м. кэмнээһин, кээмэйдээһин, мээ-рэйлээһин.

көр торбостуу. Борокуот, ньирэй торбуйахтыы, мэҥирээн ньааҕынаата: «Мээ-эх!» Амма Аччыгыйа

тыаһы үт. т. Оҕус мөҥүрүүрүн үтүктэр тыл. ☉ Подражание мычанию быка
Бүү! — дииллэр оҕустар, Маа! — дииллэр ынахтар, Мээ! — дииллэр ньирэйдэр. К. Туйаарыскай

көр мэҥирээ
Сылгы кистээн дьырылатара, оҕус айаатаан лаҥкынатара, Ынах маҕыраан бааҕынатара, Тамыйах мэҥирээн мээҕиниирэ. А. Софронов
Коза туран оҕолорун кытта быраһаайдаста, мээҕинээн кэбистэ, бу курдук: «Мэ, м э, мээ», — уонна нусхас тыаҕа таҕыста. Бырааттыы Гриммнэр (тылб.)

көр мээрэйдээ
2
Бул чуттар күнү быһа хара тыаны мээ мэйдээн, сылайан-элэйэн кэлбиттэрин баарды оҥостуммакка күө-дьаа сэһэргэс тилэр. В. Протодьяконов
Өссө да дьиэ лэригэр киириэхтэрин баҕарбакка, арыы чагда быыһын туора-таары мээмэйдии сырыттылар. В. Яковлев

даҕ.
1. Икки саастаах. ☉ Двух лет от роду, двухгодовалый, двухлетний
Аҕам иккилээх оҕо эрдэхпинэ өлбүтэ үһү. А. Софронов
Бадаайап иккилээх Маппырга төрөппүт аҕалаах ийэтин чугаһаппатаҕа. Л. Попов
Сэрбэйбит баттахтаах иккилээх кыысчаан, таба толунньаҥын эргэ сиидэс былаатынан суулаан оҥорбут сыаҕайын көтөҕөн, түөһүгэр бобо кууһан баран: «Бээ-бээ, бээйкээн, мээ-мээ, мээмкэ»,- дии-дии «утутаары» бигиир. Болот Боотур
2. Үөрэҕэр ситиспэт, «икки» сыаналаах. ☉ Имеющий двойки (неудовлетворительные оценки успеваемости), с двойкой
Бастакы чиэппэргэ нуучча тылыгар «иккилээх».  Бэҕэһээ оскуолаттан Коля «иккилээх» кэлбитэ. Р. Кулаковскай
♦ Иккилээхпэр көстүмэ! эргэр. - киэр буол!, мантан бар! ☉ Прочь!, вон!, убирайся с моих глаз долой! (букв. моей паре (глаз) не показывайся).

тыаһы үт. туохт., кэпс. Олус улаханнык сатархайдык, салгымтыалаахтык биири хат-хат мээрилээн саҥар. ☉ Надоедливо повторять одно и то же громким раскатистым голосом
Үгүс аҕыйах кэпсэтии наадата суох. Солуута суох мээ лэ лабаардыыгын. Н. Н еустроев. Б а д а ҕ а , олус лабаардаатым, бырастыы гын. М. Доҕордуурап
ср. тат. лабырдау ‘тараторить, говорить много, быстро и непонятно’, лыбырдау ‘болтать, бормотать’

моруу гын диэн курдук (көр моруу)
Оҕон ньор уруккуттан …… дууһатын м о о р у л у у р көстүүлэрин биир-биир ааҕан иһэн, бу түбэлтэни таах хаалларбат кытаанах санааны ылынна. ТМ ДК
Ки һини мээ нэ бүрүннэри быраҕан, кулаак кутуру га, хос моонньоҕо эҥин диэн, …… кыйахыыр эрэ тылларынан моорулаамаҥ. «ХС»

туохт. Уһуннук «мээ» диэн саҥата таһаар (хол., торбос ту һунан). ☉ Мычать, реветь (обычно о телёнке)
Борооску кыайан турбакка, налыйан иһэн, сүрдээх уйаҕастык мэҥирээ тэ. Амма Аччыгыйа
Арҕаа толоон түгэҕэр ньирэйдэр хойуу үөрдэрэ буралла сырсаллар, мэҥирээн эйээрэллэр. М. Доҕордуурап
ср. чув. мекер ‘мычать’

сыһ. Киэҥник, мээ нэнэн (көр). ☉ Бессмысленным взглядом широко раскрытых глаз (смотреть)
Сотору соҕус буолаат, хап-харанан мэндээриччи көрбүт киэҥ харахтаах, аҕамсыйа барбыт бөдөҥ дьахтар киирэн кэллэ. Амма Аччыгыйа
Киргиэлэй дөйөн хаалбыттыы иччитэ суоҕунан мэндээриччи көрөн турбут. В. Протодьяконов
△ Туох да кыһалҕата суохтук (көр, тутун). ☉ Беззаботно, беспечно (вести себя, в ыг ля де ть)
Охоноону бу кэпсэтии даҕаны уйгуурдубата, олорбутун курдук мэндээриччи көрөн олорон хаалла. «ХС»