м. 1. (действие) мэлийии, (бурдугу) тардыы; 2. мэлийии, мэлиир; мелкий помол мээккэ мэлийии.

кэҕий диэнтэн тиэт
көрүҥ. Оҕонньор уотун кытыытыгар олорунан мэлиир табаҕын дьэ сыҥсыйда уонна өрүтэ кэҕийбэхтээн баран, наһаа улаханнык ытырдан тоҕо барда. Амма Аччыгыйа
Сылгы чыычааҕа көтөн кэлэн бүтэй баҕанатыгар олорор, кэтэҕинэн кэҕийбэхтиир. Амма Аччыгыйа

аат. Муннунан сыҥсыйарга анаан мэлиллибит табаҕы хаалыы сылдьар кыра иһит. ☉ Коробочка для нюхательного табака, табакерка
[Балыксыт оҕонньор] Туутун ылан, дүлүҥҥэ баран олорор. Холтуунун ылан тоҥсуйатоҥсуйа, табах сыҥсыйар. П. Ойуунускай
Бутукаай, дьоһумсуйан туран, холтуунуттан мэлиир табаҕы кытаахтаан ылан сыҥсыйда, симириктии түһээт, түҥнэри хайыһан баран ытырдан бытарытта. Амма Аччыгыйа
ср. тюрк. калта, халта ‘кожаный мешочек, носимый у живота; карман’

туохт. Муннугунан тыастаахтык салгыны эҕирий. ☉ Шумно втягивать носом воздух; всхлипывать
Дьөгүөрдээн килбигийэн, эрбэҕин көхсүнэн муннун туора сиэлийэн соттуммахтыыр, өрүтэ сыҥсыйар. Амма Аччыгыйа
Уолаттар бэлэмнэнэн турбут курдук тэбис-тэҥҥэ өрө сыҥсыйан баран, миэстэлэригэр сукуҥнастылар. Н. Кондаков
Кыыс аргыый ытаан сыҥсыйбыта хайыы-үйэ ааһан, нус-хас буолла. Н. Заболоцкай
△ Муннугунан тугу эмэ сытырҕаа, өрө сыҥан ыл (хол., табаҕы). ☉ Нюхать что-л. (напр., табак)
Бутукаай холтуунуттан мэлиир табаҕы кытаахтаан ылан сыҥсыйда. Амма Аччыгыйа
[Никон оҕонньор] табаҕы мэлийэн баран, муннунан сыҥсыйара. «Чолбон»
ср. сыҥсы ‘плакать тонким голоском (о плаче женщины по усопшему)’, монг., халх. шиҥши ‘учуять, чуять (о собаке)’

туохт. Муннуҥ иһэ кычыгыланан, эмискэ төлө биэрэн муннугунан уонна айаххынан тыбыыр. ☉ Непроизвольно, с резким звуком выдыхать воздух носом и ртом, чихать
Бутукаай мэлиир табаҕы кытаахтаан ылан сыҥсыйда, түҥнэри хайыһан баран, ытырдан бытарытта. Амма Аччыгыйа
Дьиибэ [киһи аата] бүтүннүү бурдук буолан хаалбыт, хаста да ытырдар. С. Ефремов
Сибиинньэ бастаан ыалдьарыгар тумуулуур, мунна бүөлэнэр, ытырдар. МВИ ССАР
◊ Ытырдар от бот. — үксүгэр сииктээх сиргэ үүнэр, отут-алта уон сэнтимиэтир үрдүктээх, хойуу үрүҥ сибэккилээх эмтээх от үүнээйи. ☉ Растущее преимущественно во влажных местах лекарственное травянистое растение высотой тридцать — шестьдесят сантиметров, с белыми пышными цветочками, чихотная трава
Ытырдар от сииктээх сири талан, ходуһаларга, сэппэрээктэр саҕаларыгар үүнэр. МАА ССЭҮү
Ытырдар от куртах, оһоҕос ыарыытын, үөһүрүүнү эмтииргэ туттуллар. МАА ССКОЭҮү
ср. др.-тюрк. асур, тув. азырар, с.-юг. азырт ‘чихать’