (ат туһунан). ☉ Преодолевающий размеренной рысью значительное расстояние (о лошади)
Кудуххай хоннохтоох сылгы буолла. П. Ойуунускай
Иһиччит оҕонньор ат сыарҕатыгар олорботоҕо ыраатта, оттон маннык куду хоннохтоох атынан олох да айанныы илик. Тулхадыйбат д.