I, II несов. см. настроить I, II.

сов. 1. что чөлүгэр түһэр, көннөр; восстановить разрушенный город урусхалламмыт куораты чөлүгэр түһэр; 2. что, перен. (воспроизвести) өйдөөн кэл, хат санаа, хат санат; восстановить в памяти өйдөөн кэл; 3. кого в чём төттөрү ыл, төнүннэр; восстановить в правах быраабын төнүннэр; восстановить в должности дуоһунаһыгар төнүннэр; 4. кого против кого-чего (враждебно настроить) өрө туруор, өстөһүннэр.

туохт. Тугу эмэни ордук хотуулаах буолар гына тупсаран, сытыылаан оҥорон биэр. ☉ Сделать что-л. более острым; поднять чей-л. боевой дух, настроить на победу
Күүһү-уоҕу күүрдэн, өйү-санааны өргөстөөн, чиҥээнчиччигинээн, сарыы тимэх курдук тэнийэн биэрэр кэмнэр дьэ кэллилэр. Амма Аччыгыйа
Эн алгыһыҥ сүүспүтүттэн өйүөхтүн, Эн алгыһыҥ кыайыыга өргөстүөхтүн! И. Егоров

туохт. Кимиэхэ эмэ туох эмэ санаата биэр, санаатын оҥор (сүнньүнэн үрдүкү айыылартан көрдөһүүгэ этиллэр). ☉ Настроить кого-л. на что-л. (обычно употр. в обращении к верховным божествам). [Сирдьит кэриэһин толорооччулар] Омук-омугу барытын Охсуспат-кыргыспат Сайаҕас саргы санаалаан — Саргы дьаалы тупсуо. П. Ойуунускай. Үрүҥ күн! Алдьархайы аҕалыма, куһаҕаны кучуйума. Бу дойдуга олорорбут тухары биир өйдөө, биир санаалаа. Эвен фольк.

туохт.
1. Кими эмэ тэптэрэн биэр, көҕүлээ (үксүгэр охсуһууга, этиһиигэ, мөккүөргэ); кимиэхэ эмэ утары туруоран иирсээни тэрий. ☉ Подстрекать, подзадоривать; настроить против кого-л.
Акаарыны киксэрдэххэ өлөрүө да буоллаҕа дии. Амма Аччыгыйа
Ойуумсуйар иирээки киксэрдэҕин ахсын хабарҕаларыгар түсүһэр дьон ити төһө өргө иллэстилэр? Н. Лугинов
Саала иһиттэн Ыстапааны киксэрэр саҥалар онтон-мантан иһилиннилэр. И. Федосеев
2. Көлө айанын саҥаҕынан түргэтэтэн биэр, тиэтэт. ☉ Понукать, погонять
«Кытаат! Түһэн биэр!» — аппын киксэрэн туох баарбынан үөгүлүүбүн да, саҥам иһиллибэт курдук. И. Семенов. Пураама …… ньуоҕутун эһэ охсон ылаат, табаларын киксэрэн үөгүлээт, наартатыгар лап гына олорунан кэбистэ. С. Курилов (тылб.)
△ Ыты киһиэхэ эбэтэр кыылга, көтөргө түһэр курдук соруй, көҕүт. ☉ Науськивать, натравливать собак на кого-л.
Бөтөһү киксэриэх эрэ кэрэх — оннооҕор эһэни көмүллүүр ыт Хасхаан эрэйдээҕи тулутуо дуо? Далан
[Булчуттар] маҥан ыты уһун быаҕа баайаллар, ол кэннэ хаастарга киксэрэллэр. И. Федосеев
Кэмниэ-кэнэҕэс ытын дьэ сүөрэн киксэрэ-киксэрэ саарба куоппут сирин диэки тэбиннэ. Сэмээр Баһылай
3. түөлбэ. Уоту күөдьүт, уокка маста бырах. ☉ Раздуть огонь, поддать жару
Тукаам, Баһылаай, оҕонньор сотору кэлиэҕэ, оһох төрдүттэн хардаҕаста ылан уоккун киксэрэн биэр. Айталын
△ Кымыһы көөнньөр, аһыт. ☉ Заквасить, заводить кумыс
[Маҥан илгэни] Сөҥ сүөгэй аннын уутунан Кимиэлинэн киксэрэн, Ала ынах араҕас арыытынан Амтанын тупсарбыта. Саха нар. ыр. II