лёгкий, нетрудный; кэбэҕэс үлэ нетрудная работа.

1) лёгкий, нетрудный || легко, нетрудно; маны оҥорор дөбөҥ сделать это нетрудно; тымныйдахха ыалдьар дөбөҥ простудишься — заболеть легко; 2) быстрый, скорый || быстро, скоро; мантан куоракка тиийэр дөбөҥ отсюда скорее можно добраться до города.

даҕ. Уустуга суох, чэпчэки, судургу. ☉ Нетрудный, несложный, простой, легкий
Өбүгэ үгэһин биирдэ кэстиҥ да, иккиһин кэһэриҥ кэбэҕэс! «ХС»
Сирэр хайгыырдааҕар кэбэҕэс диэччилэр. «ХС»
Үөрэнээччилэр уруок аайы ыйытыллар буолан, барар тиэмэни өйдүүллэрэ кэбэҕэс. «Кыым»
ср. др.-тюрк. кев ‘ослаблять, истощать’

даҕ. Түргэн, кэбэҕэс, судургу. ☉ Скорый, легкий, нетрудный
Киһини кулаакка таһаарар бэрт дөбөҥ, бэрт чэпчэки, оттон кулаактан төлөрүтэр бэрт кытаанах буолар... П. Ойуунускай
Дьадайар байардааҕар дөбөҥ ини. Амма Аччыгыйа
Олох очуругар охсуллар дөбөҥ. И. Гоголев
Хаайыттан куотар күрүүр кыах кыра, оттон хаатырҕаҕа сылдьан куотар дөбөҥ. «ХС»

нареч. 1) легко, нетрудно; дөбөҥнүк өйдөөтө он легко понял; 2) скоро, быстро; үлэтин дөбөҥнүк бүтэрбит он быстро кончил свою работу.

прил. 1. (на вес) чэпчэки; лёгкая ноша чэпчэки сүгэһэр; 2. (о движениях) чэпчэки, чэпчэкитик; лёгкая походка чэпчэкитик үктэнии; 3. (нетрудный) чэпчэки, дөбөҥ; лёгкая задача чэпчэки задача; 4. (незначительный) чэпчэки; лёгкое наказание чэпчэки буруйдааһын; 5. (небольшой, слабый) кыра; лёгкий ветерок кыра тыал; 6. (легкомысленный, ветреный) чэпчэки, боччума суох; лёгкие нравы чэпчэки майгы; 7. (уживчивый) элэккэй, сайаҕас; лёгкий характер элэккэй характер; # лёгкая музыка чэпчэки музыка; лёгкая промышленность чэпчэки промышленность; лёгкие сплавы чэпчэки холбоһуктар (чэпчэки ыйааһыннаах металлар холбоһук уһаарыыла-ра); с лёгким сердцем улахаҥҥа уурбакка, ымыттыбакка; лёгкий слог хомоҕой тыл; с лёгкой руки илии дьолуотунан; лёгок на помине аатын аҕыннарбат (ахтыллар кэмигэр баар буола түспүт киһини).

1. даҕ.
2. Кэбэҕэстик өйдөнөр, оҥоһуллар, толоруллар, уустуга суох, боростуой. ☉ Легкодоступный для понимания, выполнения, несложный, нетрудный
   Оҕонньор чөмчөкөтүн иһигэр буһаран таһаарбыт былаана сүрдээх судургу буолла. Амма Аччыгыйа
   Кэриэс хаалларыам эйиэхэ Мин судургу муудараһы: Киһилии буолаар киһиэхэ, Таптаар дууһа ырааһын. С. Данилов
   Аан бастаан тэлэн айанныыр суол куруутун ыарахан, оттон төннөр суол төһөҕө да чугас, судургу. Далан
   Ол да буоллар судургу кэпсэтии туох да түмүгэ суох хаалбата, син булан түмүгүн быһаардылар. Эрилик Эристиин
3. Атыттартан туох да уратыта суох, көннөрү. ☉ Ничем не выделяющийся, обыкновенный
   Ас түннүккүн. Сырдаата, Үүннэ судургу сарсыарда. Н. Харлампьева
   Долгутта ити кэрэ, Бэрт судургу түбэлтэ, Ийэм миигин хаһан эрэ Ити курдук сыллыыр этэ... И. Гоголев
   Суруйбутум буолуо сүүһүнэн Судургу автографтарбын. И. Федосеев
4. Ураты киэргэтиитэ, тупсарыыта, уустугурдуута, дэгэтэ суох, боростуой. ☉ Безыскусный, незамысловатый, невычурный
   Судургу баҕайы уонна сирийэн көрдөххө, дьэ дьиэ да дьиэ! [оскуола бырайыага]. Кылаабынайа, кыра да уустугурдуута, соһуччута суох судургу баҕайы. Н. Лугинов
   Яранга иһигэр киирбиппит — Барыта өскүөрү, судургу: Тулалыы тилийэ тэлгэммит Көп тэллэххэ олоруу. С. Данилов
   Бу ырыа наһаа судургу, дорҕооннор дэхсилэһиилэрэ букатын суох ырыата. В. Короленко (тылб.)
5. Уустуга суох, боростуой састааптаах. ☉ Элементарный по составу, простой
   Рифмаҕа биирдии тыл дьүөрэлэһэр буоллаҕына, ол судургу рифма буолар. ВГМ НСПТ
   Форматынан көрөн түһүгү (падеһы) төрүт уонна ойоҕос, судургу уонна тардыылаах диэн араарыллар. ВИП СТПС
6. Көнөтүнэн сылдьар, киитэрэйэ, сирэй көрбөҕө суох. ☉ Открытый, бесхитростный, нелицемерный
   Ууһут ат курдук судургу киһи (өс хоһ.). [Хаамарап] кимиэхэ да туох да куһаҕаны саныыры билбэт, судургу киһи. А. Фёдоров
   Георгий Осипович көнө, судургу майгылааҕа, туохтан эмэ хомойдоҕуна онтун тута биллэрэрэ уонна «эн оннук-маннык этиҥ» диэн сыһа-соһо сылдьыбат этэ. ВНГ ГОПХ
   △ Ону-маны уустугурдары сөбүлээбэт, айгыстымтыата суох. ☉ Неприхотливый, бесхитростный
   Кинилэргэ, ыраатар дьон быһыытынан, ас-өйүө тэринэр суох, судургу дьон. Эрилик Эристиин
   Биһиги сорохпут улдьаабытыгар тэптэрэн уонна кини судургутунан туһанан, дьиэтигэр, наадыйдыбыт да, хаһан баҕарар көтөн түһэр үгэстээхпит. СДТА
   △ Кэнэнниҥи өс киирбэх. ☉ Простодушный
   Силтэһин курдук биир тылы сатаан саҥарбат кэнэн, судургу киһиэхэ өссө түбэһэ илигэ. Күннүк Уурастыырап
   Олус көнө, кэнэн, судургу, оннук-маннык диэн саҥарбат-кэпсээбэт, үлэтэ булт эрэ курдук буолар. Саха фольк. [Маня:] (күлэр). Оо, дьэ уол да бөҕөҕүн ээ. Эчи судургутун, эчи кэнэниҥ бэрдин. С. Ефремов
   2
   сыһ. суолт., көр судургутук. Миигин мунньахха тиэтэтэллэр, эн наадаҕын судургу эттэргин. М. Доҕордуурап
   Тэрэнтэй ити ыйытыытыгар Мөрүөн балачча саҥата суох олорбохтоон баран, судургу хоруйдаата. Д. Таас
   Үөлээннээхтэрэ утары кэпсэтиигэ судургу Охоноон диэн ыҥыраллар. «ХС»
   ◊ Судургу этии тыл үөр. — холбуу этииттэн арааран, биир туһаан уонна кэпсиирэ ситиминэн үөскэтиллэр этии. ☉ Простое предложение
   Холбуу этиигэ киирэр хас биирдии судургу этии бэйэтэ тутаах чилиэннэрдээх. ПНЕ СТ
   Судургу этиилэртэн холбуу этиини оҥорон, үөрэнээччилэр судургу уонна холбуу этии уратыларын түргэнник билэллэр. СОТТЛ
   ср. монг. сидурҕу ‘прямой, откровенный, искренний, корректный, честный’

даҕ.
1. Ыарахана суох, кыра ыйааһыннаах. ☉ Лёгкий по весу, легковесный
Эчи ырааһын, сибиэһэйин, түү курдук чэпчэкитин, эдэр хатыҥ курдук көнөтүн, нарынын. Софр. Данилов
Бу искириипкэ ыйааһына хотуобай искириипкэтээҕэр чэпчэки уонна тыаһа өссө үчүгэй буолбут этэ. ЧАИ СБМИ
Тайах оҕотун ыйааһына ийэтин ыйааһынынааҕар үс төгүл чэпчэки буоллаҕына, тайах оҕотун ыйааһына төһөнүй? ПАИ СМС
2. Оҥорорго, толорорго ыарахана, уустуга суох (хол., үлэ). ☉ Несложный, нетрудный для выполнения (напр., о работе)
Сүрэҕэ суох үлэ чэпчэкитин, ас минньигэһин талар (өс хоһ.). [Сеня эксээмэнин билиэтин] боппуруостарын чэпчэкилэр диэн үөрүөн дуу, эбэтэр ыарахаттар диэн хомойуон дуу билбэтэ. Н. Лугинов
Холкуоска даҕаны чэпчэки үлэ элбэх. М. Доҕордуурап
3. Куртах буһарарыгар үчүгэй, ыарахана суох (аһылыгы этэргэ). ☉ Лёгкий, легко перевариваемый (о пище)
[Таба] этэ минньигэс, иҥэмтэлээх, киһи куртаҕар чэпчэки. ҮҮүДь
4. Истэргэ үчүгэй, ис киирбэх (муусуканы, ырыаны этэргэ). ☉ Лёгкий, развлекательный (о музыке, песне)
[Сыбаайбаҕа] остуолга оонньоторго чэпчэки муусуканы талыллар, оттон тыл этии кэнниттэн туш оонньонор. ФВН ЭХК
5. Олоххо куттала суох, халымыр (бааһырыыны, эчэйиини этэргэ). ☉ Не представляющий угрозы для жизни, неопасный (о ранении)
Табаарыс, эн бааһырыыҥ чэпчэки эбээт. Амма Аччыгыйа
Мин бу атаакаҕа хаҥас тобугум үөһээ өттүнэн чэпчэки бааһы ылбытым. «Чолбон»
6. Кыыһыра, тымта сылдьыбат, элэккэй, үөрүнньэҥ (киһи майгытын этэргэ). ☉ Дружелюбный, незлобный, приветливый (о характере человека)
Дьоҥҥо куһаҕаны оҥорбот, өс киирбэх, чэпчэки дууһалаах киһи. В. Яковлев
Чэпчэки тыыннаах киһи элбэх доҕордоох, ыалдьыттаах, эйэҕэс. А-ИНА БТ
7. Ыарахана суох, кыра сыаналаах (атыыга тахсар малы-салы этэргэ). ☉ Недорогой, дешёвый (о товаре, выставленном на продажу)
[Василина:] Өйө суох муҥнаахтары чэпчэки сыаналаах кыбартыыраларынан көөчүктээн, хаарыаннаахай харчыларын мүччү туттаран ыллаҕым эбээт. У. Ойуур
Чэпчэки сыаналаах, мөлтөх хаһаайыстыбалаах табаардарга сыана булкуллуута тоҕо эрэ тахсыбатах. М. Попов
Саҥа сиртэн хостоммут чох бэйэҕэ турар сыаната чэпчэки буолуоҕа. «Чолбон»
8. Эр дьону кытары сыһыаныгар дьоһуна суох, сэлээр (кыыһы, дьахтары этэргэ). ☉ Легкомысленный, доступный в отношениях с мужчинами (о женщине)
Холобура, дьүһүнүнэн хартыына курдук гынан баран, тыал курдук чэпчэки кыыһы хайа киһи аанньа ахтыан, астыныан, иһиттэн таптыан сөбүй? Суорун Омоллоон
Суон Маша, хата, дьиэ кутуйахтарыгар эрэ кэпсээбэтэ ини — «буортуйбут» устудьуон уонна сытыы, чэпчэки дьахтар саҥа «кыайыытын» туһунан. Н. Габышев
Кини Маайаны эр дьону мунньар чэпчэки дьахтар диэн бэйэтин кэтэх санаатынан быһа өйдөөн, ол суолунан бүдүмүктүк баран, ыган-түүрэн билиннэрэ эрэ охсор санаалааҕа. «ХС»
♦ Чэпчэки илиилээх көр илии. «Чэпчэки илиилээх» диэн сорох [көтөҕөөччүлэр] мэлдьи ыҥырыыга сылдьаллар. «Саха с.»
◊ Атаҕынан чэпчэки — түргэнник сүүрэр, хаамар, сүүрүк (киһини эбэтэр аты этэргэ). ☉ Быстро бегающий, скорый в ходьбе (о человеке или лошади). Көр бу, үчүгэй чинчилээх барахсан эбит ээ, бука, атаҕынан чэпчэки ат буолара буолуо… Амма Аччыгыйа
Мин оччолорго эдэрбин, тэтиэнэхпин, атахпынан чэпчэкибин. Н. Абыйчанин
Нохоо, Сэмээн, эйигин киһи барыта атаҕынан чэпчэки, улахан сүүрүк киһи оонньообокко саһан сылдьар, сүүрүүгэ киирсиэн сөп этэ дииллэр. И. Сосин
Кини атаҕынан уһулуччу чэпчэки киһи эрээри успуорт ситэ сайда, тэнийэ илигинэ үөскээн …… кистэнэн бэйэтин биллэрбэккэ, оонньообокко хаалбыт. Эрчимэн. Чэпчэки атлетика — спорт көрүҥэ: манна сүүрүү, хаамыы, ыстаныы, диискэни, үҥүүнү уһуҥҥа быраҕыы о. д. а. киирэр. ☉ Вид спорта: бег, ходьба, прыжки, метание копья, диска и т. д. — лёгкая атлетика
Чэпчэки атлетикаҕа Гаврил Фёдорович Нохтунскай өр сылларга оҕолору эрчийдэ. И. Павлов
Николай чэпчэки атлетикаҕа эмиэ умсугуйбута. ССТ. Чэпчэки олох — улахан сырата суох, үлэлээбэккэ харчыланан, көрү-нары батыһан олоруу. ☉ Лёгкая жизнь
[Петя:] Оттон билигин чэпчэки олох, үлэ иннигэр маамаҕын сүүрдэ сылдьаҕын. С. Ефремов
ср. казах. жеҥил, уйг. йеник