кыбыһыннар диэнтэн төхт
көрүҥ. Киһиҥ хата биһиги билбэт тылларбытын билэр. Дьахталлартан: «Мыаннарык, кыабака симэҕэ баар дуо?» — диэн кыбыһыннартыыр үһү. Тулхадыйбат д.

аат., эргэр. Ыстаан, бүрүүкэ санныга кэтэр кур быата, мыаннарык. ☉ Подтяжки, помочи
Кини бытык тимэхтэрдээх сурааһын ойуулаах сэлиэччиктээҕэ, лаахтаах саппыйаан онньук быалардаах — от күөҕэ өҥнөөх кыараҕас ыстааннааҕа. И. Тургенев (тылб.)

туохт., эргэр.
1. Туох эмэ оннун сатарыт, үөдэн-таһаа оҥор, ыс-бурай. ☉ Приводить что-л. в беспорядок, расстраивать что-л. Софронов үлэтигэр барбыт бириэмэтигэр кэргэнэ хайдах дьиэтин иччитэхтээн, сатаҕайдаан куоппутун ойуулаабыт этэ. Н. Заболоцкай
2. Сөлүн, аһылын. ☉ Развязываться, открываться (о чём-л. завязанном, запертом). Аҕыс уон тыһыынчаҕа бэриллибэт Сарыы-саппыйа мыаннарык Сатаҕайдаан барда. Саха нар. той

аат., истор. Улуус быраабатын быыбардаммыт чилиэнэ (кулубаны аннынан дуоһунастаах киһи). ☉ Выборный (до революции в Якутии: член инородной улусной управы). Быыбарынайынан үлэлээбитэ
□ Сургунах суруксута, мыаннарык быыбарынайа (өс хоһ.)
ХIХ үйэ саҥатыгар улуустарга биирдии кулуба, иккилии быыбарынай, биирдии суруксут эмиэ иккилии сылга болдьохтонон талыллар буолбуттара. БИГ ӨҮөС
Нэһилиэк кинээстэрэ, улуус кулубалара, суруксуттар, быыбарынайдар — бары кинилэр эбиттэр: тутуллар саастарын хонук ааспыттар, уҥуох дьарҕалаахтар, ис ыарыылаахтар. Амма Аччыгыйа
Бу дьиэ урут инороднай бырааба эрдэҕинэ, дьуһуурустубаҕа олорор быыбарынай үҥсүүлээхтэри көрсөр хоһугар, Чинарин кыайыылаах сырыыны түмүктээтэ. Эрилик Эристиин
◊ Быыбарынай кулуба көр быыбарынай
Улуус кулубатын, быыбарынай кулубалары, нэһилиэк кинээстэрин дуоһунастарыттан устарга уурааҕы ыллыбыт, улахан дакылааттары оҥордубут. П. Ойуунускай
Дьэ, уолаттарым ат үрдүгэр түһэҥҥит барыҥ, дэһээтинньиккэ ойон тиийэҥҥит, быыбарынай кулубаны, улахан кинээһи ыҥыран аҕалыҥ. Саха фольк. Сабардам онно, саҥа быыбарынай кулубанан талыллан, өрөгөйдөөн сылдьар кэмэ этэ. Болот Боотур

I
аат. Киһи да, харамай да иһин түгэҕинэн өрөҕөтө. ☉ Часть тела человека, животного ниже пупа
Кытах-кытах сирдэр Кырса кыыл Кыабакатын түүтүн курдук Кыһыл күөх кырыстаннылар. Өксөкүлээх Өлөксөй
II
аат. Үксүн кыһыл, үрүҥ көмүс, алтан тиэрбэстэртэн тиһэн оҥоһуллубут иилэҕэс киэргэл быа (сыап). ☉ Декоративная цепь из золота, серебра и других металлов
[Боссоойко] хаҥас хоонньуттан үрүҥ көмүс кыабака быалаах чаһытын таһааран хаппаҕын арыйан көрдө. ПНИ ДКК
◊ Кыабака симэҕэ аат., эргэр. Үрүҥ көмүс, алтан тиэрбэстэн тиһэн оҥоһуллубут, кыыс кылгас тирии сыалдьатын илин өттүнэн хас да кэккэнэн сиргэ тиийэ намылыйан түһэр иилэҕэс киэргэл быа. ☉ Серебряные подвески в несколько рядов, длиной почти до земли, украшающие кожаные трусы невесты
Түүлээх түһэххэ тиийэргэ Түөс симэҕэ төлөрүйдэ, Өттүк симэҕэ Өһүлүннэ, Кыабака симэҕэ Кылырҕаата, Бытырыыстаах мыаннарык Быстыахха айылаах буолла. П. Ойуунускай
Кыыс барахсан кыбыстар-кистэнэр күндү симэҕэ кыабаката кылырҕаата, өттүк симэҕэ өһүллэн, чылыр гына түстэ. Д. Апросимов
Ол кыабака симэҕэ кийиит сүктэн кэлиитигэр, дьиэҕэ киириитигэр, боруокка охсуллуохтааҕа, онон кини киһи быһыытынан ырааһын туоһулуохтааҕа. БИГ ӨҮөС