загадочный, непонятный.

даҕ., кэпс. Туга да чопчу көстүбэт, өйдөммөт. ☉ Нечетко выраженный, непонятный. Бодьуой-идьиэй ойуулаах
□ Ботуой курдук тэтэрээккэ, Бодьуой-идьиэй испииһэккэ — Өлөксөй аатын суруйда. С. Васильев

дьүүлэ-дьаабыта биллибэт (суох ) беспорядочно, бестолково, непонятно, неясно.

прил. 1. (неприступный) сыл-дьаргатоҕооһосуох, киһи (сатаан) сылдьыбат; недоступная скала киһи сатаан сылдьыбат (ыттыбат) очуопа; 2. (по цене) тоҕооһо суох, кыаллыбат; 3. (превышающий чьи-л. возможности) кыаллыбат; это мне недоступно ити миэхэ кыаллыбат; 4. (трудный, непонятный) өйдөнүмтүөтэ суох, киһи өйүгэр түспэт; недоступная для начинающих книга сана саҕалааччыларга өйдөнүмтүөтэ суох кинигэ; 5. (такой, к которому трудно подступиться) тыйыс, суостаах, улаатымсык.

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, ньа-, ньаа- диэн саҕаланар олохторго сыстар: ньап-ньааҕынас, ньап-ньамалас. ☉ Усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на ньа-, ньаа-: ньап-ньамалас ‘очень громкий и непонятный (о речи)’, ньап-ньааҕынас ‘очень пискливый’
Дьон кэпсэтэр саҥата биир кэм ньап-ньамалас. Болот Боотур
Муоһатын илгиэлээн баран, ньап-ньамалас куолаһынан [аттарыгар]: «Чэ, эрэ, сэгэртэйдэрим!» — диэн чамаарда. И. Тургенев (тылб.)

даҕ.
1. Таабырын таайтарар кыахтаах; элбэх таабырыны билээччи. ☉ Способный загадывать загадки; знающий много загадок
Кини туох да ааҕан сиппэт үгүс, араас көрүдьүөстээх, уустук хоһуйуулаах таабырыннаах. Амма Аччыгыйа
2. Таайтарыылаах, кыайан өйдөммөт. ☉ Труднообъяснимый, загадочный, непонятный
Кэтэҕэрииҥҥи өттүгэр …… санаатынан тардыллан турар таабырыннаах лааппылаах. ПЭК ОНЛЯ II
Үөрэрдээх, үөрбэт күннээх, Күлсэрдээх, күлбэт күннээх, Таптыырдаах, таптаабаттаах, Барыта таабырыннаах. П. Тобуруокап
[Үрүҥ Хайа] Хотун Лена хоһуун уола — ирим-дьирим Индигиирдээх Иилии хайа иэдэһигэр Таабырыннаах суруктардаах. С. Тимофеев

невнятный, неясный (о речи); ньуу-ньаа диэн саҥарар буолан туох да өйдөммөт он говорит невнятно, поэтому непонятно, чего он хочет.

сов. что 1. (покрыть туманом, дымкой и т. п.) күдэнинэн бүрүй, туманынан сап; затуманить горизонт саҕаҕы күдэнинэн сап; 2. бүөлээ; слёзы затуманили мне глаза хараҕым уута харахпын бүөлээтэ; 3. перен. (сделать непонятным) туман оҥор, бүдүгүрт, бутуй; затуманить смысл ис хоһоонун бүдүгүрт.

сов. 1. (покрыться туманом, дымкой и т. п.) кудэннир, туман буол, саппаҕыр; 2. (о глазах) туман буолан хаал, бүөлэн; глаза мой затуманились слезами харах-тарым ууланан туман буолан хааллылар; 3. перен. (стать непонятным) туман буол, бүдүгүр, бутулун.

даҕ.
1. Барар хайысхатын, суолун сүтэримтиэ, мунумтуо. ☉ Блуждающий, легко сбивающийся с пути, плохо ориентирующийся на местности
Тыаҕа мин мунаахпын, хайысхабын сатаан булааччым суох.  Куобах туохтан эрэ уолуйан туора-маары ыстанар, мунаах булчуттары муннарар. А. Николаев. Кыы лы аҥаардас үөһээ салгынынан ирдиир ыттар кыра булду кыайан булбаттар уонна тыаллаах күн атын ыттардааҕар мунаах буолаллар. Я. С емёнов
2. Чуолкайа суох, бутуурдаах, ситэ быһаа рыллыбатах. ☉ Лишённый ясности, непонятный, путаный
Сеня саамай кытаанах уонна мунаах боппуруостары билэринэн үгүстэртэн ырааҕынан ордук. Н. Лугинов
Друзьянов Сергеев кэлиэ ҕиттэн ыла кинилиин хас киэһэ аайы сэһэргэһэр, мунаах санааларын дьэҥкэрдэр. М. Доҕордуурап
Норуот тылынан уу суран айымньыларын …… жанрдарынан, пуор маларынан араарыы өрүү да кэриэтэ мөккүөрдээх, мунаах. Эрчимэн
ср. монг. мунхаг ‘невежество, незнание; глупость; тёмный, отсталый, невежественный; глупый’