м. миэл.

сущ
(мн. ч. нет)
миэл

гл
барар, сүтэр. Куда девается? Ханна барда, сүттэ? Куда делся мел? - миэл ханна барда (сүттэ)?

прил. 1. миэллээх, миэл; меловые горы миэллээх хайалар; 2. (белый как мел) маҥан; меловой цвет маҥан өҥ; # меловой период геол. меловой период (мезозойской ара үһүс периода); меловая бумага меловой кумааҕы.

көр сэнньэлгэ
Кэчигирэс ойуулаах Ньэлгэккэй угунуохтаах, Сэттэ сиринэн сиэллээх кэриэн айаҕы Сэттэ сэнньилгэ кыргыттарбар Кэриччи туттаран туран... Нор. ырыаһ. Дмитрий Кононович тилэх баттаһа миэлин чочоччу туппутунан туох да кумааҕы, бартыбыал сэнньилгэтэ суох киирэн кэлэрэ. «ХС»

аат., истор. Чэрэниилэни кутарга аналлаах, хаппахтаах кыра иһит. ☉ Небольшой сосуд для чернил, чернильница
Киэһэ хойут чэрэниилиссэ уларса киирэ сылдьыбыта. Н. Габышев
Кинигэ, чэрэниилиссэ, харандаас, миэл куһуога, дуоска, таас — ити барыта физическэй эттиктэр. ПАВ Ф-6

в разн. знач. доска; бочуот дуоската доска почёта; дуоскаҕа миэлинэн суруй = писать на доске мелом.

туохт. Тугу эмэ кэм нээн үллэрэн, өлүүлээн биэр. ☉ Нормировать
Сүөһү көрүүтүгэр, түптэҕэ, окко даҕаны эмээхсиниҥ Марыына, оҕолоруҥ көмөлөһүөхтэрэ, эн салайан, барбах нуормалаан эрэ биэриэҥ этэ. Н. Заболоцкай
Урут оскуолаҕа буҕаалтырынан үлэлии сылдьан учууталлары муҥнаан биэртэ. Бэл миэли нуормалаан, кэмнээн ааттаан, илии баттатан туран биэ рэрэ. Н. Габышев
Кини …… биһиги завхозпут кэриэтэ, аспытын-үөлбүтүн тутар, нуормалаан биэрэр эбээһинэстээх киһибит. «ХС»

I
аат.
1. Миэлинэн суруйарга аналлаах хаптаҕай оҥоһук. ☉ Доска (школьная)
Үнүрүүн биирдэ дуоскаҕа ыҥыран ыйыппыппар кыайан эппиэттээбэтэҕэ. С. Данилов
Учуутал хара кырааскалаах дуоскаҕа туус маҥан миэлинэн суруйан барар. В. Протодьяконов
Оҕолор биир-биир дуоскаҕа тахсан, нууччалыы суруллар оҕо аатын суруйаллар. КИИ МКТТҮө
2
хаптаһын диэн курдук. [Уоһук:] Мин бүгүн эһигини кытта сырсабын диэн хотуурбун дуоскаҕа тосту охсон кэбистим дии. Күндэ
Тыраап дуоскаларын төһө бөҕөлөрүй, миигин уйууһуктар дуу суох дуу диэн бэрэбиэркэлии-бэрэбиэркэлии Бэби оргууй аҕай богуонтан тахсыбыта. ДВЛ МК
3. кэпс. Туохха эмэ туттуллар анал оҥоһуулаах хаптаһын, фанера, билиитэ. ☉ Доска (пластина, плита разного назначения)
Саахымат дуоската. Мемориальнай дуоска. Бочуот дуоската. Чертежнай дуоска. Уһун остуол аттыгар үлэ кыраапыгын толоруутун көрдөрөр дуоска баар буолбут. В. Протодьяконов
Кини үрдүк көрдөрүүтүн иһин …… хаста даҕаны бочуот дуоскатыгар тахсыбыта. М. Попов
Импэрээтэр бэйэтин кытта куруутун саахымат дуоскатын илдьэ сылдьара. ПВН СБК
II
аат., спорт. Саахымат, дуобат күрэхтэһиитигэр оонньуу биир түһүмэҕэ. ☉ Одна партия (в шахматах, шашках)
Хамаанда састаабыгар нуучча дуобатыгар ССРС успуордун маастара Семен Николаев бастакы дуоскаҕа оонньоон бастаабыта. «Кыым»

туохт.
1. Үрүҥ дьүһүннээ, хаар өҥө өҥнөө. ☉ Окрасить в белый цвет
Мин хара хаатыҥкабын маҥхатаары миэлинэн, оппуоханан …… сотобун. Амма Аччыгыйа
Арай дьэ хаар түһэн маҥхатта Халдьаайы, харалдьык сирбитин, Аан бастаан мин биллим, дьиҥ чахчы, Сааскылыы кэрэ кэм кэлбитин. Күннүк Уурастыырап
«Велте» диэн сириэстибэ таҥаһы кырааскалыыр даҕаны, кырахымааллыыр даҕаны, оттон боростуой уонна лүөн таҥастары маҥхатар. ХОДь
2. Маҥхайан көстөр гын, туртаҕар ө ҥ н ө ө ( баттах туһунан этэргэ). ☉ З абелить, сделать седыми (о волосах)
Санаа! Биир түүн баттаҕы маҥхатар. Баал Хабырыыс
Оттон миэхэ баҕа баар: Төбөбөр, санныбар түһэр хаар Баттахпын эрэ маҥхаппатын, Сааспын эрэ сарбыйбатын. Л. Попов
Кэм-дьыл хара баттаххытын Маҥхаппатын иннигэр — Өрүү сааскы ыһыыгытын Ыытаргытын дьон билэр. Эллэй