чаҥырҕаа диэнтэн тиэт
көрүҥ. [Ойуун] кутуран куоҕайыктанна, мохсоҕоллуу чаачыгыраамахтаата, өксөкү кыыл буолан чаҥырҕаамахтаата. В. Яковлев

аат. Сүөһүнү, кыылы киһи тылын истимтиэ гына үөрэтии, сымнатыы. ☉ Укрощение, обуздание необъезженных животных
Кур хаҥыл атыырдары сыһытыы, уолаттар тутуһанхабыһан, кинилэр мохсоҕоллуу сылбырҕаларыттан ситиһилиннэ ээ. В. Протодьяконов

кылан диэнтэн тиэт
көрүҥ. Фокин тыын быһаҕаһынан уһуутаамахтаата, хатаннык кыламмахтаата. Амма Аччыгыйа
[Ойуун] суордуу кыламмахтаата, мохсоҕоллуу чачыгыраамахтаата, өксөкү кыыл буолан чанырҕаамахтаата. В. Яковлев
Нэдиэлэ кэриҥэ Никон устурууһа уопсай дьиэ тутуллар арыы тыатын кэтэҕиттэн кыламмахтыы-кыламмахтыы ыйылаан иһилиннэ. «ХС»

аат.
1. Булдун тэбэн өлөрөр тыҥырахтаах көтөр бииһэ. ☉ Сокол-сапсан
Мантан тус илин биир күннүктээх сиргэ аҕыс салаалаах Аал Луук Маска мохсоҕол кыыл сымыыттаан сытыарар. Саха фольк. Мохсоҕолу кытта доҕордоспут кырбый мохсоҕоллуу чыҥыргыырга уһуллар. И. Гоголев
Көтөн иһэр көтөрү эбэтэр сүүрэн иһэр харамайы к ө р ө ө т , мохсоҕол үөһэттэн булдун үрдүгэр саба түһэн, …… тыҥырахтарынан охсон дөйүтэн түһэрэр. ББЕ З
2. көсп. Хорсун, хоодуот эр бэрдэ. ☉ Сме лый, доблестный человек, сокол
Халлаантан өрө көттө Баай-фашист суора, Көппүтэ ону билэн, …… Сэбиэскэй Ийэ сиртэн Мохсоҕол бэрдэ. Эллэй
Пролетарскай өрөбөлүүссүйэ мохсоҕоло буол. М. Доҕордуурап

I
чаҥырҕаа диэнтэн холб. туһ. Эккирэтэн иһээччилэр кыырт мохсоҕоллуу саҥаран чаҥырҕаһаллара. Далан
Мохсоҕол оҕолоро чаҥырҕаһаллара, хоптолор кыланаллара өрүс уутугар дуораһыйан субу иһиллэн турара. Ойуку
Балыксыт хотойдор чаҥырҕаһа-чаҥырҕаһа үөһэ көтө сылдьаллара. И. Федосеев
II
даҕ. Чаҥыргыыр тыастаах, хатан. ☉ Со звонким металлическим звуком
Бар дьоммор эҕэрдэ! Истиэхпин баҕардым, Эһиги чаҥырҕас тылгытын. С. Данилов
Чагда тыаҕа чаҥырҕас Чаччыгыныар чардырҕас. В. Чиряев. Чаҥырҕас тыастаах буоллаҕына, сытыы-хонуу кыанар оҕо эбит диэн үөрэллэр. ФГН СТС
III
аат., түөлбэ. Туундара кутуйаҕа. ☉ Лемминг
Киһиргээмэ, улахан суруйааччыларга сыстыма, эн, сир быта, туундара чаҥырҕаһа. Н. Габышев
ср. тунг. чиҥирикээн, маньчж. сиҥгери ‘мышь’