часть подпруги, продеваемая сквозь пряжку; подпруга; ьнтыыр дьиримэ подпруга седла.

хараҕым ирим-дьирим буолла у меня рябйт в глазах.

I
1. аат.
1. Ыҥыырга холуну ыга тардар хаптаҕай кур курдук оҥоһуулаах тирии быа. ☉ Плоский кожаный ремень для подтягивания подпруги седла
Атын холунун бирээскэтигэр дьиримин уган баран, сыыйа ыга тарта. [Ата] үс үөстээх хобо-дьибэ холуннаах, хоп-дьип дьиримнээх. ПЭК ОНЛЯ I
[Кинилэр] соноҕосторун бииргэ баайбыттара, үрдүлэригэр от ботону ууран баран, хаптаһын адарайга бааллыбыт холунунан - дьириминэн истэрин ыбылы таттараллара. И. Федосеев
2. Бирээскэлээх тирии кур. ☉ Кожаный ремень с пряжкой
[Абааһы киһи] өттүгүн хап-куп охсумахтаата, дьиримин төлө тардынан кэбистэ. ПЭК ОНЛЯ I
2. даҕ. суолт. Бирээскэлээх, тирииттэн тэлэн оҥоһуллубут. ☉ С пряжкой, вырезанный из кожи (о ремне)
Кини иһин туһунан илдьирийбит эргэ ырбаахытын, быһахтары, хататтары, холго иилинэр хараҕалары намылҕалаах дьирим курунан ыга тардыммыт. Эрилик Эристиин
Булуука [киһи аата] сарыы сонун тас өттүнэн курдаммыт дьирим курун чиҥэтэн биэрдэ. Эрилик Эристиин
Бөлүүн эмиэ баттатан уһугуннум, эмиэ көлөһүнүм уутугар уһуннум. Мөхсөн көрбүтүм - дьирим быалар Дириҥник хатаммыттар хабарҕабар. С. Тарасов
п.-монг. дьарим
II
1. аат.
1. Салгын түргэнник элэҥнээн көстүүтэ; дьэргэлгэн. ☉ Быстрое движение, дрожание воздуха; мираж, марево
Дьиҥнээҕэ чуолкай биир: дьэргэлгэн Дьиримэ - тас көстүү сүтүөҕэ. Арай дьэ эрэли этэр эн Биир көрүүҥ сүрэххэ сөҥүөҕэ. Р. Баҕатаайыскай
2. Туох эмэ чаҕылхай (күн уота, кыым, сулус о. д. а.) эккирээн эрэр көстүүтэ. ☉ Яркий блеск, мерцание чего-л. (солнечных лучей, звезд и т. п.)
Хаар үрдүн толбоно, Халлаан сулуһун дьиримэ - Таптыыр кыыс хараҕа! Н. Якутскай
Дьэргэл сулус мичилинэн Дьэрэлийэр халлааммар Ааһар аргыс дьириминэн Арыт түүммүт күлэн ылар. М. Ефимов
Көлүкэ, көлүкэ - Күлүмнэс мөһүүрэ. Көрүөхтэн да кэрэ Көй үгүс дьиримэ. В. Гольдеров
2. даҕ. суолт. Күлүмнэс, дьирибинэс, дьэргэлдьигэс (күн уотун чаҕылын, кыым, сулус о. д. а. тустарынан). ☉ Сияющий, мерцающий, сверкающий, искрящийся (о солнечных лучах, звездах, искрах)
Түүҥҥү барык быыһынан Элбэх уоттар көстөллөр, Кыынньар дьирим кыымынан Көөнньөн үөһэ көтөллөр. Күннүк Уурастыырап
Саҥа дьылбыт ата - тымныы, Тэлгэһэҕэ аҕылыыр, Хамсыыр дьирим элбэх уоппут Харыйаҕа тырымныыр. Т. Сметанин
Күммүт тахсар уонна дьирим Долгуннарга түһэн оонньуур. Кыһыл көмүс дьарҕаа илим Толбонноро суһумнуур. В. Миронов

туохт. Эмискэ сырдыы түһэн баран сүт (күлүмнүүр уот, кыым туһунан). ☉ Вспыхнуть на мгновение, мигнуть, сверкнуть, блеснуть (о свете, искре)
Оһох үөлэһиттэн кыымнар дьирим гыналлар.  Олох устуутугар биирдии киһи олоҕо, үүт-үкчү долгун курдук, биирдэ эрэ көстөн дьирим гынан ааһар. П. Ойуунускай

сыһ. Үрүтүрдүгэр сырдыы түһэ-түһэ. ☉ Один за другим, друг за другом (мелькать, сверкать, мигать, поблескивать)
Күрбэ тааска үҥкүүлээн, Күлүмнээтэ чаҕылҕан, Дьирим-дьирим дьиримнээн, Дьиэрэҥкэйдиир саҕыллан. Л. Попов
Сулустар дьирим-дьирим чыпчылыйаллар. Н. Павлов

сыһ. Чаҕылыйан, өлбөөрөн ыла-ыла (дьиримнээ); сороҕор күүскэ, сороҕор мөлтөөн ыла-ыла (дьиримнээ). ☉ То ярко, то тускло (блестеть); то сильно, то слабо (мерцать)
[Күөрэгэй] Дьирим-ирим биир сиргэ Битийбэхтии, дьирибинии, Дьиҥнээх дьикти минньигэстик Дьириһийэ эппиэттээбит. Күннүк Уурастыырап
Дьүкээбил уота умайан Дьирим-ирим көттөҕүнэ, Дьиэбитин манан Дьэргэтэн аастын диэннэр Чарт тымтык түннүктээбиттэр эбит. П. Ядрихинскай

1. сыһ.
2. Эрили-дьирили араас ойуу буолан, дьэргэлгэн курдук дьиримнээн. ☉ Играя всеми цветами радуги, бликами, отражаясь многообразием (цветов, оттенков и т. п.)
   Иилээх саҕалаах Ийэ дойдум Илим хараҕын тиирэ тарпыт курдук Иримдьирим көһүннэ. Нор. ырыаһ. Иһэр суолбут устунан Ирим-дьирим кутуллан, Күммүт уота умайар, Күлүмүрдүү умайар, Чаҕылларын тэлгэтэр, Чараас дуйу тэлгэтэр. П. Тобуруокап
3. Элэн-сэлэҥ, сүтэ-сүтэ көстөн. ☉ То появляясь, то исчезая, мелькая
   Үрүҥ күүгэн күппээрис-тунаарыс буолла, ирим-дьирим өрө оргуйда. П. Ойуунускай
   Кини хараҕар тайҕа тыа бүтүннүүтэ түөрэ эргийтэлииргэ дылы гыммыта: чөҥөчөктөр, сыгынахтар иримдьирим көстө-көстө эккирээн барбыттара. Д. Таас
   Өйүгэр таптыыр киһитин мөссүөнэ ирим-дьирим көстөн ааста. Күндэ
4. аат суолт. Бары барыта силбэһэн чуолкайа суох эҥин араас ойуу-бичик буолан көстүүтэ. ☉ Ощущение нечеткой пестроты, рябь (в глазах)
   Хараҥа. Иримдьирим, Хараҕар уот илим, Туох эрэ баттыыр, тууйар, Тура сатыыр - хаан силим... Т. Сметанин
   ♦ Хараҕа ирим-дьирим буолла - сылайан, ыалдьан, туймааран тула өттө сырдык-хараҥа буолан ылла, элэҥ-сэлэҥ, суох-баар курдук көһүннэ. ☉ соотв. в глазах рябит у кого-л., от чего-л.
   Мэйиитэ дөйүөр, хараҕа ирим-дьирим буолуор диэри тутта түһэн биэриэ этилэр. Софр. Данилов
   Харабылга турдахпына хараҕым ирим-дьирим буолабуола утуктаан барабын. Күндэ
   Төбөм өссө ыарыыр, хараҥарар, хараҕым иримдьирим буолар. Н. Заболоцкай

сыһ., поэт. Эҥин араастык сырдыы, күлүмүрдүү. ☉ Сверкая, переливаясь всеми цветами радуги
Илин халлаан иититтэн, Итир былыт кэнниттэн Сарыал уота чаҕылыйан, Көтөн-ойон күөрэйдэ, Күлүмдьирим күөгэйдэ. С. Васильев
Күн көрүнэр көлүччэҕэ Көстө устар балыктар Күлүм-дьирим сырсаллар. ПИ КТ