с. 1. (мираж) дьэргэлгэн; 2. (туман) күдэн.

сыһ. Дьэргэлгэн курдук. ☉ Подобно миражу, мареву, как мираж, марево
Ойор күнүм уота Дьэргэлгэннии дьиримнээтэ дуу диэбитим …… Уһуутуур уһун батаһым Уорҕата күлүмнүү, Торҕо биитэ Туртаҥныы оонньуу турар эбит. С. Зверев
Уу сүүрүгүнүү Устар, күлүмнүүр Уорҕаларын толбонноро Дьэргэлгэннии дьирибинэйэр Дьылыгыр уһун сотолоро! С. Дадаскинов

1. аат.
2. Салгын оонньоон ол-бу араастаан уларыйан, дьиримнээн, эйэҥэлээн көстүүтэ. ☉ Мираж, марево
   Дьэргэлгэни туттарбыкка дылы (өс хоһ.). Күндэли үрэх үрдүгэр дьэргэлгэн түспүт, уҥуоргу кытыл отун-маһын ибигирэтэ оонньотор, салгыны сахсыйан дьирибинэтэр. Л. Попов
   Салгын олус күүстээхтик оонньуурун көрбөккүн дуо? Итини биһиги дьэргэлгэн диэн ааттыыбыт. Н. Апросимов
   Бу дойду дьэргэлгэнэ олус күүстээх. Н. Туобулаахап
3. көсп. Дьиримнэс, элэгэлдьигэс, долгуннура, толбоннура, уларыйа-тэлэрийэ турар туох эмэ. ☉ Что-л. мелькающее, быстро меняющееся, переливающееся
   [Саҥаны айар туһугар] ол уста-уларыйа турар дьэргэлгэнтэн ситэри кэрэ буолуу быһаччы көрүҥүн тутан ылыахтааххын. Н. Лугинов
   Нарын кыыс сонньуйар, Хараҥа дьэргэлгэнинэн сүүрэн Суһуоҕа тоҕунна. Таллан Бүрэ
   Таас хайа иччитэ Сах-Чахаан оҕонньор, …… Дьэргэлгэн буолан Дьиримнии хамсаабыт, Саһыгырыы-Саһыгырыы Саҥаран чаҕаарбыт. С. Зверев
4. даҕ. суолт. Дьиримнэс, элэгэлдьигэс; сэргэх. ☉ Стремительный, быстроходный; живой, мелькающий
   Тыыта дьэргэлгэн сүүрүккэ олорон, түргэн-түргэнник устан элэҥнэтэн иһэрэ. Далан
   [Бүүчээн оҕонньор] хатыылаахтык дьиэгэнэччи көрбүт киэҥ дьэргэлгэн харахтаах. Амма Аччыгыйа
   Биһиги айаммытын хат салҕаан, дьэргэлгэн сэлии айанынан түһэрэн иһэбит. Н. Заболоцкай
   ◊ Дьэргэлгэн остуолба - муҥха кынаттарын саҕа (кытыы) өттүнээҕи киэҥ харахтаах чаастара. ☉ Два крайних звена у крыла невода с широкими ячейками. Тэҥн. күрэх остуолба
   п.-монг. дьиргелген

I
1. аат.
1. Ыҥыырга холуну ыга тардар хаптаҕай кур курдук оҥоһуулаах тирии быа. ☉ Плоский кожаный ремень для подтягивания подпруги седла
Атын холунун бирээскэтигэр дьиримин уган баран, сыыйа ыга тарта. [Ата] үс үөстээх хобо-дьибэ холуннаах, хоп-дьип дьиримнээх. ПЭК ОНЛЯ I
[Кинилэр] соноҕосторун бииргэ баайбыттара, үрдүлэригэр от ботону ууран баран, хаптаһын адарайга бааллыбыт холунунан - дьириминэн истэрин ыбылы таттараллара. И. Федосеев
2. Бирээскэлээх тирии кур. ☉ Кожаный ремень с пряжкой
[Абааһы киһи] өттүгүн хап-куп охсумахтаата, дьиримин төлө тардынан кэбистэ. ПЭК ОНЛЯ I
2. даҕ. суолт. Бирээскэлээх, тирииттэн тэлэн оҥоһуллубут. ☉ С пряжкой, вырезанный из кожи (о ремне)
Кини иһин туһунан илдьирийбит эргэ ырбаахытын, быһахтары, хататтары, холго иилинэр хараҕалары намылҕалаах дьирим курунан ыга тардыммыт. Эрилик Эристиин
Булуука [киһи аата] сарыы сонун тас өттүнэн курдаммыт дьирим курун чиҥэтэн биэрдэ. Эрилик Эристиин
Бөлүүн эмиэ баттатан уһугуннум, эмиэ көлөһүнүм уутугар уһуннум. Мөхсөн көрбүтүм - дьирим быалар Дириҥник хатаммыттар хабарҕабар. С. Тарасов
п.-монг. дьарим
II
1. аат.
1. Салгын түргэнник элэҥнээн көстүүтэ; дьэргэлгэн. ☉ Быстрое движение, дрожание воздуха; мираж, марево
Дьиҥнээҕэ чуолкай биир: дьэргэлгэн Дьиримэ - тас көстүү сүтүөҕэ. Арай дьэ эрэли этэр эн Биир көрүүҥ сүрэххэ сөҥүөҕэ. Р. Баҕатаайыскай
2. Туох эмэ чаҕылхай (күн уота, кыым, сулус о. д. а.) эккирээн эрэр көстүүтэ. ☉ Яркий блеск, мерцание чего-л. (солнечных лучей, звезд и т. п.)
Хаар үрдүн толбоно, Халлаан сулуһун дьиримэ - Таптыыр кыыс хараҕа! Н. Якутскай
Дьэргэл сулус мичилинэн Дьэрэлийэр халлааммар Ааһар аргыс дьириминэн Арыт түүммүт күлэн ылар. М. Ефимов
Көлүкэ, көлүкэ - Күлүмнэс мөһүүрэ. Көрүөхтэн да кэрэ Көй үгүс дьиримэ. В. Гольдеров
2. даҕ. суолт. Күлүмнэс, дьирибинэс, дьэргэлдьигэс (күн уотун чаҕылын, кыым, сулус о. д. а. тустарынан). ☉ Сияющий, мерцающий, сверкающий, искрящийся (о солнечных лучах, звездах, искрах)
Түүҥҥү барык быыһынан Элбэх уоттар көстөллөр, Кыынньар дьирим кыымынан Көөнньөн үөһэ көтөллөр. Күннүк Уурастыырап
Саҥа дьылбыт ата - тымныы, Тэлгэһэҕэ аҕылыыр, Хамсыыр дьирим элбэх уоппут Харыйаҕа тырымныыр. Т. Сметанин
Күммүт тахсар уонна дьирим Долгуннарга түһэн оонньуур. Кыһыл көмүс дьарҕаа илим Толбонноро суһумнуур. В. Миронов