сущ
бурдугу кутар тутуу, ампаар, маҥхааһай

м. с. х. сүһүөх (ампаарга бурдук кутар сир), маҥхааһай.

ж. 1. уст. (амбар) ампаар; 2. (о хлебородной местности) маҥхааһай (бурдугу нан баай сир).

с. бурдук маҥхааһайа.

аат. Суунарга уонна паарданарга анаан оҥоһуллубут тутуу. ☉ Баня
Аҕыйах сыллааҕыта Лоҥкууда үрэх тумулугар оскуола дьиэлээх, талбыт табаардаах лааппылаах, сылаас паардаах суунар баанньыктаах бөһүөлэк тутуохпут диэн ким эмэ санаабыккыт дуо? М. Доҕордуурап
Оҕонньор, эмиэ кэтэмэҕэйдээн баран, баанньыкка суунар, ыраас таҥаһы таҥнар. Н. Якутскай
Типовой хотон, маҥхааһай тутуллубутун таһынан, балыыһа, баанньык, бэкээринэ, маҕаһыын дьиэлэрэ тутуллуталаабыттара. Г. Колесов
русск. диал., устар. байник (от байна ‘баня’)

аат. Килиэп астыыр дьиэ. ☉ Пекарня
Киэһэлик аҕата били маҥан кыырпахтаах кууллары массыынаҕа тиэйэн, холкуос бэкээринэтигэр аҕалар. Суорун Омоллоон
Суох, ити дьиэ хайдах да бэкээринэҕэ маарыннаабат. Н. Якутскай
Типовой хотону, маҥхааһайы таһынан, балыыһа, баанньык, бэкээринэ, маҕаһыын дьиэлэрэ тутуллуталаабыттара. Г. Колесов
Тоттоххо сыа да сымсах дииллэрэ кырдьык. Билигин биирдэ эмэ бэкээринэ өрөөн, алаадьылаатахха сиир киһи суох. ДьИэБ

төҥкөй диэнтэн дьаһ
туһ. Бараммат ууруулаах Маҥхааһай бурдуктаах Баайдарга үлэлии тиийэрбит, Баспытын төҥкөтөн киирэрбит. Күннүк Уурастыырап
Николаев төбөтүн төҥкөтөн, ыстаанын тобугуттан ханнык эрэ сап төбөтүн булан кымыстаһа олордо. Т. Сметанин
Булда табыллыбатах кырбый, кыыбыргыы-кыыбыргыы, тиит кылаан чыпчаалыгар тахсан, төбөтүн төҥкөтөн олорунан кэбистэ. Е. Макаров

ас I, диэнтэн төхт
көрүҥ. «Саха омук» салаатын асталаан, онно арааһынай суол кэпсээни кэпсээн, дьону сырдаттахха, дьон бэйэтэ үтүө көҥүллэринэн итинник куһаҕан суоллартан [хаартылааһынтан уо. д. а.] аккаастаныа этилэр. Эрилик Эристиин
Бадаайаптар муспут баайдарындуолларын кистээн турар баараҕай маҥхааһайдар ааннарын Харытыан Киппирийээнэбис титирэстээбит илиитинэн бэйэтэ асталаан биэрдэ. Л. Попов
Ол улуу уутуттан бухатыыр Уһуктан, уордаахтык тыыллаҥныыр Лип хара халҕаны асталыыр, Хандалы быһыттан лыҥкыныыр. Эллэй
Леся тэриэлкэлэри, миискэлэри Нартаахапка чугаһата асталаабыта. Софр. Данилов

аат. Таһаҕас тиэйиилээх сыарҕа, тэлиэгэ субурҕата. ☉ Обоз
Бастакыта — уота, ортокута — обуоһа, кэнникитэ — кэһиитэ баар үһү (тааб.: чаҕылҕан, этиҥ, ардах). — Хата, Дьокуускайдаан хаалымына, айанньыттар, обуостаахтар ол диэки бараллара эбитэ дуу? Н. Якутскай
Кинилэр [балыксыттар] ол обуоһунан тууһу күүтэллэр. М. Доҕордуурап
◊ Кыһыл обуос истор. — 1920 — 1930 сс. оҕус, ат көлөнү субуруччу холбоон баран күргүөмүнэн таһаҕаһы тиэнэн таһыы. ☉ Красный обоз: в 1920 — 1930-х гг. так называли обозы с красным флагом, на которых перевозили различные грузы, чаще продовольственные
Кыһыл обуос диэн хастыы эмэ оҕус, ат көлөнү субуруччу холбоон баран, кууллаах бурдуктары тиэйэн илдьэн маҥхааһайдарга кутар күргүөмнээх үлэ этэ. ПНИ ОСОТ
Отут көлө бурдуга Омурҕаҥҥа астанна, Кыһыл обуос субуйда, Кыыһар былаах сандаарда. «ХС»

туохт.
1. Тугу эмэ (хол., судаарыстыба, тэрилтэ, чааһынай киһи бас билиитин) манаа, харабылга тур. ☉ Охранять, сторожить, караулить
Аҥаар илиитэ такыр буолан, сэриигэ барбакка хаалбыт Луха Луоскун диэн уол күһүн атын сиртэн кэлэн, тыаҕа бэлэмнэммит оттор маһы харабыллыыр буолбута. Амма Аччыгыйа
Нэрээппэр харабыллыы барар буоллаҕым, кэм да дии санаатым. Т. Сметанин
Дьукаахтара Күтэр Уйбаан нэһилиэк маҥхааһайыгар харабыллыыр этэ. Н. Заболоцкай
2. Сүтэрбэт, алдьаппат курдук, туох да энчирээбэтин хааччый. ☉ Следить за сохранностью кого-чего-л., стеречь
[Саввин:] Пистолет, бу барышняны манна харабыллаан туран дьиэни хомуттар. С. Ефремов
Аны билигин куорат оҕонньоро аатырар. Куоратыгар киирдэҕинэ, дьыбааны «харабыллаан», сытан эрэ тахсар. Н. Борисов
Сайын Гошалаахха даачаҕа олоробун. Даача харабыллыыбын. ПНИ АДХ