сыһ. «Сыыһа, сыыһа-халты, сиирэ-халты» диэн суолтаҕа эбэтэр бүтэһиктээх хайааһыны көрдөрөр суолталаах силлиспит туохтуурдарга туттуллар: мүччү көт, мүччү тут у о. д. а. ☉ В сочетании с глаголом означает результат и завершённость действия: мүччү көт ‘вырваться’, мүччү тут ‘выронить что-л., выпустить из рук’ и т. д. Бобров таһырдьа мүччү көтөн таҕыста. Амма Аччыгыйа
Тахсан иһэн Лаана үтүлүгүн мүччү тут та. Н. Лугинов
Сүрэҕэ уолугунан мүччү ыстанан тахсыах курдук буолла. М. Доҕордуурап
♦ Мүччү туттар — 1) кимтэн эмэ тугун эмэтин нэһиилэ ыһыгыннар. ☉ Пере хватить у кого-л. что-л. Маны таһынан кинилэр сэрии сэбин, онтон-мантан буллахтарына, биитэр ньиэмэстэртэн мүччү туттардахтарына, ону тиксэрэ сатыыллара. Суорун Омоллоон
Одинцов мүччү туттаран ылбытыттан наһаа үөрэн «һуу» гынна. «ХС»; 2) туохтан эмэ тугунан эмэ албаһыран куотун, булгуй. ☉ Прибегая к хитрости, уклониться от чего-л., избежать чего-л. «Мүччү тут таран тиийиэҥ дуо, Соколов?» — диэн ыйытар авторота хамандыыра. «ХС»

сыһ.
1. Сыыһа, төлө. ☉ Мимо, вскользь. Эр киһини кыайа-хото тутуох курдук буолтуттан киһи чаҕыйда, аһара харбатта, мүччү-хаччы туттарда. Саха фольк.
2. Нэһиилэ, эрэйинэн. ☉ Едва, с трудом, еле-еле
Айбытым араҥаччылыы сылдьар ээ, мүччү-хаччы тыыннаах ортохпут, мин уруккубун-хойуккубун түөрэ сүргэйбиттэрэ буоллар, ыҥкыбыдылартан тахсыбатым чахчы. Е. Неймохов
Дьоно эриирдээх-бутуурдаах кэми син мүччү-хаччы түһэн тыыннаах көрсүбүттэриттэн үөрэн олорор. Р. Кулаковскай
[ Биир от] сыарҕата мүччүхаччы тахсар дуу, суох дуу. «ХС»
3. Кыл тыынынан, ыксалынан. ☉ Мигом, очень быстро, вмиг
Баарыын [уол] торбосторун мүччү-хаччы уулатан аҕалаат суох буолбута, инньэ гынан ынахтарбын бэйэм киллэртээтим. А. Софронов
Эбиэт саҕана бүтэһик эксээмэммин мүччү-хаччы туттараат, Ярославскай баксаалга тэптэрдим. «ХС»

көр халты-мүлтү
Күлүгү кытта Күөдүлгэхтэһии, Хараҥаны кытта Халты-мүччү харбаһыы. П. Ойуунускай
Уустук, ыарык түгэнтэн тута куоппаккын: Халты-мүччү туттаран Эн уоскуйбаккын, Халбас харата буолан сатаан сүппэккин! АГ ҮБСМ