прил. 1. тааһырбыт, таастыйбыт, таас буолбут; окаменелые остатки древних животных былыргы харамайдар тааһырбыт тобохторо; 2. перен. (неподвижный, безжизненный) хамсаабат, биир мээнэ, тугу да сэҥээрбэт; окаменелый взор биир мээнэнэн көрүү.

прил. 1. өстүөкүлэ; стеклянная масса өстүөкүлэ маассата; стеклянный шкаф өстүөкүлэ ыскаап; 2. перен. (неподвижный, безжизненный) өстүөкүлэ курдук, килэгир, килэччи; стеклянный взгляд килэччи кө- РҮҮ-стеклярус м. стеклярус (туруупкалыы бы- һыылаах өстүөкүлэ оҕуруо).

прил. 1.таас; каменный дом таас дьиэ; 2. перен. (неподвижный) хамсаабат буолан хаалбыт, ымыр гыммат, сойуодуйбут; каменное выражение лица сирэйэ сойуодуйбут дьүһүннэммит; 3. перен. (жестокий) таас, тыйыс; каменное сердце таас сүрэх; # каменный уголь таас чох; каменный век археол. таас үйэтэ (киһи аймах историятыгар киһи туттар сэбин-сэбиргэлин таастан эрэ оьгос-туна сылдьыбыт саамай былыргы кэмэ).

несов. I. таастый; 2. перен. (становиться неподвижным) хамсаабат буолан хаал, тоҥон хаал, улук буолан хаал.

1. даҕ. Сүһүөхтэрэ ыалдьан, кыайан хаампат-хамсаабат буолбут; сүһүөх ыарыылаах (үксүгэр тобуктарынан). ☉ Страдающий болезнью суставов, с ревматизмом суставов (большей частью коленных)
   Ити отуччатыгар диэри наара орон уйаламмыт уу босхоҥ да киһи буоллар барыны бары өйдүүрэ. А. Сыромятникова
   Балыыһаттан тахсан баран, икки атахтарынан босхоҥ буолан, дьиэтигэр сыппыт. Амма Аччыгыйа
2. аат суолт. Сүһүөхтэрэ ыалдьан кыайан хаампат буолбут киһи, босхоҥноон ыалдьааччы. ☉ Больной (неподвижный, прикованный к постели). Босхоҥу сүгэ сылдьан, хараҕа суоҕу сиэтэ сылдьан сүбэлэт (өс хоһ.)

м. эмэгэт; # стоять как истукан или стоять истуканом разг. 1) (неподвижно) мас киһи курдук тур; 2) (ничего не понимая) тугу да өйдөөбөккө тур.

сов. 1. таастый, тааһыр, таас курдук буол; 2. перен (стать неподвижным) хамсаабат буол, таалан хаал; 3. перен. (стать безучастным) дөйүөрбүт курдук буолан хаал (туох эмэ улахан долгуйууттан).

1) садиться; сидеть; сыарҕаҕа олор = садиться в сани; хамсаабакка олор = сидеть неподвижно; олорон эрэ сидя; 2) жить, проживать; хайдах олороҕут ? как живёте?; кинилэр куоракка олороллор они живут в городе; 3) рожать (о женщине); 4) с деепр. на =ан, =а основного гл. выступает в роли вспомогательного гл. и обозначает продолжающееся действие: ааҕа олор = заниматься чтением; сидеть за чтением; тутан олор = содержать кого-что-л.; держать что-л. постоянно; үөрэн олоробун я нахожусь в радостном настроении; 5) с деепр. на =аары основного гл. выступает в роли вспомогательного гл. и обозначает намерение действовать, готовность к действию: бараары олор = намереваться отправиться, быть готовым к уходу, отъезду # олорбуппут сыччах , олорбуппут уолдьах ! дожили! (говорится при неожиданных событиях, нарушающих спокойное течение жизни).