мышь || мышиный; оннооҕор кутуйах хаһаастаах погов. даже у мыши свой запасы есть; кутуйах кутуруга мышиный хвост (как мера длины); кутуйах кутуругар кэмнээн аһыыр он ест, измеряя длиной мышиного хвоста (о скупом) .

нора, норка; сапыл хорооно лисья нора; кутуйах хорооно мышиная норка.

I
аат., түөлбэ. Моҕотой. ☉ Бурундук
Сытыган дүлүҥ устун күрдьүгэс сылыбырыы сүүрдэ, мохос гына олоро түһээт чыбыгыраата. И. Гоголев. Муруку, дьирики, Моҕотой, күрдьүгэс Хамсыырыҥ-имсиириҥ Хапсаҕай да эбит. А. Николаев
◊ Күрдьүгэс күрүөтэ бот. — бэйэ-бэйэтин кытта хатыһан үүнэр хойуу сэбирдэхтээх сүөһү таптаан сиир ото. ☉ Горошек мышиный
Хочо саҕа талахтарын быыстарыгар үүнэр күрдьүгэс күрүөтэ окко мэччийэ сылдьар ынахтар диэки Маайыс хааман сиргэ үктэнэрэ да биллибэттик сэгэлдьийэр. Амма Аччыгыйа
Наммара сүнньэ хара бастаах үкэр отунан ыга анньыбыт, кырдаллара күрдьүгэс күрүөтүнэн будьуруспуттар. Р. Кулаковскай
Мин таптаан күрдьүгэс күрүөтүн үргээн аһатар эриэн ньирэйим тэбэнэтирэн өрүтэ тэбиэлии-тэбиэлии, туора-маары ойуоккалыыра. П. Аввакумов
тюрк. көрүк
II
даҕ. Туора хараҥа дьураалардаах кугас (сүөһү өҥүн туһунан). ☉ Рыжий с темными полосами (о масти крупного рогатого скота)
Балыгы сиэхтэрэ дии санаабыт муҥхатыгар Сабардам оҕонньор, дараҕар муостаах тайах саҕа дагдаллыбыт күрдьүгэс оҕуһун көлүйтэрэн, өрүү Сомоҕоллойу ыытааччы. Болот Боотур
Чэй, эрэ тардыҥ, Тимир наарта сыарҕабар Күрдьүгэс саадьаҕай кунаммын Көлүйэ охсон аҕалыҥ! ТТИГ КХКК
◊ Күрдьүгэс эриэн — кытархай дьураалардаах күрүҥ (сүөһү өҥүн туһунан). ☉ Бурый с красноватыми полосами (о масти крупного рогатого скота)
Улуу киһиэ, хара бараан күлүккэр үҥэн-сүктэн көрдөһөбүн: мыҥырык муостаах, дьэҥкир туйахтаах, күрдьүгэс эриэн дьүһүннээх соҕотох ынахпын көрө-харыһыйа сырыт! И. Гоголев
Хотон таһынааҕы далга эбэм түптэтин буруота унаарыйар. Онно аҕыйах борооскулар уонна Ураанай диэн күрдьүгэс эриэн ат оҕус тураллар. Н. Лугинов. Тараах күрдьүгэс — үрүҥ дьураалардаах хараҥа кыһыл (сүөһү өҥүн туһунан). ☉ Темнокрасный с белыми полосами (о масти крупного рогатого скота)
Доодороп кулуба …… тэлиэгэҕэ көлүллүбүт лаҥкыр муостаах тараах күрдьүгэс оҕуһу сиэтэн иһэр эбит. Эрилик Эристиин
Тараах күрдьүгэс дьүһүннээх, такырыттаҕас муостаах кунан оҕус моонньун түүтүнэн тордуйа иһигэр уйа оҥоруллар. Н. Павлов

1) яма; иин иһигэр в яме; киһи иннигэр иини хаһыма, бэйэҥ түһүөҥ поел. не рой другому яму— сам в неё попадёшь; 2) нора; үөр бөрө иинин хастыбат погов. стая волков не роет для себя (одной) норы (говорится при отсутствии согласия,, сплочённости); 3) могила; иинин өҥөйбүт одряхлевший (букв. заглянувший в могилу); иинин буоругар хараҕа туолуо погов. он удовольствуется только землёй своей могилы (говорится об очень жадном человеке); 4) диал. погреб # иин иһин курдук им балай непроглядная темень, тьма кромешная; темно, как в яме; кутуйах иинин кэҥэтэр не знает, куда деваться от страха (букв. роет мышиную нору).