неприметный, неказистый; бүрэ киһи неказистый человек.

дьүһ. туохт. Үрдүгэ, бигэтэ-таҕата суох самнайбыт көстүүлээх буол (хол., кыра тутууну эбэтэр оҕону кыратытан этэргэ). ☉ Быть невысоким, приземистым, иметь неказистый вид. От отуу сэмнэйэн турар

1) имеющий какой-л. вид, .„вида; куһаҕан дьүһүннээх неказистый с виду, некрасивый; киһи дьүһүннээх имеющий вид человека, напоминающий по виду человека; киһи дьүһүннээх киһи настоящий человек; 2) имеющий какую-л. масть, ...масти; көгөччөр дьүһүннээх биэ кобыла сивой масти.

даҕ. Бүрэ соҕус. ☉ Не очень красивый, неказистый
Сорох сирэйэ кып-кыһыл, Сорох киэнэ бүрэтиҥи. Итинник сороҕо саһыл, Оттон сороҕо бөрөтүҥү. С. Тимофеев
Кини, омос көрдөххө, бүрэтиҥи дьүһүннээх. Эрдэ маҥхайбыт кылгас баттаҕын кэлти соҕус тараанар. А БАМ

1. даҕ. Тас дьүһүнүнэн көстүүтэ, көрүҥэ суох, кыраһыабай буолбатах. ☉ Неприметный, неказистый
   Буокай оҕонньор үтүөтэ көстөр дьүһүнүгэр буолбатах, бакыгыр уҥуохтаах, бүрэ киһи. А. Сыромятникова
   Түҥкэтэх үрэх баһыттан киирбит киһиэхэ бу да бүрэ куорат сэнэх дьүһүннээххэ дылы. И. Гоголев
   [Кириллин] тас көстүүтүнэн даҕаны бүрэ, хара бараан киһи. Л. Попов
2. аат суолт. Биллибэт-көстүбэт тас көрүҥ, харахха быраҕыллыбат, кыраһыабайа суох тас көрүҥ. ☉ Неказистый, неприметный внешний вид
   [Тамара] бэрт сытыары-сымнаҕас, чуумпу майгыннаах кыыс ол бэйэтин бүрэтигэр бүүтүйэлэнэн улаатан испитэ. П. Аввакумов
   Куһаҕаҥҥа, бүрэҕэ туох эмэ дьүөрэтэ суох үчүгэй баарын ураанай туоһахтатыгар холууллар. КНЗ СПДьНь
   Ийэлээх Өрүүнэтэ одуулаан тураллара. Биирдэрэ — дьоҕуһа, бүрэтэ, хараҕыттан сүтэримээри чарапчыланан көрө сатыыра. Н. Кондаков

1. даҕ., кэпс. Дьоҕус, көстүүтэ суох; бүрэ. ☉ Небольшой, невзрачной внешности, неказистый
   Бэйэтэ даҕаны дьүһүнүнэн богдо соҕус кыыс эбит. Н. Неустроев
   Үгүрүө бииһин ууһа кыра, куччугуй, богдо көтөр баара туран эппит. Суорун Омоллоон
2. аат суолт., кэпс. Бүрэ дьүһүннээх биитэр кыаммат-түгэммэт киһини сэнээн, ыыстаан этэр тыл. ☉ Слово презрения, брань по поводу невзрачного, неказистого или никчемного человека
   [Оҕонньор:] Били богдо кэлбит дуу? Н. Якутскай
   Күлбүккүн ситиһэрим буолуо, богдо! Н. Неустроев
   Богдо диэн тыл сахаҕа этиһии-үөхсүү тыл буолан хаалбыт. П. Ойуунускай

1) смеяться, хохотать; күлэн =күлэн күүһэ эстибит он смеялся до изнеможения; уҥуоххар диэри күл = или быарыҥ ыалдьыар диэри күл = смеяться до упаду; күлэн-күлэн күнү киллэрэр смеётся-веселится, а солнце заходит (говорится о веселящемся бездельнике); 2) смеяться, насмехаться над кем-чем-л.; кыраны-хараны күлүмэ , итэҕэһи билимэ погов. не насмехайся над неказистым, не замечай уродства.

I
аат. Тыа ортотугар дулҕалаах, муохтаах, бадарааннаах, чычаас уулаах сир. ☉ Заболоченное, кочковатое место посреди леса, поросшее мхом, ерником
Мара быыһа булдьугуруу түстэ. П. Ойуунускай
Мин даркылаах мараҕа Куһу манаан турабын өр, Орулуос кус хараҕа — Араҕас сулус көрөр. И. Гоголев
II
даҕ.
1. Үчүгэйэ суох көстүүлээх, олус боростуой (таҥас-сап туһунан этэргэ). ☉ Имеющий неопрятный, неряшливый вид (об одежде)
Мара таҥастаах аҕам дьахтар тахсан кэллэ. Ам ма Аччыгыйа. Алаастар, өтөхтөр көрөр-харайар киһитэ суох, дьүдьэх эттээх-сииннээх, мара таҥастаах-саптаах тулаайахсыбыт оҕону санаталлар. Софр. Данилов
Эр к и һ и ли и х а лы ҥ , мара таҥастаах үрүҥ былааттаах кыыс турар эбит. Н. Габышев
2. Ырааһа суох, кирдээх-хохтоох, чанч а р ы к (ү л э т у һ у н а н э т э р г э). ☉ Гр я з н ы й , чёрный (о работе)
Мара үлэ, тыас-уус, киһи дөйүөн сөп. Н. Габышев
Сыалаах бэйбэҥ сотолорум, Сылааргыыргыт кэлээхтээтэ, Мара даҕаны үлэлэргэ Бараахтыырбар тиийээхтээтим. П. Тобуруокап
3. Мөкү, бүрэ дьүһүннээх (киһи ту һунан этэргэ). ☉ Непривлекательный, некра сивый, неказистый (о внешности че ловека)
[Хара Мотуо:] Мара-мара буоламмын ньии, Баарата суох хаамаахт ы ы б ы н. И. Гоголев
Марта быһата Ма ра д ь ү һ ү н э М а л ы ч ч ы к ө с т ү б э т , Мааны майгыта Манньытан бэрт да бэрт! А. Кондратьев
Уол, киниттэн бүрэ суоҕун курдук, мара көрүҥүттэн кыбыстыбыттыы килбигийэ турарга дылы. «ХС»
4. көсп. Кыра-хара, улахан баайа-дуола суох, дьадаҥы төрүттээх (киһи туһунан этэргэ). ☉ Незнатный, неимущий, бедный
Дьадаҥылар оҕолоро төһө да мара дьон буоллаллар, быдан сытыытык-хотуутук тутталлар. Амма Аччыгыйа
Эйигин дуэльга ыҥырарга өссө биир утарыы баар: эн — мара киһигин, оттон мин — сүрдээх былыргы төрүттээхпин. М. Шолохов (тылб.)
◊ Мара истиил тыл үөр. — көннөрү кэпсэтии тылын уратытын биэрэргэ туттуллар истиил көрүҥүн бэлиэтиир тиэрмин. ☉ Термин, определяющий разговорно-просторечный стиль языка
Эмоциональнай тыллар ордук уус-уран литератураҕа, кэпсэтии тылыгар …… Үрдүк, м а р а истииллэргэ туттуллаллар. АПС СТЛ