мерка; биир миэркэ буорах одна мерка пороху.

мера, мёрка; величина; объём; параметр (геом. размер); от кээмэйэ величина (объём, вес) стога; үлэ кээмэйэ объём работы; көстүүм кээмэйэ мёрка для костюма.

аат.
1. Тугу эмэ кэмнииргэ, мээрэйдииргэ туттуллар анал иһит. ☉ Мерка (мерный стаканчик)
Биир миэркэ буорах.  Даайыс Ньукуустан уларсыбыт туурка саатын ииттээри …… бэркэ сэрэнэн миэркэтигэр буорах кутунна. В. Яковлев
2. Ким-туох эмэ кээмэйэ, мээрэйэ. ☉ Мерка (размер, параметры тела)
Миэр кэбин биэрбитим үрдүнэн былаачыйам киэҥ буолбут. «ХС»
3. көсп. Киһи ис кыаҕа, күүһэ. ☉ Предел, мера человеческих возможностей
Төһө да үөрбүт-көппүт иһин, бэйэ миэ ркэтин билинэр наада.  Киһи-киһи миэркэтэ атын-атын. «ХС»

м. 1. (величина) иэнэ, кэриҥэ; размер комнаты хос иэнэ; 2. (мерка) мээрэй; размер костюма көстүүм мээрэйэ; 3. (относительная величина) кээмэй; в десятикратном размере уон төгүл улаатыннарыллыбыт кээмэйинэн; 4. (степень развития чего-л.) кээмэй; работа больших размеров улахан кээмэйдээх үлэ; 5. лит. кээмэй; ритмический размер стиха хоһоон ритмическэй кээмэйэ.

аат., эргэр.
1. Киһи илиитин көхсүн, бэгэччэгин тымныыттан көмүскүү баанар (тимэхтэнэр, үксүгэр түүлээх) таҥас. ☉ Вид защитной (от холода) одежды из меха: накладка на внешнюю (тыльную) часть кисти руки и на запястье (обычно без пальцев). Маттаҕа тириитэ бэлэпчи.ПЭК СЯЯ
2. Булчуттар кэтэр түһүлүктэрэ (бэриэнньик), онно холону иилэллэр. ☉ Кожаный нагрудник (передник), носимый охотниками, к которому подвешивалась холо (дощечка-мерка для фиксации лука-самострела на определенной высоте)
Былыргы киһи эһэ бэлэпчитин курдук кэрэмэс бытыктаах. ПЭК СЯЯ
3. Былыр сэниэ, баай дьон икки өттүктэринэн курдарыгар баанар кыһыл, күөх сукуна эбэтэр түүлээх түөрт муннуктаах лоскуйдара (көмүскэл таҥас эбэтэр киэргэл көрүҥэ). ☉ В старину: два набедренника из двух четырехугольных лоскутков красного или синего сукна или какого-л. меха, привязывемые зажиточными якутами к поясу поверх всего платья
Эһэ бэлэпчи. ПЭК СЯЯ

аат., эргэр.
1.
айа холото диэн курдук (көр айа I). Эр бэртэрэ Эбээннэр, сахалар, Айаны, чааркааны Антах быраҕыҥ, Холону, кэнтиги Хайаҕа хаалларыҥ! С. Зверев
2. Тугу эмэ кэмниир анал мас, онон кэмнэнэр кээмэй. ☉ Специальная дощечка для определения чего-л., особая мерка
Миитэрэй бурдук сирин хорутарыгар булуук төһө дириҥинэн айанныахтааҕын кэмниир анал маһын этэрбэһин оһугар мэлдьи укта сылдьара, онтутун «холом» диэн ааттыыра үһү. С. Маисов
Булчуттар туттар кээмэйдэрэ — холо. СНЕ ӨОДь
◊ Айа холото көр айа I
[Дьөгүөрэп] хайа эрэ быһылааҥҥа түбэһэн аҥаар хараҕын сүгэ аһыытынан тимирчи оҕустаран кэбиспит баас оруннаах, сүһүөхтээх муруннаах, айа холотун курдук уһун синньигэс сирэйин нөрүччү тутта сылдьар, дьэ, кырдьык да, дьоруойдаахпыт диэх курдук сэбэрэлээх киһи этэ. Н. Заболоцкай
Кинилэр курдарыгар быһах-хатат бөҕөнү иилиммиттэр, өссө сорохторо курдарыгар айа холотун иилинэр хараҕалаахтар. Эрилик Эристиин
Суор холото көр суор II. [Харытыан] сылгы суор холото сыалаах ойоҕоһун кытта улар түөһүн, холунбуутун хадьырыйар. Л. Попов
ср. др.-тюрк. хол ‘насечка’