Якутские буквы:

Якутский → Русский

хоннохтоох

выделяющийся из подобных себе работоспособностью, выносливостью и т. п.; хоннохтоох охсооччу косарь, работающий размеренно (но в то же время больше и лучше других); хоннохтоох айаннаах ат лошадь, идущая размеренной рысью (но в то же время проходящая более значительное расстояние по сравнению с другими лошадьми).

Якутский → Якутский

хоннохтоох

даҕ.
1. Киэҥ далааһыннаах, хорутуулаах, улахан (үлэ, тутуу о. д. а.). Имеющий широкий размах, большие масштабы
Улахан, хоннохтоох тутуу бара турара харахха тута быраҕыллар. «ХС»
Саха сирин соҕуруу өттүн умнар эмиэ сатаммат. Ол сиргэ хайдахтаах курдук киэҥ хоннохтоох үлэ бара турарый! «Кыым»
Атыттартан уһулуччу дьоҕурдаах, кыахтаах. Выделяющийся среди подобных себе незаурядными способностями
Мэхээлэ, таһыттан көрдөххө, туттара-хаптара бытааҥҥа дылы. Ол гынан баран бэрт хоннохтоох охсооччу. Л. Попов
Платон Алексеевич Ойуунускай киэҥ хоннохтоох бэйээт этэ. Н. Заболоцкай
Н. З. Чукров — аныгы хоннохтоох, үрдүк култууралаах салайааччы. ЯАМ ҮүСС
2. Биир тэҥ сиэлэн, ыраахха диэри барар кыахтаах (ат туһунан). Преодолевающий размеренной рысью значительное расстояние (о лошади)
Кудуххай хоннохтоох сылгы буолла. П. Ойуунускай
Иһиччит оҕонньор ат сыарҕатыгар олорботоҕо ыраатта, оттон маннык куду хоннохтоох атынан олох да айанныы илик. Тулхадыйбат д.


Еще переводы:

билинилин

билинилин (Якутский → Якутский)

билин диэнтэн атын
туһ. Сибииргэ биир бөдөҥүнэн билиниллибит саха литературатыгар кыһыҥҥы айылҕаны хоннохтоохтук хоһуйбут суруйааччы баар буолла. ФЕВ УТУ

хоннохтоохтук

хоннохтоохтук (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Тугу эмэ ылсан хорутуулаахтык, киэҥ далааһыннаахтык (оҥор, толор). Успешно, с большим размахом (делать, выполнять что-л.)
Иван Гоголев тиэтэйэсаарайа хааман-сиимэн иһэрин курдук, эмиэ кудуччу, хоннохтоохтук үлэлиир. С. Тарасов
Аныгы үйэҕэ бары барыта баар буолан, …… тутуу даҕаны киэҥ хоннохтоохтук барар буолла. «ХС»
2. Ис-иһигэр киирэн, сиһилии, киэҥник. Подробно, правдиво, содержательно
Поэма кыаҕа киэҥ. Кини көмөтүнэн олоҕу хоннохтоохтук көрөн хоһуйуохха сөп. П. Аввакумов
Эдэр ааптар олох, дьылҕа-хаан туһунан киэҥ-куоҥ ис хоһоонноохтук, хоннохтоохтук, өссө кимэн киириилээхтик этэр. «ЭК»
3. Сэниэлээхтик, кыахтаахтык, түргэнник (аты этэргэ). Энергично, ходко, быстро, стремительно (двигаться, о лошади)
Ат сэлиинэн анньан, хоннохтоохтук айаннаан, чигдитийбит суолга туйаҕын тыаһа табыгыраан, иһэҕэ ыһылла истэ. В. Протодьяконов
Покровскайдааҕы ОПХ атыыр тыйа Сигнал [ат аата] атыттартан хоннохтоохтук ойуолаан бастаан кэллэ. «Кыым»
Хараҥа кугас ат, сэксэҥэлээбит үрдүк таратаайканы соһон, хоннохтоохтук сиэлэн иһэр. А. Куприн (тылб.)

ханталдьыт

ханталдьыт (Якутский → Якутский)

ханталдьый диэнтэн дьаһ
туһ. Хаамыылаах аты миинэн Ханталдьыта хаамтардым. Л. Попов
Боруода ат хаамыыта хоннохтоох буолан, дэриэбинэ таһынааҕы Улахан Эбэ диэн сиргэ түргэнник ханталдьытан тиийдилэр. Улдьаа Харалы

ньалбыгыр

ньалбыгыр (Якутский → Якутский)

даҕ. Санньылыйан, намылыйан түспүт курдук, оннук көстүүлээх. Обвислый, отвислый
Дыабайбыт үрдүк уҥуохтаах, ырыган, алын уоһа ньалбыгыр хараҥа кугас ат хоннохтоохтук сиэлэн иһэр. А. Куприн (тылб.)
Кинилэргэ утары ньалбыгыр кырдьаҕас ыт олбуортан тахсыбыта. И. Тургенев (тылб.)

бассабыык

бассабыык (Якутский → Якутский)

аат., истор. Марксистскай түөрүйэҕэ олоҕуран сүүрбэһис үйэ саҕаланыытыгар Россияҕа төрүттэммит большевистскай баартыйа чилиэнэ. Большевик, член большевистской партии России
Бассабыык күүһүн дьэ мин бэркиһээтим. Били үүтүкчү ырыаҕа ылланарын курдук. Дьэ, хайаан да хотуулаах, хоннохтоох дьон эбит. Суорун Омоллоон
Байҕал уута барылыы баалланар. Бассабыыктар эмиэ оннук бараммат күүстээхтэр. Күннүк Уурастыырап
[Дмитриев – Дьаамнаах эмээхсинигэр:] Ыл, эмээхсин, этэ тарт. Оҕонньоруҥ бассабыыгы ханна саһыарда? С. Ефремов

холлоохтук

холлоохтук (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Киэҥ далааһыннаахтык, улахан кыахтаахтык. С большим размахом, в больших объёмах
Киэҥник, холлоохтук эргинэр былааннаахпын. И. Гоголев
Куомуммутун холбоон холлоохтук үлэлээтэрбит, Холооно суох хотуулаах буолуо этэ. Р. Баҕатаайыскай
Киэҥ сири тилийэ тардаммыт Холлоохтук охсобут. Н. Босиков
2. Элбэҕи хорутан, кыайан, хоннохтоохтук (хол., айаннаа). Быстро, споро (напр., идти)
Холлоохтук хардыылаан хааман иһэр ат, төбөтүн хантаччы туттан, кулгаахтарын чөрөҥнөтө хамсатан, сэргэхтик туттара. В. Протодьяконов

айанньыт

айанньыт (Якутский → Якутский)

аат. Айаҥҥа сылдьар киһи; айаннаан иһэр киһи. Путник, путешественник. Аатырар айанньыт. Муора айанньыттара
Айанньыттар уонча хонугу быһа айаннаан, тымныы ыыс-быдааныгар бүрүллэн турар куорат саҕатыгар ыкса киэһэ киирдилэр. Амма Аччыгыйа
Ол кытаанах күммэр миэхэ эмиэ оччолорго аатырар айанньыт Дьөгүөрүскэ диэн киһи ый-күн буолта. Н. Заболоцкай
Сатыы да, аттаах да айанньыт ол тиити быһа ааспат. Софр. Данилов
Сөмөлүөт, ыраах айанньыт сиэринэн, оргууй аҕай салаллан, сыыйа үрдээтэр үрдээн тус илин диэки хайыһан, бэрт хоннохтоох соҕустук куугунаан истэ. Н. Лугинов

күөрэлдьит

күөрэлдьит (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Биир тэҥник аллараттан ыстанан өрө көт, күөрэй. Равномерно, плавно взлетать, прыгая
[Бүүчээн] таастан тааска ойуолаан, күөрэлдьиттэ, сотору хайа үрдүгэр тахсан сүүрэн тыкаарыҥнаата, аҕыйахтык көһүннэ. Болот Боотур
Кини [Митя] куолутунан күүскэ сүүрэн сылыбырайан кэлбитэ уонна кылыыга олус киэҥ хоннохтоохтук түһэн күөрэлдьиппитэ. БИГ ӨҮөС
2. Үрдүк куоласкынан улаханнык, өрө күүрүүлээхтик ыллаа, туой. Вдохновенно петь высоким громким голосом
[Ырыа Ылдьаана] күөрэлдьитэ ыллаан-туойан чоргуйар. Л. Попов
Эдэр ыччат Эһиэхэйдээн күөрэлдьиттэ. С. Васильев
Уйбаан уус күөрэгэйи кытта хатыспыттыы сарсыардааҥҥы оһуохайы ыллаан күөрэлдьиттэ. М. Доҕордуурап

уһуллаҕас

уһуллаҕас (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Туохха барытыгар түргэн, сылбырҕа. Быстрый, ловкий, проворный. Оту охсорунан Кунайтан ордук Уһуллаҕас хоннохтоох Охсооччу киһини Өйдөөн көрбөтөҕүм. Саха фольк.
2. Тобуллаҕас өйдөөх, дьоҕурдаах. Умный, способный
Дьаакып уола Мэхээлэ ураты уһуллаҕас, үөрэххэ дьоҕурдаах ыччат буола үүммүтэ. Н. Босиков
Уһуллаҕас уҥуохтаах — үрдүк, уһун уҥуохтаах (киһи). Рослый, высокий (о ком-л.). Бүлүү баайын киһитэ сүрдээх быһый быһыылаах, уһуллаҕас уҥуохтаах тоҥус киһи туйгун бэрдэ барбыт. Саха сэһ
1977
Уһуллаҕас уҥуохтаах, көбүс-көнө киһи ситэн-хотон иһэрин ким бары хайгыыр. А. Сыромятникова

күннүктээх

күннүктээх (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Халлаан сырдыаҕыттан хараҥарыар диэри айанныыр уһуннаах. Занимающий день пути (только в светлое время суток — о расстоянии)
Мантан тус илин биир күннүктээх сиргэ аҕыс салаалаах Аал Луук Маска мохсоҕол кыыл сымыыттаан сытыарар, ону аҕалларгын тиллиэм этэ. Саха фольк. Мантан арҕаа икки күннүктээх сиргэ, харыйа быыһа сир илин саҕатыгар, бэрт элбэх саллааты кытта сылдьарын көрдүм, арааһа, тойон быһыылаах. Эрилик Эристиин
Туундара бухатыыр булчута Турунна күннүктээх айаҥҥа. С. Васильев
2. Уһун тыыннаах, өр сүүрэр кыахтаах, хоннохтоох айаннаах (ат туһунан). Способный бегать на большие расстояния, с длинным дыханием (о лошади)
Бу сир хаба ортотугар күннүктээх ат көбө соҕус сиэлэн тиийэр көмүс уорук балаҕан килбэчийэн көһүннэ. ПЭК ОНЛЯ I
Көр, таныыта тэнигир эбит ээ. Бука, күннүктээх соҕус баранаак буолар эрэ ханнык [сур соноҕос]. Амма Аччыгыйа