населенный пункт

населённый; нэһилиэнньэлээх пуун населённый пункт.

в разн. знач. пункт; түмсэр пуун сборный пункт; нэһилиэнньэлзэх пуун населённый пункт; уураах пууна пункт постановления.

даҕ. Сибиэннэммит, абааһылаах, иччилээх. ☉ Населённый злыми духами, чертями (напр., о местности, жилище). Бу дьиэ сибиэннээх
□ Хара Тумул эбэм былыргыттан сибиэннээх аатырар сир
Ол билиҥҥэ диэри сүгүннээбэт буоллаҕа. А. Неустроева

м. 1. (место, помещение) пуун; оборонительный пункт воен. обороналанар пуун; сборный пункт мустар пуун; 2. (раздел документа, текста) пуун; договор из пяти пунктов биэс пууннаах дуогабар; 3. пуун; населённый пункт нэһилиэнньэлээх пуун; 4. (момент) пуун, түгэн, кэрдиис; кульминационный пункт муҥутуур кэрдиис; # по пунктам бэрээдэгинэн, баран иһэр бэрээдэгинэн.

аат. Хайа эмэ сир (дойду, куорат, дэриэбинэ) о л о хтоохторо, ханна эмэ олорор дьон. ☉ Население
Саха сирин нэһилиэнньэтэ.  Эмп өттүнэн туох да көмөнү нэһилиэнньэ ы л б а т э т э. Эрилик Эристиин
Сир шарын нэһилиэнньэтэ түргэнник улаатар. КВА МГ
◊ Нэһилиэнньэлээх пуун — дьон түөлбэлээн олорор пууна. ☉ Населённый пункт
Илья сэриигэ элбэх куораты, нэһилиэнньэлээх пууннары босхолосто. ССС

и. д. от бөһүөлэктээ = создание посёлков (объединение в посёлки мелких населённых пунктов и разрозненных хозяйств).

1) заполняться людьми, народом; элбэх дьонноннубут у нас стало много народу; 2) населяться, заселяться; ол үрэх үгүс дьонноммут долина той речки теперь густо населена.

побуд. от сүүр= 1): атынан сүүрт = скакать на коне; 2) перен. цедить, процеживать; үүтү маарыланан сүүрт = процедить молоко через марлю # дьаамна сүүрт = уст. а) развозить почту (по населённым пунктам); б) прост, страдать поносом.

аат.
1. Өрүс тоҕойдорун икки ардыларынааҕы тыа, ойуур. ☉ Лесной массив между изгибами, извилинами рек
[Дьөгүөркэ] Ойуур тыабыт кэрэтин Олус сөхтө-махтайда, Түбэ тэҥкэ тииттэрин Үрдүгүттэн дьулайда. М. Ефимов
Үөтүнэн саба үүммүт түбэни туорааттарын кытта үрдүк сир буолла. В. Миронов
△ Хайа быыһыгар баар, тыалтан хаххалаах сир. ☉ Место, защищённое от ветра горным массивом
Тыалы хаххалыыр, күн уотун тэйитэр үрдүк туруору таас эниэтин анныгар, үрэх кытыытыгар үрдүк сылаас буордаах сири бу дойдуга түбэ диэн ааттыыллар. «ХС»
2. Дьон туспа түөлбэлээн олохсуйан олорор сирэ, түөлбэ; хайа эмэ туспа сир-уот. ☉ Отдельная местность, отдельный населённый участок по отношению к другим
Тус-туспа улуу түбэлэр кырдьаҕастара Оо, олус да холкулар, оҕонньоттор. С. Данилов
Манна сүүрбэһис сыллардаахха бу түбэ баайа Өлөксөндөрүөп тыһыынчанан сүөһүнү иитэн олорбута үһү. В. Титов
Киһи-сүөһү төрүөҕэ тахсарыгар анаан айыллыбыт үтүө түбэ диэн бу Одуну сирэ буолуо. Г. Нынныырап. Төрөөбүт түбэбитигэр тардыллыбыт түһүлгэ дьэ ити курдук ситиһиилээхтик түмүктэннэ. «ХС»
3. кэпс. Киинтэн ыраах сытар уһук, түҥкэтэх сир. ☉ Захолустье, глушь, отдалённая от центра местность
Өлүөнэҕэ көмүс оробуочайдарын ытыалааһын туһунан ынырык сурах бэл Бүлүү түҥкэтэх түбэтигэр тиийэ иһиллибитэ. И. Гоголев
Ганя Герасимов бу уһук, түҥкэтэх түбэҕэ кэлэн, олоҕу саҥалыы тэрийэн эрэрэ бэйэтэ туспа улахан ситиһии буолар. В. Титов
Амма икки Чэппиэдэй икки ардыгар тумустаан киирбит сис эбит, түбэ. «ХС»
тюрк. төбе, түпе