сердиться, злиться; нервничать; туохтан кындыаланныҥ ? чего ты злишься?

1) рваться, разрываться; таҥаһа тырыттыбыт этэ одежда на нём была изорвана; 2) перен. выходить из себя, нервничать; кини тырыттан барда он вышел из себя.

1) колыхаться, колебаться, волноваться; от тыалтан долгуйар трава колышется от ветра; 2) перен. волноваться, нервничать; экзамеҥҥа наһаа долгуйар он на экзаменах очень волнуется.

туохт. Кыраттан быһытталанан, кыыһыран ыл. ☉ Сердиться из-за пустяков, нервничать
Кини тоҕо эрэ тордурҕанар идэлэнэрин мин өрүү сатаан санаабатах баҕайым. С. Федотов

туохт. Туохтан эмэ кыынньан кыыһыран тур, ньиэрбинэйдээ. ☉ Раздражаться, нервничать из-за чего-л., рассердиться
Эн Буоһата суохтан мунчаарар, Кыраттан кыйаханар Аччыгыйтан айманар эбиккин. А. Софронов
Учууталлаах биэлсэргэ кыйаханан, оҕолор таҥара үөрэҕин аанньа ахтыбат буолан иһэллэр. Амма Аччыгыйа
«Туох ааттаах тылыгыраан хаалбыт баҕайыный», — диэн эмээхсин төлөпүөҥҥэ кыйахана санаата. М. Доҕордуурап

туохт. Туохтан эрэ кыйахан, долгуй, үтүө туруккуттан тахсан хаал. ☉ Нервничать, приходить в нервозное состояние, волноваться
Суох, кэбис, дириэктэр киэҥ, холку буолуохтаах. Ньиэрбинэйдээн, кыыһыран бэйэҕин эрэ түһүнэн биэрэҕин. Далан
[Лэгиэн] Эс, суох доҕор! Дэлби ньиэрбинэйдээтим, өйүм-санаам көтө сыстаҕа үһү. И. Семёнов
Мээнэ ньиэрбинэйдээмэ. Быраас билэрэ буолуо. «ХС»

I
туохт. Туохтан эмэ тэптэн кыыһыр, кыйахан, абатый. ☉ Распаляясь все более, злиться, раздражаться, нервничать
Кини Глафираҕа көмөлөһөр кыаҕа суоҕуттан, кинилиин саатар биир тылы кэпсэтэр бырааба суоҕуттан ис-иһиттэн кыйыттара. Л. Попов
Айдар түннүгүнэн көстөр куоратын мара көрүҥүттэн иһигэр кыйытта турда. Н. Лугинов
«Дьэ, оттон абаккам, хайаан да син биир баскын хатаран баран тэйиэм!» — дии-дии кыйыттакыйытта кыбдьыгырыыр саҥата уолга быһыта-орута иһиллимэхтээтэ. Уустаах Избеков
II
кый II диэнтэн атын., бэй
туһ. Атаҕым дьарҕата кыйыттан ыалдьыбыта хас да хонно. И. Егоров
Хаҥас окумалын уҥуоҕа тас өттүнэн бэрт куһаҕаннык кыйыттан ыалдьара, кыра да тымныыны дэҥ көрбөт буолла. Тумарча
Отон курас амтана айаҕын хам ылла. Тииһэ кыйыттыах курдук буолла. М. Доҕордуурап

туохт.
1. Тырыта, хайыта бар, бүттэтэ суох алдьан. ☉ Изорваться, разорваться
[Күн сибэккитин] сэбирдэхтэрэ куорсун түүтүн курдук синньигэс өлүүкэлэргэ хас да төгүл тырытталаммыттар. МАА ССЭҮү
Куттаммытын да, ыарыылаахтык эмсэҕэлэммитин да умнан кэбистэ — саҥа хоту ыстанна. Лааҥкыны, аабылааны үрдүнэн. Таҥаһа эрэ тырытталанара иһиллэр. В. Санги (тылб.)
2. көсп. Кыйаханан, кыыһыран сирбиэтэн (үксүгэр солуута суох). ☉ Раздражаться, нервничать (обычно без веского основания)
Биирдии ыстатыйа аайыттан итинник тырытталанар буоллаххына, хайа, доруобуйаҥ, ньиэрбэҥ даҕаны алдьанан бараарай? В. Яковлев
Мин кыратык эмэ истэхпинэ даҕаны [кэргэним] атын дьахталлар курдук мээнэ тырытталана, этиһэ-охсуһа сылдьыбат. «ХС»

туохт.
1. Хас да сиринэн тосту бар. ☉ Переламываться, быть сломанным в нескольких местах
Оҕустаах киһи күлүгэ долгуннурар ууга онон-манан тоһутталана-тоһутталана көстөр. Күндэ
Даайыс сүүрэр-хаамар былаастаан тоһутталаммыт торотубаар устун …… курбачыйа турбута. Е. Неймохов
Эһэ таҥнары сууллан түһүүтүгэр мутук бөҕө тоһутталанар тыаһа өрө барчалана түстэ. Н. Заболоцкай
2. көсп. Ситимэ суохтук быһытталан (саҥаны этэргэ). ☉ Быть несвязным, прерываться (о речи)
Кини этэр тыллара …… тоһутталанан иһиллэр. В. Короленко (тылб.)
3. көсп. Уурайбакка, өссө бэргээн, күүһүрэн кэл (тымныы туһунан). ☉ Крепчать, становиться яростнее (о морозе)
Сахам тыла …… Тоһутталанар тымныылаах Хотугу халлаан анныгар Үйэлэр мөҥүөннэрин уҥуордаан, кэлбитиҥ. И. Федосеев
[Халыма олохтооҕо] тоһутталанар тымныыга тоҥорго-хатарга үөрэнэн хаалбыт. «ХС»
4. көсп. Көнө буолбакка, быһытталанар уотунан чаҕылый (чаҕылҕаны этэргэ). ☉ Сверкать ломаной линией (о молнии)
Тоҥ былыттарга чаҕылҕан төрөөн, Тоһутталанан манна өһөр. Таллан Бүрэ
[Эллэй поэзията] сырдык сүүрээннээх уот тымтарын, чаҕылҕан тоһутталанарын курдук. Н. Босиков
5. көсп. Субу-субу быыппаһын, муунту буол (санаа туһунан). ☉ Часто раздражаться, нервничать. Кыыһа баран хаалыаҕыттан санаата дэлби тоһутталанара

туохт.
1. Түүрүллэҥнии хамсаа, күүрэн түүрүтэ тардыталаа (хол., сирэйи этэргэ). ☉ Кривить лицо, хмуриться, сводя брови к переносице, напряжённо морщиться
[Максим] субу-субу хараҕа уоттанан, хааһа түрдэҥнээн кэлэр, көхсүн этиппэхтиир, түөһүгэр сыһыары туппут модьу-таҕа сутуругун өссө күүскэ ыгыта туппахтыыр. П. Филиппов
Кулуба сирэйэ уокка бырахпыт сарыылыы түрдэҥнээтэ, ытаан ыгыллаҥнаата. «ХС»
△ Кыыһыр, ыгымсый. ☉ Нервничать, раздражаться. Кыраҕа да кыыһыран түрдэҥниир идэлээх
2. Имиллэҥнээ (хол., таҥаһы этэргэ); өҕүллэҥнии мөҕүс (хол., чараас имиллэҥнэс тугу эмэ этэргэ); долгуннура хамсаа (ууну этэргэ). ☉ Заминаться (напр., о ткани); корёжиться, упруго сгибаться (напр., о тонком, легко гнущемся материале); волноваться (о водной поверхности)
Куһаҕан хотуур бүтэйдиҥи, дэбдиргэс, …… тууратыттан баттыалаатахха иэдэһэ имиллэҥниир, түрдэҥниир буолар. ААФ ОИОИС
Эрчимнээх дайбааһынтан эрдии салбаҕын суола чүөмпэҕэ төттөрү эриллэн, түрдэҥнээн, төгүрүйэн хаалар. Н. Заболоцкай
ср. хак. тирденъне ‘петушиться’, кирг. тиртеҥде ‘напрягаться; нервно подёргиваться; раздражаться, злиться’