похваляться какой-л. вещью, выставляя её напоказ; сааҕынаи өҥүн = похваляться своим ружьём.

несов. 1. в чём и без доп. (щегольски одеваться) маанымсый, киэргэн; щеголять в новом платье саҥа былааччыйата кэтэн, маанымсый; 2. чем, перен. разг. (выставлять напоказ, хвастаться) киэмсий, киһиргээ.

туохт., кэпс. Туора дьон хараҕар көстүө суоҕу, харыһыктааҕы көрдөрөн кэбис. ☉ Случайно выставить напоказ то, что не предназначено для чужих глаз
Саһылыҥ тириитин дьахталларга көрдөрөн саламалаама, атыылаа да атыылаа диэхтэрэ. «ХС»

сыһ.
1. Кырдьыкка, дьиҥнээххэ дылы майгыннатан, үтүгүннэрэн (майгынныыр эрэ: хаачыстыбата эбэтэр кээмэйэ мөлтөх). ☉ Как настоящий, как будто соответствует действительности (на самом же деле не являющийся истинным)
Эриэн ситиини тардан, …… кырдьык-хордьук курдаах, иилээх, быалаах ыаҕасчааннары тигэн ыйаталаабыттар. Болот Боотур
2. Көрүнньүккэ, хараҕы баайан, тас көстүүгэ (оҥорбута буол). ☉ Напоказ, создавая видимость чего-л. (делать что-л.)
Кырдьык-хордьук кыһалла сатыы, Кыайан-хотон кылбалдьытыы …… Тору-томточчу былааммытын Толорбуппут баар буолуо. С. Тимофеев

туохт., сөбүлээб.
1. Аһаҕастык, ыһа-тоҕо күө-бааччы кэпсээ, кэпсэн. ☉ Быть чересчур словоохотливым, много откровенничать или болтать
Оҕонньор бэйэтэ да иһигэр тоҕо итинник айаҕа аһыллан дьэллэмсийбитин дьиибэргии санаан аһарда да, бачча улгумнук кэпсэтэн иһэн кэхтэн хаалар сатамньыта суоҕун өйдөөн, күөдьаа сэҥээрэ [олордо]. П. Аввакумов
[Дириэктэр] хонтуоратыгар тойон-хаан бэйэтэ, тыла-өһө өһүллүбүт, дьэллэмсийбит. С. Никифоров
2. Барытын дэлэйдик, дэлэгэйдик ыһатоҕо биэр; олус дэлэгэй буолан көстө сатаа. ☉ Давать, одаривать кого-л. чем-л., щедро делиться; выставлять напоказ, демонстрировать свою щедрость. Дьэллэмсийбитэ сүрдээх - тугун барытын туран биэриэх курдук

I
аат.
1. Аска кутуллар аһыы амтаннаах бып-бытархай үрүҥ өҥнөөх тума. ☉ Соль. Күөскэр тууста кут
□ Тууһа суох да аһыы баар үһү (тааб.: табах)
Ынаҕын уоскутаары, бэйэтэ да уоскуйа таарыйа ынаҕар туус ытыһан аҕалан сиэттэ. В. Яковлев
Оччоҕо... Оччоҕо, доҕочуок, Олоххо, үлэҕэ таптал суох. Барыта, барыта болооччу, Тууһа суох ас курдук буолааччы. С. Данилов
2. хим. Кислота водородун оннугар металл холбоспутуттан үөскүүр бэссэстибэ. ☉ Вещество, в котором водород кислоты замещён металлом, соль (минеральные соли). Калий тууһа
□ Металл аатамнарыттан уонна кислота тобохторуттан оҥоһуллубут молекулалардаах уустук бэссэстибэни туус диэн ааттанар. КДМ Х
Сир анныттан уруудалары уонна туустары хостууллар. КЗА АҮө
Аһыыр аска белок, сыа, углевод, битэмииннэр, минеральнай туустар (микроэлеменнэр) ситэри баар буолуохтаахтар. ППА БЭССЭ
♦ Айаҕын абатын (тумсун тууһун) көр айах I
[Алтан Садаҕа:] Айыы-хаан оҕолоро Киһиргэстэрэ диибин диэн Кимнээҕэр ордук, Тумсуларын тууһа Туохтааҕар да ордук, Айахтарын абата Атын үлүгэр... П. Ойуунускай
Бу баранаактар айахтарын абатын, тумсуларын тууһун истиҥ эрэ, киһини арааска балыйардаахтар, баҕастаахтар. Н. Заболоцкай. Харах уутун тууһа калька. — кыһалҕа, ыар санаа баттыга. ☉ Горечь слёз
Харах уутун тууһунан тураҥыран Эрбэһин отунан сабыллыбыт, Туруйа түспэт тумарата буолбут Туруу бараан дойдубут Кэмэ биллибэт кэтит таһаатын Кэхтэри билбэт кэскилинэн туруктаатыҥ. А. Абаҕыыныскай
Чуучугуруур туус тумус көр чуучугураа. Чуучугуруур туус тумус Хомпоруун Хотой баай Тойон оҕонньор аҕалаах. Күннүк Уурастыырап
◊ Туус иһитэ — туус кутан остуолга уурар иһит. ☉ Небольшой сосуд для соли, подаваемый к столу, солонка. Туус иһитинэ аҕал эрэ. Туус собуота — айылҕа тууһун аһылыкка туттуллар гына оҥорон таһаарар собуот. ☉ Завод для переработки соли
Кэмпэндээйитээҕи туус собуота Саха сирин бүтүннүүтүн кэриэтэ тууһунан хааччыйар. И. Данилов
Хаар (куба, муус, туус) маҥан көр маҥан. Туус маҥан таҥастаах дьахтар кэллэ, ити кимий? А. Софронов
Антах, халдьаайы үрдүгэр, үс туус маҥан ураһа көстөр. Суорун Омоллоон
Туус маҥан атынан Манчаары көтүтэр. Уол оҕо охтума, Аккыттан сууллума. Т. Сметанин
др.-тюрк. туз, тюрк. туз, дуз
II
аат., хаарты. Хаарты саамай улахан хараҕа (хаартыга соҕотох хараҕынан бэлиэтэнэр). ☉ Старшая в масти игральная карта с одним очком посредине, туз. Чиэрбэ тууһа. Туора тууһа
♦ Туус куоһур буол — туох эмэ мөккүөргэ, куотуһууга ордук сүүйүүлээх күүс буол. ☉ Служить наиболее сильным аргументом, козырным тузом в чём-л. (споре, соревновании)
Бырайыакпыт сүрүн уратыта — экэниэмийэлээһин — биһиги туус куоһурбут. Н. Лугинов. (Туус) куоһур тутун — тугунан эмэ өҥнөн, киһиргии тутун. ☉ Выставлять что-л. напоказ, хвастаться чем-л., козырять. Соҕуруу баран кэлбитинэн туус куоһур туттар