невозмутимый; непроницаемый; суровый; дьиппиэн киһи невозмутимый человек; дьиппиэн көрүҥ непроницаемый вид.

даҕ. Туох да көстүбэт хойуу (түптэлэс тымныы тумана). ☉ Густой, непроницаемый (туман — во время зимней стужи)
Аанбыдаан туманынан бүрүнэн, ахсынньы ый обургу хабыалас тымныынан хабылынна. М. Доҕордуурап
Биирдэ өйдөөбүттэрэ, иннилэригэр үллэйэн көстүбүт хойуу тумаҥҥа киирэн, аан-быдаан ортотугар баар буолан хааллылар. Болот Боотур

ньим гын = (или гыннар=) делать плотным, непроницаемым; ааны ньим гына сап= плотно закрыть дверь; ньим курдук тихо, спокойно, без шума; дьиэбит сыбанан ньим гына түстэ избу обмазали, и стало тепло, уютно; ньим гына иһирдьэ түстүм я вдруг провалился в яму (с головой).

даҕ.
1. Кытаанах, тыйыс, уйаҕаһа суох; дьиппиэн, нүһэр, ыар, ыарахан. ☉ Суровый, строгий; злобный, жестокий
Бу эдэр буойун - өстөөҕү өһүөннээхтик абааһы көрөр кытаанах дьэбир санаалаах. Софр. Данилов
[Доҕорум] Өлбүт... Дөбөҥүн баҕаһын …… Олох, дьэбиргин даҕаны. С. Тарасов
Арыт киһи уһуну-киэҥи саныы барбакка, дууһаны аймыыр дьэбир тыллары быраҕаттанан кэбиһээччи. Кустук
△ Тымныы, тымныынан хаарыйар, кимиэллээх. ☉ Холодный, непроницаемый, обдающий холодом, суровый
Куралай кустук ирбэт тоҥ муус дьэбир-чаҕаан сирэйдээх хаан өстөөҕүн …… батары көрөн туран саҥарда. Д. Апросимов
Тымныы дьэбир уоһунан [Александр] сирэйин оборбохтоон ылар. В. Яковлев
Эргэ өтөх баҕайы салгына дьэбир, уорааннаах буолуо. П. Аввакумов
Сарсыардаттан тоҥ былыттаах дьэбир күн үүннэ. «Кыым»
2. Хараҥа, күлүктээх, хара (өҥ). ☉ Темных тонов, затемненный, черный (цвет)
Чугастааҕы тыалартан халыйан кэлбит боруҥуй күөл килбэйэр урсунун тимирдии дьэбир хара өҥнөөбүтэ. Далан
Тэлэҥэс эриэн ынахтаах, Дьэбир эриэн кунаннаах, Дьээбэлээхий киһилэрдээх …… Бэрдьигэстээх нэһилиэгэ. С. Зверев

даҕ.
1. Туохтан да ымыттыбат, долгуйа охсубат, кытаанах майгылаах, ыар-нүһэр. ☉ Невозмутимый, сдержанный, непроницаемый, суровый
Кинини киһиэхэ иннин биэрэрин сөбүлээбэт, бэйэтэ дьаһайарын ордорор, дьэбир, дьиппиэн киһи дииллэр. Софр. Данилов
Шарлотта онно [кэргэнин сыһыаныгар] соччо суолта биэрбэккэ кыһанара - саха сахата өтөн, дьиппиэн, мэнээк өрүкүйүгэһэ суох ини дии саныыра. Болот Боотур
Ис санаатын киһиэхэ мээнэ биллэрээччитэ суох, дьиппиэн майгылаах - кырдьаҕас киһи туохтан үөһэ тыыммытын Сергей хантан билиэ баарай? В. Яковлев
2. Киһи сүрүн-кутун баттыыр, ньыгыл, сүдү, бигэ-таҕа модороон көрүҥнээх. ☉ Массивный, громадный; мрачный, действующий подавляюще
[Берлин] аан дойду норуоттарын кулут гынар кудьумньулаах сидьиҥ былаан иитиэхтэнэн тахсыбыт, уруккута көстөр дьүһүннүүн да дьиппиэн, тыйыс, кырдьык да, аба-сата этиҥэ сааллыан сөп куората этэ. С. Тарасов
Мин көҥүл тойугум дорҕооно Эһиги тоҥ хорооҥҥутун буларыныы, Таптал, доҕордуу санаа тиийиэҕэ Эһиги дьиппиэн хаайыыгыт түгэҕэр. Амма Аччыгыйа
Хоту дьиппиэн хайалары, Муустаах, хаардаах куйаардары Биһи дьоммут баһылаата, Олох күүскэ хардыылаата. А. Бэрияк
3. көсп. Кытаанах, ыар, тайыс; нүһэр. ☉ Убедительный, веский; суровый, жесткий
Кини [Сметанин] «Саллаат сүрэҕэ» диэн кинигэтигэр бэчээттэммит кэмчи, дьиппиэн тыллардаах хоһоонноруттан бу сэбиэскэй саха буойун тыйыс мөссүөнэ, кини сырдык дууһата - ырылыччы көстөн кэлэр. Софр. Данилов
Манна герой ревкомовец батталы түҥнэрэр иһин охсуһуута, - кэлэр кыайыыга бигэ эрэлэ бүтүннүүтэ өйтөнсүрэхтэн умнуллубат тыйыс, дьиппиэн, өргөстөөх тылларынан ойууланар. «ХС»