автограф.

м. барон (Арҕаа Европаҕа граф аннынан дворянин титула).

м. 1. (действие) кэлии, ылыы; приход поезда поезд кэлиитэ; приход к власти былааска кэлии, былааһы ылыы; 2. бухг. киирии, дохуот; графа прихода киирии графата.

тулалаа диэнтэн дьаһ
туһ. Граф Бенкендорф Пушкин хас хардыытын ааҕа хонтуруоллаабыта уонна кинини үөр үспүйүөннэринэн тулалаппыта. Эллэй

дугдуруй диэнтэн тиэт
көрүҥ. Кэтириис Сиидэркэни үөттүрэҕинэн сирэйгэ дугдуруйбахтаата. И. Гоголев
Лөкөй сүгэтин күөрэччи тутан салгыны дугдуруйбахтаата. «ХС»
Граф быа кымньыытынан оҕонньор диэки дугдуруйбахтаан ылар. Л. Толстой (тылб.)

графа
Им-дьим этэ күннээх кылааска. От охсооччулар курдук алааска, — Отучча сыыдам уруучукалар Кырапаалаах тэтэрээккэ Кыыгынаһа сүүрэллэрэ. М. Тимофеев
Жора Арутюнянц анал кырапаалаах тэтэрээттээх этэ, онтугар кини хас аахпыт кинигэтин ааптарын, аатын уонна кылгас сыанабылын суруйара. А. Фадеев (тылб.)

кэҕилдьий диэн курдук
— «Да, да!» — Оҕонньор орохтоох чанчыктаах ньолбоҕор төбөтүн кэҕилдьиппитигэр Микиитэ муннугар, чочунаах сытын курдук, куһаҕан сыт саба биэрдэ. Амма Аччыгыйа
[Аттар] Лоҥкууданы туораан үрэх халдьаайытын өрө хаамтаран кэҕилдьитэн таҕыстылар. М. Доҕордуурап
Граф Илья Андреич сөбүлээн, минньигэстик мичээрдээбитинэн, төбөтүн кэҕилдьитэр. Л. Толстой (тылб.)

тиксиһиннэр диэнтэн тиэт
көрүҥ. Маппыр биир таптыыр дьарыктааҕа: …… бөтүүгү бөтүүк үрдүгэр быраҕан, тиксиһиннэртиир. Л. Попов
Холкуос бэрэссэдээтэлэ Оллооноп, «Эһигини тиксиһиннэртээтим, онон мин соругум бүттэ», — диэтэ. «ХС»
Граф саамай таптыыр суола икки кэпсэтинньэҥ дьону тиксиһиннэртээн кэбиһэн баран, иһиллии олороро буолар. Л. Толстой (тылб.)

туохт.
1. Быыһа-арда суох бүтүннүү кып-кыһыл буолан көһүн (элбэх кыһыл өҥнөөх тугу эмэ этэргэ). ☉ Выглядеть сплошь ярко-красным, налиться красным цветом полностью (о фруктах, овощах)
Муссерен дьаабылыкалаах саада эбии угуйар курдук кытаран-наҕаран тахсыбыттар. Л. Попов
Талыыканнаах сүбүөкүлэ! Кыһыл саппыкылыы сонуокка Кытаран-наҕаран сыталлар. Н. Некрасов (тылб.)
2. Хамсанан-имсэнэн итииргээн үллэ бус, олус кытар (киһи сирэйин этэргэ). ☉ Раскраснеться, разрумяниться (о лице)
Көрдөххө дьэ кытаран-наҕаран эр бэрдэ. Болот Боотур
[Граф уола] быһа кытарбыт-наҕарбыт, молооруччу уойбут. И. Тургенев (тылб.)

аат.
1. Олоххо, уопсастыбаҕа буолбут историческай түбэлтэлэри, суоллары сылларынан наардаан суруйуу. ☉ Запись исторических событий в хронологическом порядке, хроника
Орто үйэлэргэ Арҕаа Европаҕа кинигэлэри, сүнньүнэн, үөрэхтээх манаахтар суруйаллара. Кинилэр «сибэтиэйдэр» олохторун туһунан кэпсиилэрэ, хоруоньукалары оҥороллоро. АЕВ ОҮИ
2. Олоххо буолбут түбэлтэлэр тустарынан ситимнээн сэһэргиир литературнай айымньы. ☉ Литературное произведение, содержащее историю политических, общественных, семейных событий, а также вообще рассказ о таких событиях, хроника. Суорун Омоллоон «Сайсарыта» — биһиги өрөспүүбүлүкэбит өрөбөлүүссүйэ иннинээҕи олоҕуттан сэбиэскэй дьоллоох олоҕор диэри биир эмээхсин олоҕун кэрдиистэрин хоруоньукатынан көрдөрүү. Амма Аччыгыйа
3. Күннээҕи сонуннар тустарынан кэпсиир хаһыат, сурунаал балаһата. ☉ Сообщения о последних событиях в прессе, отдел сообщений в газете, хроника. Хаһыат хоруоньуката
□ «Сибиир боппуруостара» диэн сурунаалга 1908 сыллаахха хоруоньука бэчээттэммит, онно буочуоттаах академик Э.К
Пекарскай «Саха тылын тылдьыта» диэн үлэтин иһин Д.А. Толстой граф бириэмийэтин уонна кыһыл көмүс мэдээл ананна бэчээттэммит. ДьДьДь