мстить кому-л., преследовать кого-л. (с целью навредить).

сов. разг. 1, (напачкать) киртит, кир-хох гын; 2. кому-чему (навредить) киртит, куһаҕаны оҥор.

сов. разг. I. что, чего (испортить) буортулаа, алдьат; 2. кому-чему (навредить) буортулаа, куһаҕаны оҥор.

1. кэтэхтээ диэнтэн холб. туһ.
2. көсп. Кими эрэ соруйан атахтаары хаһыс (үксүгэр биллибэтинэн, чиэһинэйэ суохтук). ☉ Интриговать против кого-л. с целью навредить
   Никита Парфентьевич, сурукпун сүөргүлээбэккэр көрдөһөбүн. Кэтэхтэспэккэ суруйдум. Р. Баҕатаайыскай

туохт.
1. Бэйэтэ эстэр булт тэриллэригэр кылыытын тарт, кыыл сылдьар суолун туора баай. ☉ Ставить насторожку самострельных охотничьих орудий поперек тропы зверя. Сохсотун хоппуруон сабынан кылыылаата
2. көсп. Кими эмэ буруйга-сэмэҕэ түбэһиннэрээри кэтээ, оннук сыаллаах тугу эмэ оҥорторо сатаа. ☉ Подсиживать, подставлять кого-л., ставить кому-л. подножку с целью доставить неприятности, навредить
Кини биир эмэ тоҕооско түбэһиннэрэн, дьөрү ытан да кэбиһэригэр эбэтэр кылыылаан, тылга иҥиннэрэн баран, …… көскө, хаатырга да үлэтигэр ыыттарарыгар көҥүллээх. Суорун Омоллоон

I
туохт. Өһү ситис, өһү ситиһээри кими эмэ эккирэт, сойуолаа. ☉ Мстить кому-л., преследовать кого-л. (с целью причинить зло, навредить)
Бу эн убайыҥ үөһээ, аллараа абааһы биистэригэр бэрт улахан өлүүнү, өһү тэрийдэ. Ону өһүөннээн кэлэн дойдутун-сирин биир да суох гына үлтү тэпсэн кэбиһиэхтэрэ. Саха фольк. Биир бүппэт дьаныардаах Өлүүгэ сылдьаҥҥын, Бар дьоҥҥун дьэ хайдах Өһүөннүү саныыгын. С. Данилов
II
туохт. Уһуннук ардаа (күһүөрү сайын), хаар былаастаах ардаа. ☉ Длительное время быть ненастной, дождливой (о погоде осенью), идти вперемешку со снегом (о дожде). Өһүөннээн туран ардаата

сыһ.
1. Оргууй аҕай; харыстыыр курдук. ☉ Осторожно; бережно
Харытыан, оҕо курдук көтөҕөн илдьэн, үс атахтаах ойуулаах-мандардаах төгүрүк остуолугар сэрэнэн уурда. Амма Аччыгыйа
Кыыс сибэкки дьөрбөтүн илдьэн туумба үрдүгэр сэрэнэн өйөннөөртө. Суорун Омоллоон
Киирэн, сэрэнэн-сэрэнэн туутун хостообута, уу саккырыы түстэ. Н. Заболоцкай
2. Туохха да түбэспэт курдук, харыстанардыы (хол., тугу эмэ оҥор). ☉ Так, чтобы не навредить себе или кому-л., осторожно (напр., делать что-л.). Тоойуом, сүгэнэн сэрэнэн тутун
□ — Бүөтүр, бүгүн айаҕын кэрийэ барар буоллаххына, Дьиэрбэҥнээх үрэҕин таҥнары киирэр улахан айан суолуттан бэркэ сэрэнэн сырыт эрэ. Эрилик Эристиин
[Бадин:] Оҕонньор, кытаатан сэрэнэн сырыт, өстөөхтөргө киирэн биэримэ. С. Ефремов
Кыстык сирэйин алдьаппат туһугар хаптаһын, атын да мас нөҥүө тутан туран өтүйэнэн сэрэнэн саайаҕын. ПАЕ ОСС

аат.
1. Араас бытархай харамай барыта (үксүгэр буортуну оҥорор, буортулааччы диэн сөбүлээбэт суолт. тут-лар). ☉ Мелкие твари (обычно употр. в значении ‘приносящий вред, вредитель’). Үөн-күрдьэҕэ үллүктэнэн Ардаҕыра сытыйан Аламай күнтэн арахсарым Аҕыйах хонук хаалбыта Абаккабын даа, оҕолоор… Саха нар. ыр. II
[Дьөгүөссэ:] Бу сахсырҕа да, арааһынай үөн-күрдьэҕэ да төрүүрэууһуура дьикти эбээт. Күндэ
Сахаар кыылын этин тиэйэ барбыта, үөнкүрдьэҕэ тыыппатах эбит. Д. Таас
2. көсп., сөбүлээб. Киһини кыыһырдар, хаарыйар курдук соруйан тугу эмэ оҥоруу, оннук санаалаах быһыыланыы. ☉ Всякая каверза, злая проделка с намерением навредить кому-л.
Ол сүптүр үөнэ-күрдьэҕэтэ суох сылдьыа дуо. Аны оннук кулгуйан эрдэҕэ. Болот Боотур
Ол иһин, кини обургу үөнэ-күрдьэҕэтэ баппакка, ити былыр үйэҕэ ааһан хаалбыты түбэһиэх ахтар бэйэлээх буолуо дуо? Н. Лугинов
«Аны мин кулгаахпын быһыма, түксү! Эн курдук үөнү-күрдьэҕэни сатаабаппын!» — дии-дии Махсыын этиһэн барбыта. Д. Таас

I
аат., эргэр. Былыргы булт тэриллэрин: айаны, сохсону иитэргэ туттуллар үксүн сылгы кылыттан оҥоһуллубут синньигэс утаһын (ону кыыл таарыйда да, булт тэрилэ эстэр). ☉ Насторожка (тонкий шнур из конского волоса для настораживания старинных орудий охоты — самострела или пасти, при касании к-рого они срабатывают)
Аҕылыы-аҕылыы Айатын аччаччы тарта, Кыҥыы-кыҥыы Кылыытын кыбытта, Хаарынан хайда, Хардыытын сабынна. А. Софронов
[Сэмэн кырдьан] садырыыннаах чолбон ырбата саһылы-бэдэри кылыыны мииннэрэ охтороро ахсаабыт, халты хадьырыйан ааһар буолуталаабыт. Амма Аччыгыйа
Бэрэбинэлэр анныларыгар туора тардыллыбыт сигэ талахха эттэр хам кэлгиллэн тураллара. Ити сохсо кылыыта этэ. И. Федосеев
♦ Кылыы (кылыытын) кэтээ (кэтэс) — киһиэхэ өстүйэн, кини туох эмэ сыыһаны оҥорорун, алҕаһыырын, мөлтөөнахсаан биэрэрин кэтэһэ сырыт. ☉ Держать камень за пазухой, подсиживать кого-л., ждать момента, чтобы подставить кого-л., навредить кому-л.
Начаалынньык уонна кылаабынай инженер тыл тылбытыгар киирсибэккэ, атааннаһа, кылыыбытын кэтэһэ …… сылдьар буоллахпытына, хайдах кэлэктиип биир сомоҕо буолан, үлэ-хамнас тэрээһиннээх буолуой? В. Протодьяконов
Табаарыс Чокуурап, эн мин кылыыбын кэтии сылдьаргын билэбин. С. Ефремов
Биэрэ онтон ыла Кэтирииһи «биирдэ эмэ үчүгэй аҕайдык түбэһиннэрбит киһи баар ини» диэн кыһыйа-абара, кылыы кэтэһэ сырытта. НС ОК. Кылыыны үктээ — ким эмэ буруйдаары, түбэһиннэрээри кэтии сылдьарыгар түбэһэн биэр. ☉ Попасться на чей-л. крючок, в чью-л. западню. «Эмиэ сатамматах дууһабын! — кимиэхэ эрэ туһулаан эппиттии, доргуччу саҥаран бэйэтин сэмэлэннэ Ыларов. — Айа кылыытыгар үктээн иһэбин!» Р. Баҕатаайыскай
Оттон Тордуох уола Килимиэн, эдэр сааһыгар хаартыга умньаммыт эрэйдээх, Сэбиэт эристиин кылыытын үктүүрэ чахчы. П. Аввакумов
Тоҕо хобуоччулар кылыыларын үктээтэ. М. Лермонтов (тылб.). Кылыытын таарый — улаханнык долгут, өрүкүт, дууһатын уһугуннар. ☉ соотв. задеть (затронуть) за живое, наступить на (любимую) мозоль
Оо, ити дьон дууһаларын кылыытын таарыйбыт киһи баар ини. Оччоҕо, бука, утуйан олоруо суох этилэр. Г. Нынныров
Чараас кылыытын таарыйтаран дьиибэтик мөҕүл гына хамсаабыт сүрэхпэр аптаах сылаас ньүөлүйбүтэ. П. Аввакумов
Кини сүрэх-быар биир кылыытын таарыйдаҕына, атыттары эмиэ доргутары сатыыра. И. Тургенев (тылб.)
◊ Кылыылаах сохсо (паас) булт. — ойоҕос эркиннэрэ тоһоҕолору сиргэ кэккэлэччи саайталаан оҥоһуллубут сохсо (паас). ☉ Пасть (охотничья ловушка), у которой боковые стенки состоят из ряда колышков, вбитых в землю
Оттон кылыылаах сохсо оҥоһуутугар ордук аҕыйах мас наада буолар, бу маннык сохсо хаарга оччо типтэримтиэтэ суох. Булчуттарга к. Кылыы үтэр — 1) булт. кыыл суолун туораабакка эрэ айа кылыытын тардарга, кылыы үрдүгүн кэмнииргэ уонна айаны, булчут суолун көстүбэт гына хаарынан сабарга туттуллар күрдьэхтии быһыылаах тэрил (холо уонна кэнтик анньар диэн икки суолтан турар). ☉ Лопатообразное орудие, при помощи которого на определенной высоте натягивается насторожка самострела поперек тропы зверя (охотник не переходит тропу и этим же орудием заметает свои следы). Кылыы үтэринэн айатын көстүбэт гына көмөн кэбистэ; 2) ынах сүөһү илин, кэлин атахтарын саамай синньигэс иҥиирдэрэ. ☉ Самое тонкое сухожилие на передних и задних ногах скота
Кыл Күөмэй кыыс оҕус кылыы үтэрин саллан сиэри гыммыта, оһох буора этигэр сыстыбытын ыйыстан, харан, өлөн хаалла. Саха ост. I
II
аат., спорт. Аҥаар атаҕынан төһө кыалларынан ыраах ойон уон-уон икки туоска түһүү (сахалыы атах оонньуутун биир көрүҥэ). ☉ Прыжки в длину на одной ноге на десять–двенадцать меток (вид якутской национальной спортивной игры)
Ыстаҥа, кылыы, куобах билигин спортивнай күрэхтэһиилэр биир суол сүрүн көрүҥнэрэ буоллулар. ЧМА ЯНПИД
Ордук тэнийбитинэн атах оонньуулара буолаллар: кылыы, ыстаҥа, куобах, буур, быа көтүүтэ. ЧМА ЭТНББ
Кылыыга киһи бөҕө мустубут этэ. Улуус бастыҥ кылыыһыттара уон икки туоска түһэ сылдьаллара. «ХС»
◊ Кылыы туоһа спорт. — кылыы хас биирдии ойуутугар сөп түбэһиннэриллэн ууруллар бэлиэ (урут туос буолара). ☉ Метка для каждого прыжка спортсмена (раньше в качестве меток использовали куски бересты)
Сөрүүн буоларын кытта ыччаттар мустан оонньообутунан бардылар. Бастаан кылыы туоһа уурулунна. Болот Боотур
Кыһалҕата суох, сыл кэрдииһэ Кылыы туоһун курдук ааһар. Д. Апросимов
Былыр, үгэс курдук, биир алааска хас да сайылык баар буолар, оччоҕо кылыы туоһа хомуллубакка, оонньуу киэһэ аайы салҕанан барара үһү. ЧМА ЭТНББ

аат.
1. миф. Урукку итэҕэл быһыытынан: хайдах сыһыаннаһаргыттан көрөн, киһиэхэ үчүгэйи да, куһаҕаны да оҥоруон сөптөөх тыын (былыргы саха өйдүүрүнэн, хас уу, күөл, тыа, хайа, от-мас барыта иччилээх. Саамай улаханнарынан уот иччитэ, аартык иччитэ, тыа иччитэ, дойду иччитэ, уу иччитэ буолаллар). ☉ Особый род существ, пребывающих в определенных предметах и явлениях природы, духихозяева (по верованию якутов, все предметы и явления природы, от к-рых зависит благополучие человека: огонь, вода, реки, лес, горы, перевалы и т. д. - имеют своих духов - иччи, требующих жертвоприношений
Иччи бессмертны и никому не подчинены. Наиболее важные из них: уот иччитэ, аартык иччитэ, тыа иччитэ, дойду иччитэ, уу иччитэ). Күөх далай, хара тыа иччитэ суох буолбат (өс хоһ.). Хаһыыны үрэх иччитэ сөбүлээбэт. Амма Аччыгыйа
Амырыын аартыктар, Сүдү үрэхтэр Улуу муоралар иччилэригэр Аал уотунан Айахтаан аһатан Алгыыр саҥнаахтар эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Аал уот оттон иччилэри аһаталлара. С. Данилов
Кини кэпсээнэ ойуун уҥуоҕун, кэрэх иччитин, абааһылаах өтөх, киһи уҥуохтаах тумуллар тустарынан буолара. «ХС»
2. Туох эрэ кистэлэҥ дьикти күүс. ☉ Внутренняя таинственная сила, заключенная в каком-л. предмете
Сүрдээх ахан дьиэлээх-уоттаах дьахтар сытар, оҕолоор! Күтүр, муннун тыаһа тоҕо иччитэй, сүрүккэтэй? Саха фольк. Саҥарбыт саҥам иччитэ Саталанан-дьалынныран Саха урааҥхайга Санааларын сайа көттүн. Өксөкүлээх Өлөксөй
Ити эбит буоллаҕа Этэр тыл иччитэ диэн, Ыллыыр ырыа ырата диэн. С. Зверев
3. Тугу эмэ бас билэр киһи. ☉ Владелец, хозяин чего-л.
Иччитэ суох окко киирбит (өс хоһ.). Билиэти уонна харчыны «сиртэн буллубут» диэн милииссийэҕэ илдьэн биэриэхпит, кинилэр иччитин булларыахтара. Д. Таас
Ытыҥ оҕотун баайан кэбис, иччитин батыһан, куобаҕы үргүтүө. Н. Тарабукин (тылб.)
4. Үөскэх. ☉ Зародыш
Ураанай кус уйатыгар Сымыыттаан сытарын булар. Иччитэ суох сибиэһэйин Уол талан иһэн кээһэр. Баал Хабырыыс
Ыраас сиэмэҕэ иччилэрэ буортуламматах оруос бары сиэмэлэрэ ааҕыллаллар. ПФМ КО
♦ Ис иччитэ көр ис IV
Оҕолорум сордоохтор …… Эриллэ хаппыт илиилэнэн, Хатылла хаппыт атахтанан, Ис иччитэ бэйэлэнэн, Муҥу көрөн, буору соҕон, Бобулла буомуран хаалыах Сорукайдарын даа! Өксөкүлээх Өлөксөй. Иччитэ суоҕунан көрөр - мээнэнэн, туох да өйдөбүлэ суох көрөр. ☉ Смотреть ничего не выражающими глазами, бессмысленно
Иччитэ суоҕунан турулус-ирилис көрбөхтөөн баран, олох маска лах гына олордо. Н. Заболоцкай
Киргиэлэй төйөн хаалбыттыы иччитэ суоҕунан мэндээриччи көрөн турбут. В. Протодьяконов
Иччитэ суоҕунан көрбүт харахтаах, уһун субуруйбут муруннаах. П. Филиппов. Кулгаах (кулгааххарах) иччитэ буолан (иһит, олор)- олус болҕомтолоохтук, тугу барытын умнан туран (иһит, олор). ☉ Очень внимательно, сосредоточенно, с увлечением (слушать, сидеть)
Мин кыталыктар саҥаларын истээрибин, туох баар болҕомтобун түмэммин, бүтүннүү кулгаах иччитэ буолан олоробун. Н. Лугинов
Ньукуу ити кэпсэтиини бүтүннүү кулгаах-харах иччитэ буолан иһиллии сытта. С. Никифоров
Үөрэтэр оҕолоруҥ бүтүннүү кулгаах-харах иччитэ буолан эн кэпсииргин, тугу барытын умнан олорон, истэллэрэ төһөлөөх кэрэний?! Н. Лугинов. Оҕус иччитэ кэпс. - от кэбиһэргэ оҕус сиэтээччи оҕо. ☉ Ребенок, который подвозит на быке копна сена во время стогования
Оҕус иччитэ буола сылдьар дьадаҥы Чоочур уола Моһуок: «Чэ, эн да биһикки үөрэнэ барыах», - дии-дии Ньукууһу хаайда. Суорун Омоллоон. Саҥа иччитэ киһи кэпс. - кыра гынан баран сөҥ, улахан, көҥдөй саҥалаах оҕо. ☉ Ребенок небольшого роста с низким, густым голосом
Алгыс диэн бүтүннүүтэ саҥа иччитэ киһи улаатан барбыта. Р. Баҕатаайыскай. Тыллаах-сыҥаах иччитэ кэпс. - куолулаан эрэ тахсар, тылыгар турбат киһи. ☉ Фразер, пустозвон
Оттон Мылаховтаах Тылгынов диэн иккиэн көҥдөй, аҥаарадас тыллаах-сыҥаах иччилэрэ дьон. Н. Лугинов
Урут, мин прорабтыыр эрдэхпинэ, кини биһиги СМУ-бут начаалынньыга этэ. Онно биллэххэ, наар тыллаах-сыҥаах иччитин эрэ курдуга. «ХС»
Харах иччитин курдук харыстаа көр харах харатын курдук харыстаа. «Үчүгэйдик олор. Субан сүөһүлэргин харах иччитин курдук харыстаа, дьоллоохтук-соргулаахтык эргийээр!» - диэн алҕаан, үлэх бөҕөтүн үлэһэн хаалбыттара. Н. Заболоцкай
Бу маны барытын киниэхэ Норуота эрэнэр [эйэлээх олоҕу] хараҕын иччитин кэриэтэ, харыстаан кэтииргэ. А. Абаҕыыныскай
◊ Аартык иччитэ көр аартык
Аартык иччитин ыллаабыт киһи ырыатын кыайбата. П. Ойуунускай
Олоҥхо бухатыырдарын айаннарын охсуһууларын туһунан үс дойду олохтоохторо, аартык иччилэрэ курдат билэ олороллорун курдук, Дабдарыйа Настааччыйа Мачайар Баһылайдаах Дьокуускайтан иһэллэрин эрдэттэн истэн, кэтэһэн олорбут. Эрчимэн. Дойду иччитэ итэҕ. - сири-дойдуну барытын бас билэр үтүө санаалаах иччи (былыргы сахалар кинини Аар Кудук маска уйаланан олорор диэн саныыллара, ол иһин улахан аарыма тиити кэрдэллэрин айыыргыыллара. Дойду иччитэ киһиэхэ куһаҕаны оҥоро сатаабат, сиридойдуну, маһы-оту алдьаттахтарына, хомойор-хоргутар. Киниэхэ анаан мас лабааларыгар кыл сүүмэҕин, таҥас кырадаһыннарын о. д. а. бэлэх ыйыыллара). ☉ Дух-хозяйка земли (по поверью, живет на роскошном дереве Аар Кудук Мас, поэтому якуты боятся рубить крупное дерево, чтобы не навредить ей
Дойду иччитэ принимает близко к сердцу судьбу-благополучие людей, живущих на земле, никому не делает зла, бывает лишь разочарована и плачет, когда от людей страдает дерево или земля. В знак почитания этого духа якуты развешивают на деревьях пучки конских волос, разноцветные лоскутки и ставят дэлбиргэ). Дойду иччитигэр Томторҕо туруораллар, Иэйэхсит, айыыһыт иккигэ Дэбдиргэ тэрийэллэр эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Саатар, быйыл саас салама да ыйаабатахпыт, баҕар онтон дойду иччитэ хомойдоҕо дуу, хайдаҕа дуу? Н. Якутскай
Бу Кыталыктаах эбэни санааҥ: дойду иччитэ бэйэтэ дьаарбайан-таалалаан, ааһар сирэ, ол иһин ыраас, ол иһин субу курдук! А. Сыромятникова
Кинилэр дойду иччитигэр бэлэх диэн ааттаан, биир чаллах тииккэ арааһы барытын ыйыыллара: сиэли, таҥас сыыһын, туос оҥоһуктары, ньаалбаан кырадаһыгын, онтон да атыны. И. Федосеев
Тыа (ойуур, тайҕа) - байанай диэн курдук. Күрүҥ хара тыа иччитэ Кус хаҥыл аттаах Кураҥаччы сүүрүк тойон эһэм, Куоппуту ситэн кулу! Саха нар. ыр. I
Түргэн атахтаах Аарыма бууру Аҕалан биэрдин диэн Тииҥ уорҕата угунньалаах Тыа иччититтэн Көрдөһөр этэ. П. Тулааһынап
Былыргы эбэҥки итэҕэлинэн, хас биирдии бултаныллыбыт тайах уонна таба ойуур иччитэ бэлэҕинэн ааҕыллара. «ХС»
Ити тайҕа иччитэ эйигин соруйан ыҥырар, кэннигин хайыстыҥ да сууллуоҥ. «ХС». Уот иччитэ итэҕ. - иччилэртэн саамай улаханнара, таҥара курдук наһаа ытыктанар иччи (сахалар тугу эмэ гынаары гыннахтарына, уокка хайаан даҕаны ас бэрсэллэрэ. Ханнык баҕарар үөрүүлээх түгэн (саҥа дьиэҕэ көһүү, өлгөмнүк бултуйуу о. д. а.) уокка ас бэрсиитэ суох буолбат этэ). ☉ Дух-хозяин огня (величайший из всех иччи, возводимый якутами в ранг божества; имеет свой культ
Во время всякого торжества или радостного события якуты чтили уот иччитэ жертвоприношениями: бросали в огонь лучшее из съедобного или вливали масло. Уот иччитэ у якутов считался всеведущим благожелателем человека). Оҕолоох ыалтан оннооҕор уот иччитэ үөрэр (өс хоһ.). Аал уот иччитигэр Ас кутан Ааттаһан барбыттарыгар, Ахтар айыыһыт ала чахчы Айхалынан алҕаабыта. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Эмээхсин - оҕолоругар:] Мэниктээйэҕит, чыычый кэлиэ... Уоттан сэрэнээриҥ. Уот иччитэ уотунан оонньууру сөбүлээбэт. И. Гоголев. Уу иччитэ итэҕ. - урукку итэҕэл быһыытынан: араас күөллэри, үрэхтэри, өрүстэри дьаһайар ууга олохсуйбут тыын (санаатын таптаххына, киһиэхэ элбэх балыгы тэбэн биэриэн сөп. Ол иһин уокка ас бэрсэн киниттэн көрдөһөллөр. Кыыһырдаҕына, киһиттэн иэстэһиэн сөп: холобур, күөл уутун ыытан кэбистэххэ кими эмэ өлөрөр, «бэйэтин кытта илдьэ барар». Өлбүттээхтэн ким эмэ кэллэҕинэ, балыгыттан бэрсибэт). ☉ Дух-хозяин воды (ему приносят жертву через огонь
По поверью, он дарит людям рыбу, потому считается добрым иччи, но если его прогневить чем-л., то он становится грозным: напр., если выпустить озеро, то уу иччитэ уносит кого-л. из людей себе в жертву; если на рыбалку идет человек из дома покойника, то уу иччитэ не дает рыбы в тот год, а иногда и навсегда, тогда приходится умилостивлять его при помощи шамана). Күрүҥ хара дьүһүннээх, Өнөр-үөскэм бэйэлээх Өдүгэт Боотур оҕонньору, Уйгу-быйаҥ тыыннаах Уу иччитэ буол диэннэр, Орто туруу дойдуга Олохтообуттара эбитэ үһү. П. Ойуунускай
[Дуолан Хара:] Уу иччитэ Уукун оҕонньор Биһигини кытта Бииргэ үөрэн-көтөн Тууларбытын толору Күөнэҕи хаалаатаҕа. И. Гоголев
Тустуур хоту хайыста - Устар уу иччитэ, Улахан күөлүм тойоно Күөх күдэй суорҕаннаах Уолан Боллох тойоҥҥо Уулбут арыылаах кымыһынан Уйгулаан домноон арахта. С. Зверев. Хайа иччитэ - 1) итэҕ. былыргы итэҕэл быһыытынан хайалары бас билэр иччи. ☉ Дух-хозяин горы
Сэттэ дьэрэкээн хайа, Аҕыс мас хайа, Тоҕус турук хайа иччилэрэ! Бары аһаан-сырҕаан туруҥ! Өксөкүлээх Өлөксөй
Эстэрик чокуур эбиэннээх, Күрбэ таас сүгэлээх, Быар таас быһахтаах Таас хайа иччитэ Сах-Чахаан оҕонньор, Мин саныахпар, Күлбүтэ күлүмүрдээбит. С. Зверев; 2) эргэр. эбисийээнэ. ☉ Обезьяна. Хайа иччитигэр дылы үтүктүгэс (өс ном.); 3) чучунаа. ☉ Одичавший человек. Чучунаалары араас сир-дойду олохтоохторо бэйэлэрэ билэллэринэн тус-туспа ааттыыллара. Холобур, сучунаа, сээдьэк, мээлкээн, мүлүөн, хайа иччитэ, хаар киһитэ эҥин дииллэр. Саха сэһ
1977. Дьоннор бу таба туруук таас хайа иччитигэр түбэспитин сэрэйбиттэрэ. Эвен фольк. Харах иччитэ - харах өҥнөөх бүрүөтүгэр баар сырдык киирэр хайаҕаһа. ☉ Зрачок (глаза)
Санаарҕаан унаарыччы көрбүт киэҥ хараҕын иччитигэр кыһыл чохтор кытара тыган, умулла-умулла толбоннураллар. И. Данилов
Эргэлээх харах иччитинии көрбүт муус түннүктэр ууллан ньалҕарыһаллар. М. Доҕордуурап
Тураах оҕолоро маҥнай утаа сүрдээх ньулдьаҕай, иччитэ суох харахтаах буолаллар. Е. Макаров