несов., вникнуть сов. сыныйан кер, болҕойон иһит; вникать во все подробности бары чымпыгын сыныйан көр; вникнуть в суть дела дьыала ис дьиҥин сыныйан көр.

1) помнить, запоминать; кини былыргыны да өйдүүр он помнит и старину; эйигиттэн иэстэниэ , ону ейдее с тебя взыщется, запомни это; 2) вспоминать; кини туох диэбитин ейдее эрэ вспомни-ка, что он говорил; 3) понимать, разуметь, постигать; тугу да өйдөөбөппүн ничего не понимаю; өйдөөн иһит слушай внимательно (букв. слушай понимая); ейдеен кер= пытаться понять, уразуметь что-л., стараться вникнуть во что-л.; өйдөөбөккө хаал = не понять, не успеть понять что-л., вникнуть в смысл чего-л.

туохт.
1. Туох эмэ дьайыытыттан (хол., тымныыттан, куйаастан) хоҥкуйан санньыччы түс, нуоҕай (үксүгэр от, сибэкки туһунан). ☉ Никнуть, склоняться, сникать (о растениях)
[Ч ы ы ч а а х ] өлбүт сибэкки курдук Намыйан хаалбыта. Суорун Омоллоон
Сыы гынас куйааска сырылаан сыламныыр сыалаах от намыйда, сөрүүҥҥэ сиигирдэ. И. Чаҕылҕан
Намыйдаргын да тостума, Чиккэйдэргин да быстыма. С. Васильев
2. көсп. Күүстээх уоҕуҥ баранан астан бар, уҕарый, сэллээ (хол., тыал, ардах). ☉ Идти на убыль, стихать (напр., о силь ном ветре, дожде)
Уһун синньигэс күөлгэ киирбитим. Тыал күүстээх балаһата манна намыйар эбит этэ. Н. Абыйчанин
[ Халлааны кө рө-көрө кырдьаҕас саллаат Карпов:] Ол у с д а ҕа н ы намыйбыт, ыыстыйбыт. Хаардыыр дуу, ардыыр дуу? Н. Ефремов
ср. монг. намуйх ‘быть низким, плоским, пологим’, халх. нами ‘гнуться, нагибаться’

сов. 1. киир; войти в комнату хоско киир; пароход вошёл в гавань борокуот гаваҥҥа киирдэ; 2. (проникнуть) киир, батары киир; гвоздь вошёл в стену тоһоҕо эркиҥҥэ батары киирдэ; 3. (быть включённым) киир; войти в состав комиссии комиссия састаабыгар киир; 4. (поместиться) киир, бат; бельё вошло в чемодан таҥас чымадааҥҥа батта; 5. (вникнуть) үөрэн, бил; актёр вошёл в роль актёр оруолугар үөрэннэ; войти в суть дела дьыала ис дьиҥин бил; 6. с.чем (обратиться, представить на рассмотрение) киллэр; войти в дирекцию с предложением дирекцияҕа этиитэ киллэр; # войти в обиход (или в употребление) туттулун, туттуллар буол; войти в привычку үөрүйэх буол; войти в моду муода буол; войти в доверие итэҕэлгэ киир; войти в азарт кыһый, абар.